Demam Tiba-Tiba pada Kanak-Kanak

Gambaran keseluruhan

Demam ialah keadaan suhu badan kanak-kanak meningkat melebihi paras normal, biasanya melebihi 38°C. Ini selalunya tanda badan sedang melawan kuman atau virus yang menyebabkan jangkitan.

Sangat biasa. Hampir setiap kanak-kanak akan mengalami demam beberapa kali setahun, terutamanya mereka yang berumur di bawah 5 tahun.

Kebiasaannya menyerang bayi dan kanak-kanak kecil kerana sistem imun badan mereka belum matang sepenuhnya. Walau bagaimanapun, kanak-kanak yang lebih tua juga boleh mengalaminya.

Gejala

Gejala biasa

• Suhu badan melebihi 38°C
• Kulit terasa panas bila disentuh
• Muka kemerahan
• Menggigil atau berpeluh
• Kelesuan atau kelihatan letih
• Kurang selera makan

Gejala pada kanak-kanak

• Bayi mungkin merengek, meragam, atau menangis tanpa henti
• Kanak-kanak mungkin mengadu sakit kepala atau sakit badan
• Minta susu atau air tetapi tidak mahu menelan
• Kurang aktif daripada biasa (letargik)
• Mungkin mengalami muntah atau cirit-birit ringan

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus (contoh: selesema, influenza, roseola)
• Jangkitan bakteria (contoh: radang tekak, jangkitan telinga, jangkitan saluran kencing)
• Selepas imunisasi (biasanya demam ringan dan pendek)
• Tumbuh gigi (biasanya menyebabkan demam yang ringan sahaja)
• Jangkitan parasit seperti denggi atau malaria (perlu disiasat oleh doktor)

Faktor risiko

• Umur kurang daripada 5 tahun
• Menghadiri taska atau pusat jagaan kanak-kanak
• Tidak mendapat imunisasi lengkap
• Pendedahan kepada ahli keluarga yang sakit
• Sistem imun badan yang lemah

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika kanak-kanak berhenti minum dan menunjukkan tanda dehidrasi
• Jika demam berterusan melebihi 3 hari
• Jika terdapat sawan atau kejang pada badan
• Jika ruam muncul tanpa sebab yang jelas
• Jika kanak-kanak kelihatan sangat letih, tidak sedar, atau sukar dibangunkan

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda bimbang atau tidak pasti tentang keadaan anak
• Jika demam berulang atau tidak turun selepas 24 jam rawatan di rumah
• Untuk pemeriksaan lanjut jika demam tinggi tetapi anak kelihatan aktif

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan sejarah kesihatan kanak-kanak. Doktor juga akan memeriksa suhu badan, denyutan jantung, pernafasan, serta keadaan telinga, tekak, kulit, dan perut untuk mencari tanda jangkitan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah (untuk mengesan jangkitan atau jumlah sel darah putih)
• Ujian air kencing (untuk mengenal pasti jangkitan saluran kencing)
• Ujian kahak atau sapuan kerongkong (jika batuk atau sakit tekak)
• X-ray dada (jika disyaki radang paru-paru)

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan menerangkan punca demam dan memberi nasihat rawatan di rumah. Jika jangkitan bakteria disyaki, doktor akan menetapkan ubat antibiotik yang sesuai. Bagi jangkitan virus, antibiotik tidak berkesan dan rawatan sokongan adalah penting.

Rawatan

Rawatan utama adalah memberi keselesaan, memastikan kanak-kanak minum air secukupnya, dan memberikan ubat penurun panas seperti yang dinasihatkan oleh doktor atau ahli farmasi. Ubat ini tidak membunuh kuman tetapi membantu mengurangkan ketidakselesaan.

Penjagaan diri di rumah

• Beri banyak air, susu, atau sup supaya kanak-kanak tidak dehidrasi
• Pakai pakaian nipis dan selesa, elakkan terlalu tebal atau berlapis-lapis
• Pastikan kanak-kanak berehat di dalam bilik yang sejuk dan berventilasi
• Sapu air suam (bukan ais) pada dahi dan badan untuk menenangkan
• Pantau suhu badan secara tetap
• Jangan dedahkan kanak-kanak kepada asap rokok atau habuk

Rawatan perubatan

Doktor akan menasihatkan ubat penurun panas yang sesuai mengikut umur dan berat kanak-kanak. Antibiotik hanya diberikan jika terdapat jangkitan kuman bakteria. Ubat antivirus mungkin digunakan untuk jangkitan virus yang teruk seperti influenza. Sentiasa ikuti dos dan arahan yang diberikan oleh doktor atau ahli farmasi.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk demam. Ia hanya relevan jika terdapat jangkitan yang memerlukan pengaliran nanah, seperti abses atau radang apendiks, tetapi ini bukan punca biasa demam pada kanak-kanak.

Hidup dengan keadaan ini

Perhatikan keadaan anak dan pastikan dia selesa. Amalkan mencuci tangan dan menjaga kebersihan untuk mengelakkan jangkitan merebak kepada ahli keluarga lain. Beri sokongan emosi kerana anak mungkin resah atau menangis.

Tip gaya hidup

• Beri masa rehat yang cukup
• Pastikan tidur yang berkualiti
• Elakkan terlalu banyak aktiviti semasa demam
• Ajar anak membuang tisu terpakai dengan betul dan membasuh tangan

Diet dan senaman

Beri makanan ringan dan mudah dicerna seperti bubur atau sup. Elakkan makanan berminyak atau terlalu manis. Selepas pulih, anak boleh kembali aktif dengan bermain dan bersenam seperti biasa.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Anak yang demam mungkin mudah meragam dan menangis. Ibu bapa mungkin berasa bimbang atau letih, terutamanya jika demam berlarutan. Adalah normal untuk berasa cemas, tetapi ingat bahawa demam ialah cara badan melawan kuman dan ia sementara.

Pencegahan

Kebanyakan demam tidak dapat dicegah sepenuhnya kerana ia selalunya disebabkan oleh jangkitan. Namun, kebersihan yang baik dan imunisasi lengkap dapat mengurangkan risiko jangkitan.

Vaksin

Imunisasi mengikut jadual yang disediakan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) penting untuk melindungi kanak-kanak daripada penyakit seperti campak, selesema, dan meningitis. Bincang dengan doktor jika anda tidak pasti tentang status imunisasi anak.

Program saringan

Pemeriksaan kesihatan berkala di klinik kesihatan dapat memastikan tumbesaran kanak-kanak normal dan vaksinasi terkini. Ini juga membantu mengesan sebarang masalah kesihatan lebih awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Dehidrasi akibat kurang minum dan peluh berlebihan
• Sawan demam (febrile seizure) — biasanya tidak berbahaya tetapi perlu pemeriksaan doktor
• Jangkitan boleh merebak ke bahagian lain badan seperti paru-paru atau otak
• Komplikasi serius seperti sepsis (jangkitan dalam darah) jika punca bakteria, walaupun jarang berlaku

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan kanak-kanak yang mengalami demam akan pulih sepenuhnya dalam masa beberapa hari. Demam ialah sebahagian normal daripada tumbesaran kanak-kanak. Dengan sokongan yang betul dan panduan doktor, kebanyakan kes akan reda tanpa kesan jangka panjang.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) · Malaysia
• Klinik Kesihatan Kerajaan · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.