MMR vaccine

Gambaran keseluruhan

Vaksin MMR (Measles, Mumps, Rubella) ialah vaksin yang diberikan untuk mencegah tiga penyakit berjangkit serius: campak (measles), beguk (mumps), dan rubela (rubella). Vaksin ini mengandungi virus yang telah dilemahkan supaya sistem imun badan dapat membina perlindungan tanpa menyebabkan penyakit sebenar.

Vaksin MMR adalah salah satu vaksin yang paling meluas digunakan di seluruh dunia. Di Malaysia, ia diberikan secara rutin kepada kanak-kanak melalui program imunisasi kebangsaan.

Vaksin ini disarankan untuk semua kanak-kanak yang sihat, serta orang dewasa yang belum pernah menerima vaksin atau belum pernah dijangkiti campak, beguk, atau rubela. Wanita yang merancang kehamilan perlu memastikan mereka sudah lengkap vaksinasi rubela untuk mencegah kecacatan kelahiran.

Gejala

Gejala biasa

• Campak: demam panas, batuk, hidung berair, mata merah dan ruam merah yang merebak dari muka ke seluruh badan.
• Beguk: bengkak pada kelenjar air liur di bawah rahang, demam, sakit kepala, dan sakit ketika mengunyah.
• Rubela: demam ringan, ruam merah jambu, kelenjar bengkak di leher, dan sakit sendi (pada remaja dan dewasa).

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak biasanya mengalami demam panas tinggi (lebih 40°C) akibat campak, yang boleh menyebabkan sawan demam.
• Beguk pada kanak-kanak boleh menyebabkan bengkak yang menyakitkan pada sebelah atau kedua-dua belah pipi.
• Rubela pada kanak-kanak selalunya ringan, tetapi sangat berbahaya jika dijangkiti semasa kehamilan.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Orang dewasa yang tidak kebal boleh mengalami campak yang lebih teruk, termasuk radang paru-paru.
• Beguk pada lelaki dewasa boleh menyebabkan bengkak dan sakit pada buah zakar (orkitis).
• Rubela pada wanita dewasa boleh menyebabkan sakit sendi yang berlarutan dan risiko keguguran jika hamil.

Punca

Punca utama

• Campak disebabkan oleh virus campak (Measles virus).
• Beguk disebabkan oleh virus beguk (Mumps virus).
• Rubela disebabkan oleh virus rubela (Rubella virus).

Faktor risiko

• Tidak menerima vaksin MMR atau belum lengkap dua dos.
• Tinggal atau melancong ke kawasan dengan liputan vaksinasi rendah.
• Sistem imun yang lemah (contohnya akibat penyakit atau rawatan).
• Mengandung – rubela sangat berbahaya kepada janin.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anak anda atau anda sendiri mengalami gejala campak, beguk, atau rubela yang teruk.
• Jika anda hamil dan terdedah kepada rubela tanpa imuniti yang diketahui.
• Jika terdapat tanda-tanda dehidrasi atau sawan.

Buat temujanji rutin jika:

• Ikut jadual imunisasi yang disarankan untuk mendapatkan vaksin MMR.
• Jika anda dewasa dan tidak pasti status imunisasi, tanyakan kepada doktor atau klinik kesihatan.
• Bagi wanita yang merancang kehamilan, lakukan ujian antibodi rubela dan vaksinasi jika perlu.

Diagnosis

Penyakit campak, beguk, dan rubela biasanya didiagnosis berdasarkan gejala klinikal dan sejarah pendedahan. Doktor juga boleh mengambil sampel darah atau sapuan tekak untuk mengesahkan jangkitan melalui ujian makmal.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk mengesan antibodi IgM dan IgG terhadap virus campak, beguk, atau rubela.
• Ujian PCR (polymerase chain reaction) daripada sampel darah, air liur, atau sapuan tekak untuk mengesan bahan genetik virus.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah vaksinasi, dan kemungkinan pendedahan. Jika ujian diperlukan, hasil biasanya diperoleh dalam beberapa hari. Rawatan sokongan akan diberikan sementara menunggu keputusan.

