Demam dan Kesuburan: Apa yang Perlu Tahu

Gambaran keseluruhan

Demam adalah peningkatan suhu badan, biasanya sebagai tindak balas badan terhadap jangkitan. Kesuburan bermaksud keupayaan pasangan untuk menghasilkan anak. Artikel ini menerangkan bagaimana demam dan jangkitan yang menyebabkannya boleh menjejaskan kesuburan sementara atau dalam jangka panjang, serta langkah-langkah yang boleh anda ambil.

Kadar kejadian demam akibat jangkitan virus adalah sangat biasa dalam kalangan orang dewasa. Walau bagaimanapun, kesan demam terhadap kesuburan adalah jarang berlaku, terutamanya jika jangkitan dirawat dengan cepat.

Ia memberi kesan kepada lelaki dan wanita yang membuat perancangan kehamilan. Bagi wanita yang sudah hamil, demam memerlukan perhatian segera kerana ia boleh membawa risiko kepada janin. Lelaki yang mengalami demam tinggi juga mungkin melihat perubahan sementara dalam kesihatan sperma.

Gejala

Gejala biasa

• Suhu badan meningkat melebihi 37.5°C (terutama 38°C atau lebih)
• Menggigil atau rasa sejuk
• Berpeluh
• Sakit kepala dan sakit otot
• Rasa letih dan lemah
• Kehilangan selera makan

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak yang demam mungkin menjadi rewel, lesu, tidak mahu minum, atau sukar tidur.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Orang dewasa yang lebih tua mungkin tidak menyedari suhu badan mereka meningkat. Perhatian, kekeliruan, atau berdebar-debar boleh berlaku. Mereka juga lebih mudah dehidrasi.

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus seperti selesema, COVID-19, atau denggi yang menyebabkan demam tetapi biasanya tidak menjejaskan kesuburan secara kekal
• Jangkitan bakteria seperti penyakit radang pelvis (PID) yang boleh menjejaskan tiub fallopio dan ovari
• Jangkitan kelamin seperti klamidia atau gonorea yang boleh menyebabkan keradangan pelvis
• Jangkitan beguk (mumps) pada lelaki yang boleh menyebabkan keradangan buah zakar dan menjejaskan penghasilan sperma

Faktor risiko

• Mempunyai pasangan seksual berganda
• Hubungan seks tanpa kondom
• Sejarah penyakit pelvis atau jangkitan kelamin
• Sistem imun yang lemah atau penyakit kronik
• Kebersihan diri yang kurang baik
• Jangkitan yang tidak dirawat

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda sedang hamil dan demam, hubungi doktor atau klinik dengan segera
• Jika demam disertai sakit perut yang teruk, pendarahan faraj abnormal, atau lelehan berbau busuk
• Jika demam muncul selepas menjalani rawatan kesuburan seperti inseminasi atau IVF

Buat temujanji rutin jika:

• Jika demam berterusan selama lebih daripada tiga hari tanpa sebab yang jelas
• Jika anda sedang merancang kehamilan dan ingin memastikan diri anda sihat
• Jika anda mengesyaki jangkitan seksual atau mengalami sebarang simptom pada organ pembiakan

Diagnosis

Untuk menentukan punca demam dan kesannya terhadap kesuburan, doktor akan menanyakan sejarah kesihatan, memeriksa badan, dan melakukan ujian yang berkaitan. Jika anda atau pasangan anda bimbang tentang kesuburan, doktor anda mungkin merujuk anda kepada pakar kesuburan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk mengesan jangkitan atau mengukur hormon
• Ujian air kencing untuk memeriksa jangkitan saluran kencing
• Sapuan dari faraj, serviks, atau uretra untuk mengesan jangkitan kuman
• Ultrasonografi pelvis untuk melihat keadaan ovari dan tiub fallopio
• Analisis air mani untuk lelaki untuk menilai bilangan dan pergerakan sperma

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Semasa pemeriksaan, anda mungkin diminta memberi sampel darah atau air kencing. Imbasan ultrasound menggunakan gel pada perut atau probe dalam faraj untuk melihat organ pelvis. Ia tidak menyakitkan, tetapi anda mungkin rasa sedikit tidak selesa. Keputusan boleh diambil antara beberapa hari atau beberapa minggu, bergantung pada jenis ujian.

Rawatan

Rawatan utama untuk demam adalah merawat punca jangkitan. Jangkitan virus biasanya sembuh sendiri dengan rehat, minum air secukupnya, dan kawalan gejala. Jangkitan bakteria memerlukan antibiotik yang ditetapkan oleh doktor. Jika jangkitan menjejaskan organ pembiakan, rawatan yang cepat dan lengkap adalah penting untuk melindungi kesuburan.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup untuk membantu sistem imun melawan jangkitan
• Minum air atau minuman elektrolit untuk mengelakkan dehidrasi
• Makan makanan kecil tetapi bernutrisi untuk mengekalkan tenaga
• Pantau suhu badan dengan termometer dan catat jika ia meningkat
• Gunakan kompres suam untuk mengurangkan ketidakselesaan – tetapi berbincang dengan doktor sebelum mengambil sebarang ubat.

