Tahi Lalat Berubah: Apa yang Perlu Anda Tahu

Gambaran keseluruhan

Tahi lalat adalah bintik di kulit yang terbentuk apabila sel pigmen (sel yang memberi warna pada kulit) berkumpul. Kebanyakan tahi lalat tidak berbahaya. Kadang-kadang, tahi lalat boleh berubah bentuk, saiz, atau warna. Salah satu tanda yang perlu diberi perhatian ialah apabila satu bahagian tahi lalat tidak sama dengan bahagian yang lain (asimetri). Ini boleh menjadi tanda awal kanser kulit seperti melanoma, sejenis kanser kulit yang serius. Artikel ini menerangkan apa yang perlu diperhatikan dan bila anda harus berjumpa doktor.

Ya, perubahan tahi lalat adalah perkara biasa. Tahi lalat boleh berubah semasa akil baligh, kehamilan, atau akibat pendedahan matahari. Namun, perubahan yang cepat atau ketara seperti satu bahagian menjadi berbeza daripada bahagian lain memerlukan penilaian doktor.

Sesiapa sahaja boleh mengalami perubahan tahi lalat, tetapi anda lebih berisiko jika anda berkulit cerah, mudah terbakar matahari, mempunyai banyak tahi lalat, atau mempunyai sejarah keluarga kanser kulit.

Gejala

Gejala biasa

• Satu bahagian tahi lalat tidak sama dengan bahagian yang lain (asimetri)
• Tepi tahi lalat tidak teratur atau bergerigi
• Warna tidak sekata (campuran coklat, hitam, merah, putih, atau biru)
• Saiz lebih besar daripada 6 milimeter (kira-kira saiz pemadam pensel)
• Tahi lalat berubah dalam saiz, bentuk, atau warna dalam beberapa minggu
• Gatal, berdarah, berkerak, atau menjadi sakit

Gejala pada kanak-kanak

• Perubahan tahi lalat pada kanak-kanak jarang berlaku dan kebanyakannya tidak berbahaya. Walau bagaimanapun, jika tahi lalat anak kelihatan tidak simetri, membesar dengan cepat, atau berdarah, berundinglah dengan doktor kanak-kanak.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Risiko melanoma meningkat dengan usia, terutamanya selepas umur 50 tahun. Orang dewasa yang lebih tua perlu memerhatikan tahi lalat baru atau yang berubah di bahagian kulit yang sering terdedah kepada matahari, seperti muka, telinga, dan tangan.

Punca

Punca utama

• Pendedahan kepada sinaran ultraungu (UV) daripada matahari atau katil penyamakan
• Faktor genetik (sejarah keluarga melanoma)
• Perubahan hormon semasa remaja, kehamilan, atau menopaus
• Usia yang meningkat menyebabkan perubahan dalam sel kulit

Faktor risiko

• Kulit cerah, rambut perang atau merah, dan mata berwarna cerah
• Mempunyai lebih daripada 50 tahi lalat biasa
• Pernah mengalami selaran matahari yang teruk
• Ahli keluarga terdekat menghidap melanoma
• Sistem imun yang lemah (contohnya, selepas pemindahan organ atau mengambil ubat imunosupresan)

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Segera buat temujanji doktor (dalam masa 1-2 hari) jika anda melihat mana-mana tanda ABCDE (Asimetri, Tepi tidak teratur, Warna tidak sekata, Diameter besar, atau Berubah) atau jika tahi lalat berdarah, gatal, atau berubah dengan cepat.

Buat temujanji rutin jika:

• Lakukan pemeriksaan kulit tahunan jika anda berisiko tinggi, atau jika anda ingin memeriksa kawasan kulit yang mungkin terlepas pandang. Anda boleh meminta di klinik kesihatan kerajaan atau swasta.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang sejarah kesihatan dan pendedahan matahari anda. Mereka akan memeriksa seluruh kulit anda dengan bantuan dermatoskop, iaitu alat khas seperti kanta pembesar untuk melihat struktur kulit dengan lebih jelas. Jika perlu, biopsi akan terus dijalankan semasa lawatan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal menyeluruh kulit
• Dermatoskopi (pemeriksaan dengan kanta khas)
• Biopsi kulit (mengambil sekeping kecil tisu untuk dihantar ke makmal)

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Biopsi biasanya dilakukan dengan anestesia tempatan, jadi anda tidak akan berasa sakit. Anda mungkin perlu menunggu beberapa hari hingga seminggu untuk keputusan. Jika keputusan negatif, anda akan berasa lega. Sekiranya keputusan positif, anda akan dirujuk kepada pakar untuk rawatan. Tiada apa yang perlu ditakuti kerana rawatan awal memberi peluang kesembuhan yang tinggi.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca perubahan tahi lalat. Jika tahi lalat adalah jinak, tiada rawatan diperlukan. Sekiranya tahi lalat disyaki sebagai melanoma, rawatan utama ialah pembedahan untuk membuang keseluruhan tahi lalat dan sedikit tisu di sekelilingnya. Terapi tambahan seperti imunoterapi atau radioterapi mungkin diperlukan sekiranya kanser telah merebak, tetapi ini akan dibincangkan oleh pasukan perubatan.