Rawatan

Tiada rawatan khusus untuk membunuh virus campak, beguk, atau rubela. Rawatan bertujuan melegakan gejala dan mencegah komplikasi. Rehat yang cukup, pengambilan cecair, dan ubat demam seperti parasetamol boleh membantu. Antibiotik hanya digunakan jika terdapat jangkitan kuman sekunder.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang mencukupi di rumah sehingga demam dan ruam reda.
• Minum banyak air kosong, sup, atau jus bagi mengelakkan dehidrasi.
• Gunakan kompres suam untuk menurunkan demam.
• Elakkan berkongsi makanan, minuman, atau peralatan peribadi dengan orang lain untuk mengelakkan penularan.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat penurun demam, ubat batuk, atau ubat tahan sakit yang selamat. Bagi kes campak yang teruk, terutamanya pada bayi atau individu imunokompromi, pemberian vitamin A secara intravena boleh membantu mengurangkan risiko komplikasi. Jangan sesekali menggunakan aspirin pada kanak-kanak kerana risiko sindrom Reye.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Tidak berkaitan.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda atau anak anda dijangkiti campak, beguk, atau rubela, adalah penting untuk mengasingkan diri daripada orang lain selama 4–5 hari selepas ruam muncul (bagi campak dan rubela) atau sehingga bengkak beguk reda. Ini untuk mengelakkan penularan kepada individu lain yang tidak kebal.

Tip gaya hidup

• Amalkan kebersihan tangan yang baik dengan kerap mencuci tangan menggunakan sabun dan air.
• Tutup mulut dan hidung apabila batuk atau bersin dengan tisu atau siku.
• Pastikan persekitaran rumah mempunyai pengudaraan yang baik.

Diet dan senaman

Makan makanan yang berkhasiat seperti buah-buahan, sayur-sayuran, dan protein untuk membantu sistem imun. Elakkan makanan pedas atau berminyak jika mulut terasa sakit. Senaman ringan boleh dilakukan selepas pulih sepenuhnya.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi penyakit berjangkit boleh menyebabkan tekanan dan kebimbangan, terutamanya jika melibatkan kanak-kanak. Bercakap dengan ahli keluarga atau rakan tentang perasaan anda. Dapatkan sokongan daripada kaunselor atau pekerja sosial jika perlu.

Pencegahan

Ya, campak, beguk, dan rubela boleh dicegah sepenuhnya dengan vaksin MMR. Vaksinasi adalah kaedah yang paling berkesan dan selamat.

Vaksin

Vaksin MMR diberikan secara suntikan. Jadual imunisasi kebangsaan Malaysia menetapkan dos pertama pada usia 9–12 bulan dan dos kedua pada usia 4–6 tahun. Dewasa yang tidak pernah mendapat vaksin atau tidak mempunyai imuniti harus mendapatkan sekurang-kurangnya satu dos vaksin MMR. Bagi wanita yang merancang kehamilan, disarankan melengkapkan vaksinasi sekurang-kurangnya sebulan sebelum hamil.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk penyakit ini. Walau bagaimanapun, ujian darah untuk antibodi rubela sering dilakukan pada wanita hamil atau sebelum merancang kehamilan bagi memastikan imuniti.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Campak boleh menyebabkan radang paru-paru, cirit-birit teruk, jangkitan telinga, dan dalam kes jarang, radang otak (ensefalitis).
• Beguk boleh menyebabkan meningitis (radang selaput otak), radang buah zakar (orkitis) yang boleh menjejaskan kesuburan, dan radang pankreas.
• Rubela semasa kehamilan boleh menyebabkan Sindrom Rubela Kongenital pada bayi, yang membawa kepada kecacatan jantung, katarak, pekak, dan kecacatan perkembangan.

Pandangan jangka panjang

Dengan vaksinasi yang meluas, campak, beguk, dan rubela semakin jarang berlaku di Malaysia dan seluruh dunia. Sekiranya dijangkiti, kebanyakan orang pulih sepenuhnya dengan rawatan sokongan. Namun, komplikasi serius boleh berlaku tanpa vaksinasi. Vaksin MMR adalah cara yang selamat dan berkesan untuk melindungi diri dan orang tersayang.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) – Bahagian Imunisasi · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.