Hidup dengan Jangkitan Kulat Kulit

Gambaran keseluruhan

Jangkitan kulat pada kulit berlaku apabila kulat — iaitu sejenis kuman halus — membiak pada lapisan luar kulit. Ia boleh menyebabkan gatal, tompok bersisik, kulit mengelupas, atau perubahan warna pada kulit. Keadaan ini lazim, biasanya tidak berbahaya, dan boleh diubati.

Sangat biasa. Di Malaysia, keadaan seperti kurap, panau, dan kutu air sering berlaku kerana iklim panas dan lembap. Ramai orang akan mengalami sekurang-kurangnya satu jangkitan kulat kulit dalam hidup mereka.

Ia boleh menyerang sesiapa sahaja, pada sebarang usia. Walau bagaimanapun, ia lebih kerap berlaku pada kanak-kanak yang aktif, orang yang banyak berpeluh, atlet, warga emas, dan sesiapa yang mempunyai sistem imun yang lemah.

Gejala

Gejala biasa

• Gatal pada kulit, kadang-kadang bertambah teruk selepas berpeluh
• Ruam merah atau tompok bulat seperti cincin dengan bahagian tengah lebih cerah
• Kulit mengelupas, bersisik, atau retak
• Tompok kulit yang lebih cerah atau lebih gelap daripada kulit sekeliling
• Kulit melembut atau basah di antara jari kaki
• Kuku jari atau kuku kaki menjadi tebal, kuning, atau mudah patah jika kulat menyerang kuku

Gejala pada kanak-kanak

• Tompok merah gatal yang berbentuk bulat atau bujur di badan atau kulit kepala
• Ruam pada kawasan lampin yang tidak hilang walaupun kerap ditukar dan dibersihkan
• Gatal pada kulit kepala, kelemumur, atau tompok botak kecil
• Kulit mengelupas di tapak kaki, terutama selepas memakai kasut

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Ruam kering dan gatal di lipatan kulit seperti pangkal paha, ketiak, atau bawah buah dada
• Kulit kaki mengelupas dan mudah retak, terutamanya di celah jari
• Kuku jari atau kuku kaki berubah warna, menebal, atau sukar dipotong
• Gatal yang bertambah teruk dengan kelembapan atau peluh

Punca

Punca utama

• Kulat dermatofit, iaitu kulat yang makan protein pada kulit, rambut, dan kuku
• Yis Candida, yang biasanya ada pada kulit tetapi boleh membiak dengan cepat dalam keadaan lembap
• Kulat Malassezia, yang boleh menyebabkan panau pada kulit
• Sentuhan terus dengan orang, haiwan, atau tanah yang tercemar kulat
• Penggunaan tuala, kasut, pakaian, atau sikat yang dikongsi dengan orang yang dijangkiti

Faktor risiko

• Tinggal di iklim panas dan lembap
• Berpeluh berlebihan, contohnya semasa bersukan atau bekerja di luar
• Memakai kasut atau pakaian ketat dalam tempoh yang lama tanpa membiarkan kulit bernafas
• Berkongsi barangan peribadi seperti tuala, kasut, atau sikat
• Kulit yang sering lembap atau tidak dikeringkan sepenuhnya
• Keadaan kesihatan seperti kencing manis atau penyakit yang melemahkan sistem imun

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Ruam semakin teruk walaupun anda menjaga kebersihan dan menggunakan krim antikulat yang dibeli di farmasi
• Kulit berdarah, bernanah, atau ada tanda jangkitan kuman
• Jangkitan melibatkan kuku, kulit kepala, atau muka
• Anda menghidap kencing manis atau sistem imun yang lemah dan ruam tidak pulih

Buat temujanji rutin jika:

• Anda tidak pasti punca ruam atau adakah ia jangkitan kulat
• Ruam berulang beberapa kali dalam setahun
• Gatal mengganggu tidur atau aktiviti harian
• Bayi atau kanak-kanak mempunyai ruam lampin yang berterusan walaupun kerap ditukar dan dibersihkan

Diagnosis

Doktor akan melihat kawasan kulit yang bermasalah dan bertanya soalan seperti bila ruam mula muncul, sama ada ia gatal, dan aktiviti atau pakaian yang biasa anda pakai. Dalam kebanyakan kes, pemeriksaan visual sudah cukup untuk membuat diagnosis.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan kulit di bawah lampu khas untuk melihat corak jangkitan kulat
• Mengikis sedikit sel kulit atau serpihan kuku untuk diperiksa di bawah mikroskop
• Ujian kultur kulat, iaitu sampel dihantar ke makmal untuk mengenal pasti jenis kulat jika rawatan pertama tidak berkesan
• Ujian darah biasanya tidak diperlukan, kecuali doktor ingin memeriksa keadaan kesihatan yang lain

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses ini pantas dan tidak menyakitkan. Doktor mungkin menggunakan pisau kecil yang tumpul untuk mengikis kulit, atau memotong sedikit hujung kuku. Anda mungkin berasa sedikit tidak selesa, tetapi ia selesai dalam beberapa minit. Anda boleh terus pulang dan melakukan aktiviti biasa.

