Nekrotizan Enterokolit (NEK) Nedir?

Genel Bakış

Nekrotizan enterokolit (NEK), bağırsağın iltihaplanması ve bağırsak dokusunun hasar görmesiyle ortaya çıkan ciddi bir hastalıktır. Çoğunlukla prematüre (erken doğmuş) bebekleri etkiler. ‘Nekroz’ doku ölümü, ‘enterokolit’ ise bağırsak iltihabı demektir. Acil tıbbi müdahale gerektirir.

NEK, nadir bir hastalıktır. Her 1000 canlı doğumdan yaklaşık 1’ini etkiler, ancak çok düşük doğum ağırlıklı bebeklerde daha sık görülür.

Ağırlıklı olarak doğum ağırlığı 1500 gramın altında olan prematüre bebekleri etkiler. Zamanında doğan bebeklerde ve nadiren daha büyük çocuklarda da görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karında şişlik ve hassasiyet
• Beslenme zorluğu veya beslenmeyi reddetme
• Dışkıda kan görülmesi
• Huzursuzluk ve ağlama
• Vücut ısısında dengesizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Bağırsak duvarının olgunlaşmamış olması
• Bağırsak kan akışının azalması (hipoksi/iskemi)
• Enfeksiyonların tetikleyici rolü
• Bağırsaktaki bakteri dengesinin bozulması

Risk faktörleri

• Prematüre doğum (özellikle 32. haftadan önce)
• Düşük doğum ağırlığı
• Formül (mama) ile beslenme
• Doğumsal kalp hastalığı
• Kan değişimi veya göbek damar kateteri uygulamaları
• Çoğul gebelik (ikiz, üçüz)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bebeğiniz beslenmeyi reddediyor ve karnı hızla şişiyorsa
• Bebeğiniz normalden çok daha halsiz veya uykuya eğilimliyse
• Bebeğinizde kanlı kaka veya safralı kusma fark ederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bebeğinizde beslenme sırasında sürekli huzursuzluk veya her beslenme sonrası kusma varsa
• Kilo alımı yavaşladıysa veya durduysa

Tanı

Doktor önce bebeğin öyküsünü alır ve karnını muayene eder. Kesin tanı için görüntüleme ve kan testleri kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Karın röntgeni (düz grafi)
• Karın ultrasonu
• Kan sayımı ve iltihap belirteçleri (tam kan sayımı, CRP gibi)
• Gaita (dışkı) testi

Randevunuzda neler beklenir

Bebeğiniz hastanede izlenebilir, muhtemelen yeni doğan yoğun bakım ünitesinde (YYBÜ) gözlem altına alınır. Tanı hızlı konmalıdır, bu yüzden doktorlar bir dizi testi aynı anda isteyebilir.

Tedavi

NEK tedavisi hastanede, genellikle yoğun bakım koşullarında yapılır. Tedavinin amacı bağırsağı dinlendirmek, enfeksiyonla savaşmak ve komplikasyonları önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Bebeğinizi anne sütüyle beslemek (doktor onayıyla)
• Doktor önerisi olmadan hiçbir mama veya ek gıda vermemek
• Bebeğinizin beslenme ve kaka takibini düzenli yapmak
• Ellerinizi hijyen kurallarına uyarak yıkamak

Tıbbi tedaviler

Tedavide öncelikle bebek ağızdan beslenmesi durdurularak bağırsak dinlendirilir ve damardan sıvı ve elektrolit desteği verilir. Enfeksiyonu kontrol altına almak için doktor tarafından uygun antibiyotikler başlanır; ağrı ve diğer destek tedavileri de uygulanır. İlaçlar, dozları ve süresi bebeğin durumuna göre yalnızca doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer bağırsakta delinme varsa, dokular ölmüşse veya karın içinde iltihap yayılıyorsa ameliyat gerekebilir. Ameliyatta hasarlı bağırsak bölümü çıkarılabilir ve sağlıklı uçlar birleştirilebilir.

Bu durumla yaşamak

NEK geçirmiş bir bebekte iyileşme süreci haftalar alabilir. Taburcu olduktan sonra bebeğin beslenmesi, gelişimi ve bağırsak alışkanlıkları düzenli olarak izlenmelidir. Doktor kontrol randevuları aksatılmamalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bebeği düzenli olarak tartmak ve büyüme eğrisini takip etmek
• Mümkünse anne sütü ile beslemeye devam etmek
• Hijyen kurallarına dikkat etmek ve enfeksiyon riskini azaltmak
• Bebeğin hareketlerinde, uykusunda ve kaka düzenindeki değişiklikleri not etmek

Diyet ve egzersiz

Bebeğin diyeti doğum kilosu, gelişimi ve bağırsak durumuna göre çocuk doktoru tarafından planlanmalıdır. Anne sütü en iyi koruyucudur; mama kullanımı gerekiyorsa doktor önerisiyle özel mamalar tercih edilebilir. Egzersiz bebekler için geçerli değildir; ancak fizik tedavi, gelişimsel destek olarak doktor tarafından önerilebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bebeğiniz yoğun bakımda kaldıysa bu durum ebeveynler için duygusal olarak zorlayıcı olabilir. Stres, kaygı ve tükenmişlik hissetmeniz normaldir. Kendinize destek aramanız önemlidir.

Önleme

NEK’i tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak riski azaltmak için en önemli adımlar; mümkünse annenin doğuma kadar düzenli takibi, prematüre doğumun önlenmesi ve doğan prematüre bebeklerin mümkün olan en kısa sürede anne sütü ile beslenmesidir.

Aşılar

NEK’e karşı spesifik bir aşı yoktur.

Tarama programları

Günümüzde prematüre bebekler için standart bir tarama testi bulunmamaktadır. Ancak riskli bebekler yakın izlenir ve beslenme protokolleri dikkatli uygulanır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bağırsak perforasyonu (delinmesi)
• Peritonit (karın içi iltihap)
• Sepsis (tüm vücuda yayılan enfeksiyon)
• Kısa bağırsak sendromu (bağırsakların önemli kısmının kaybı)
• Bağırsak darlıkları (striktür)

Uzun vadeli görünüm

NEK ciddi bir hastalıktır ve bazı bebekler için hayati risk oluşturabilir. Ancak erken tanı ve uygun yoğun bakım desteğiyle bebeklerin çoğu bu durumu atlatabilir. Uzun dönemde bazı bebeklerde gelişimsel ve bağırsak sorunları görülebilir, ancak düzenli takip ile bu bebeklerin çoğu sağlıklı bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.