Rawatan perubatan

Doktor anda akan memilih rawatan berdasarkan punca demam anda, contohnya ubat antivirus untuk jangkitan virus seperti influenza, atau antibiotik untuk jangkitan bakteria. Anda akan diminta melengkapkan kursus rawatan walaupun demam sudah reda. Sentiasa dapatkan nasihat daripada doktor atau ahli farmasi sebelum mengambil sebarang ubat, terutamanya jika anda hamil atau mencuba hamil.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Dalam kes yang jarang berlaku, jangkitan pelvis yang teruk seperti abses (kumpulan nanah) perlu disalirkan atau dibuang melalui pembedahan. Doktor hanya akan mengesyorkan pembedahan jika rawatan ubat tidak berkesan dan keadaan anda mengancam kesihatan reproduktif.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa demam, fokus kepada pemulihan. Rehat secukupnya dan elakkan melakukan hubungan seks sehingga anda berasa sihat. Selepas pulih, anda boleh meneruskan aktiviti seperti biasa. Jika anda mengalami kesakitan atau pendarahan luar biasa, berjumpa doktor.

Tip gaya hidup

• Amalkan kebersihan diri yang baik
• Gunakan kondom untuk mengurangkan risiko jangkitan kelamin
• Berhenti merokok dan hadkan alkohol
• Kekal aktif tetapi jangan terlalu memaksa diri semasa sakit
• Dapatkan tidur berkualiti dan uruskan tekanan

Diet dan senaman

Makan makanan yang kaya dengan vitamin C, zink, dan protein untuk menyokong sistem imun. Elakkan makanan yang terlalu berminyak atau bergula. Apabila anda telah pulih, lakukan senaman ringan seperti berjalan kaki atau senaman regangan untuk memperbaiki aliran darah dan kesihatan keseluruhan. Jika anda mengalami demam, senaman berat harus ditangguhkan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kebimbangan tentang kesuburan adalah normal dan ramai pasangan bergelut dengan perasaan ini. Jangan merasa keseorangan – bercakap dengan pasangan, keluarga, atau kaunselor dapat membantu anda mengurus tekanan. Jika anda berasa sangat sedih atau cemas untuk tempoh yang lama, sila berjumpa doktor atau profesional kesihatan mental. Jika anda atau pasangan anda mengalami tekanan emosi yang mendalam, sila hubungi pakar kesihatan mental atau talian bantuan psikososial yang tersedia.

Pencegahan

Tidak semua demam dapat dicegah, tetapi anda boleh mengurangkan risiko jangkitan yang menjejaskan kesuburan dengan mengambil langkah pencegahan seperti mengamalkan kebersihan, mengelakkan hubungan seks berisiko, dan mendapatkan vaksinasi yang disyorkan. Rawatan segera bagi sebarang jangkitan juga membantu mencegah kerosakan organ pembiakan.

Vaksin

Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) mengesyorkan vaksin seperti influenza, COVID-19, dan rubela (MMR) kepada wanita yang merancang kehamilan. Pastikan vaksin anda terkini sebelum mencuba hamil. Tanya doktor atau jururawat di klinik anda tentang vaksin yang sesuai.

Program saringan

Jalani pemeriksaan kesihatan secara berkala, termasuk ujian saringan jangkitan kelamin jika anda berisiko. Pemeriksaan pra-kehamilan boleh membantu mengenal pasti dan merawat sebarang masalah kesihatan sebelum anda mengandung.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan pelvis yang tidak dirawat boleh menyebabkan tisu parut di tiub fallopio, menghalang telur dan sperma bertemu
• Penyakit radang pelvis boleh meningkatkan risiko kehamilan luar rahim (ectopic pregnancy)
• Pada lelaki, jangkitan yang tidak dirawat boleh menyebabkan keradangan buah zakar dan pengurangan kualiti sperma yang berpanjangan
• Demam berterusan pada wanita hamil boleh meningkatkan risiko kecacatan tiub neural pada bayi, walaupun risikonya kecil

Pandangan jangka panjang

Perlu diingat bahawa majoriti individu yang mengalami demam akibat jangkitan biasa terus hamil secara normal. Bagi mereka yang menghadapi jangkitan pelvis, diagnosis dan rawatan awal memberikan peluang yang baik untuk mengekalkan kesuburan. Setelah sembuh, anda boleh kembali membuat perancangan keluarga dengan yakin. Sentiasa berkomunikasi dengan doktor anda untuk memastikan anda di jalan yang betul.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.