Penjagaan diri di rumah

• Gunakan pelindung matahari SPF 30 atau lebih tinggi setiap hari, dan sapukan semula setiap dua jam jika berada di luar rumah.
• Pakai topi, kaca mata hitam, dan pakaian yang menutupi kulit pada waktu tengah hari.
• Periksa kulit anda sebulan sekali. Gunakan cermin untuk melihat bahagian belakang badan atau minta bantuan orang lain.
• Jangan cuba membuang tahi lalat di rumah dengan kaedah tradisional, asid, atau pisau cukur — ini boleh menyebabkan jangkitan atau menyembunyikan tanda-tanda kanser.

Rawatan perubatan

Rawatan perubatan untuk melanoma biasanya melibatkan pembedahan kecil untuk membuang tumor. Sekiranya kanser telah merebak, pakar onkologi akan mencadangkan rawatan seperti imunoterapi (ubat yang membantu sistem imun melawan kanser), terapi sasaran (ubat yang mensasarkan perubahan dalam sel kanser), atau radioterapi (sinaran untuk memusnahkan sel kanser). Jenis rawatan dan dos akan dipilih oleh doktor. Anda akan dibimbing sepanjang proses dengan penerangan yang jelas.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan kecil disarankan untuk membuang tahi lalat yang disyaki melanoma. Ia biasanya dilakukan di klinik atau hospital dengan bius setempat, dan anda boleh pulang pada hari yang sama. Tepi kulit yang dibuang akan diperiksa di makmal untuk memastikan semua sel kanser telah dibuang.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas rawatan, anda perlu terus melindungi kulit dan melakukan pemeriksaan kendiri secara berkala. Ambil gambar tahi lalat untuk membandingkan sebarang perubahan. Ikuti jadual susulan dengan doktor dan bincangkan apa-apa perubahan baru pada kulit.

Tip gaya hidup

• Elakkan pendedahan matahari antara 10 pagi hingga 4 petang, ketika sinaran UV paling kuat.
• Gunakan pelindung matahari setiap hari, walaupun cuaca mendung.
• Kenali corak tahi lalat anda dan jangan teragak-agak untuk berjumpa doktor jika berlaku perubahan.

Diet dan senaman

Tiada diet khusus untuk mencegah kanser kulit, tetapi makan makanan seimbang seperti sayur-sayuran hijau, buah-buahan, dan minum air secukupnya membantu mengekalkan kesihatan kulit. Bersenam secara teratur juga baik untuk sistem imun. Pilih senaman di dalam rumah atau pada waktu awal pagi untuk elakkan matahari.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menunggu keputusan biopsi atau menjalani rawatan boleh menyebabkan rasa cemas, takut, atau sedih. Anda tidak perlu bersendirian. Bercakap dengan keluarga atau rakan tentang perasaan anda. Sekiranya anda memerlukan sokongan profesional, hubungi kaunselor atau talian bantuan kesihatan mental. Ingatlah bahawa kebanyakan tahi lalat adalah jinak, dan jika rawatan diperlukan, anda akan diberi sokongan yang baik. Jika anda berada dalam krisis, segera hubungi perkhidmatan kecemasan.

Pencegahan

Tidak semua perubahan tahi lalat boleh dicegah, terutamanya yang disebabkan oleh genetik. Tetapi anda boleh mengurangkan risiko melanoma dengan melindungi kulit daripada sinaran UV, mengelakkan katil penyamakan, dan tidak membiarkan kulit terbakar matahari.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah kanser kulit. Vaksin seperti HPV membantu mencegah kanser serviks dan beberapa kanser lain, tetapi tidak berkaitan dengan tahi lalat. Bincangkan keperluan vaksin dengan doktor anda.

Program saringan

Pemeriksaan awal amat berguna bagi mereka yang berisiko tinggi. Anda boleh meminta doktor untuk pemeriksaan kulit lengkap setiap tahun, terutamanya di klinik kesihatan kerajaan (KKM) atau pakar dermatologi. Pemeriksaan kendiri setiap bulan juga disarankan untuk mengesan perubahan awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jika melanoma tidak dirawat, ia boleh merebak ke kelenjar limfa atau organ lain seperti hati, paru-paru, atau otak, menjadikannya lebih sukar untuk dirawat.
• Tahi lalat yang berdarah atau dijangkiti boleh menyebabkan parut atau jangkitan kulit yang memerlukan rawatan tambahan.

Pandangan jangka panjang

Prognosis untuk melanoma adalah sangat baik jika ia dikesan awal. Kadar kelangsungan hidup lima tahun untuk melanoma setempat melebihi 95%. Dengan rawatan moden, ramai pesakit menjalani kehidupan yang sihat dan normal. Kuncinya ialah pengesanan awal dan tindakan segera.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.