Rawatan

Rawatan terutamanya melibatkan penggunaan ubat antikulat dalam bentuk krim, losyen, atau syampu. Untuk jangkitan yang lebih meluas atau sukar dirawat, doktor mungkin memberi ubat antikulat yang ditelan. Kunci kejayaan ialah menggunakan rawatan dengan konsisten dan meneruskannya sehingga selesai, walaupun gejala sudah berkurangan.

Penjagaan diri di rumah

• Basuh dan keringkan kawasan kulit yang terjejas setiap hari, termasuk celah jari kaki.
• Sapukan krim antikulat mengikut arahan, dan gosok sehingga meresap dengan sempurna.
• Tukar stoking dan pakaian setiap hari, dan basuh dengan air suam.
• Elakkan berkongsi tuala, pakaian, kasut, atau sikat dengan orang lain.
• Biarkan kulit terdedah kepada udara sebanyak mungkin, contohnya memakai selipar di rumah.
• Jangan menggaru kawasan gatal; tekan perlahan atau gunakan kompres sejuk untuk melegakan gatal.

Rawatan perubatan

Doktor boleh menetapkan krim antikulat, losyen, atau syampu untuk disapu pada kulit atau kulit kepala. Jika jangkitan tidak sembuh atau melibatkan kawasan besar, doktor mungkin memberi ubat oral (dimakan) yang bertindak dari dalam badan. Rawatan ini berfungsi menghentikan pembiakan kulat dan membantu kulit pulih. Patuhi tempoh rawatan yang disyorkan, biasanya beberapa minggu, bergantung pada jenis dan lokasi jangkitan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan tidak diperlukan untuk jangkitan kulat kulit. Jika kuku jari terjejas dan menjadi tebal, doktor boleh membantu membuang bahagian kuku yang berpenyakit, tetapi ini bukan prosedur pembedahan besar.

Hidup dengan keadaan ini

Anda boleh terus bekerja, belajar, dan bersosial seperti biasa. Jangkitan kulat bukan alasan untuk mengasingkan diri. Namun, elakkan berkongsi barangan peribadi dan pastikan ruam tidak bergesel dengan kulit orang lain. Terangkan kepada ahli keluarga supaya mereka faham cara ia merebak dan cara mencegahnya.

Tip gaya hidup

• Mandi selepas bersenam atau berpeluh, dan keringkan badan dengan betul.
• Pakai pakaian longgar daripada kain kapas yang menyerap peluh.
• Pilih kasut yang bernafas, dan gilirkan kasut supaya ia kering sepenuhnya.
• Kerap mencuci tangan dengan sabun dan air, terutamanya selepas menyentuh kulit yang dijangkiti.
• Simpan tuala berasingan untuk diri sendiri sehingga jangkitan sembuh.

Diet dan senaman

Tiada makanan istimewa yang boleh membunuh kulat pada kulit. Namun, makan secara seimbang dan minum air yang cukup membantu mengekalkan daya tahan badan. Jika anda menghidap kencing manis, kawal gula dalam darah dengan baik kerana paras gula tinggi memudahkan kulat membiak. Teruskan bersenam, tetapi tukar baju basah selepas bersenam dan mandi dengan segera.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Ruam yang gatal dan kelihatan di kulit boleh membuat anda berasa malu, bimbang, atau kurang yakin. Ini perkara biasa. Ingat bahawa jangkitan kulat bukan kesalahan anda dan ia boleh dirawat. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau doktor jika ia mengganggu emosi anda. Jika anda berasa amat tertekan atau sedih berlarutan, dapatkan sokongan daripada profesional kesihatan mental atau talian sokongan di kawasan anda.

Pencegahan

Jangkitan kulat kulit sangat boleh dicegah. Kuncinya ialah menjaga kulit tetap kering, bersih, dan tidak berkongsi barangan peribadi. Walaupun pernah dijangkiti dan sembuh, anda tetap boleh dijangkiti semula jika terdedah kepada kulat.

Vaksin

Tiada vaksin untuk mencegah jangkitan kulat kulit.

Program saringan

Tiada pemeriksaan saringan khas untuk orang yang sihat. Ujian hanya dilakukan jika anda mempunyai gejala atau jika doktor ingin mengesahkan jenis jangkitan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Ruam merebak ke bahagian lain badan atau kepada ahli keluarga
• Menggaru menyebabkan luka dan jangkitan bakteria, yang mungkin memerlukan rawatan tambahan
• Jangkitan pada kuku menjadi semakin tebal, rapuh, dan menyakitkan sehingga sukar berjalan
• Pada orang yang imuniti sangat lemah, kulat boleh merebak ke aliran darah dan menyebabkan penyakit serius, walaupun ini sangat jarang

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya ialah jangkitan kulat kulit boleh diubati dengan berkesan. Dengan rawatan yang betul dan sedikit kesabaran, kulit anda akan pulih secara beransur-ansur. Jika ia berulang, ada pilihan rawatan lain yang boleh dicuba. Anda boleh kembali menjalani kehidupan yang aktif dan sihat selepas jangkitan ini dirawat.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.