Yemek Borusu İltihabı (Özofajit) Nedir?

Genel Bakış

Özofajit, yemek borunuzun yani ağzınızdan midenize yiyecek taşıyan tüpün iç yüzeyinin iltihaplanmasıdır. Bu iltihap yanma, ağrı, yutma güçlüğü ve göğüste rahatsızlık hissi gibi sorunlara yol açabilir. Çoğu zaman mide asidinin yemek borusuna geri kaçması (reflü) nedeniyle oluşur, ancak enfeksiyonlar, bazı ilaçlar ve alerjiler de neden olabilir.

Evet, özofajit oldukça yaygındır. Özellikle gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH) olan kişilerde sık görülür ve toplumda erişkinlerin yaklaşık dörtte birinde reflü kaynaklı şikayetler yaşanır.

Her yaşta görülebilir, ancak yetişkinlerde, özellikle 40 yaş üstü kişilerde daha sıktır. Obezite, hamilelik, hiatal herni (midenin bir kısmının göğüse kayması), sigara kullanımı ve bazı ilaçları uzun süre kullanan kişilerde risk daha yüksektir. Bebeklerde ve çocuklarda da reflüye bağlı özofajit görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste yanma hissi (mide ekşimesi)
• Yutarken ağrı veya zorluk
• Göğüs ağrısı (özellikle yemek sonrası)
• Mide içeriğinin ağza gelmesi (regürjitasyon)
• Boğazda takılma hissi
• Öksürük, ses kısıklığı
• Bulantı veya hazımsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde huzursuzluk, ağlama ve beslenme sırasında geriye doğru eğilme
• Emme veya yutma güçlüğü
• Kusma veya püskürür gibi çıkarma
• Kilo alamama ya da iştahsızlık
• Karın ağrısı veya göğüs ağrısı şikayetleri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yutma güçlüğü (disfaji) daha belirgin olabilir
• İstemeyerek kilo kaybı
• Göğüs ağrısı kalp kaynaklı ile karışabilir
• Ses kısıklığı ve boğaz temizleme ihtiyacı
• Kansızlık (anemi) veya gizli kanama belirtileri

Nedenler

Ana nedenler

• Gastroözofageal reflü (GÖRH): mide asidinin yemek borusuna geri kaçması
• Enfeksiyonlar: mantar, virüs veya bakterilerin yemek borusunu enfekte etmesi (genellikle bağışıklığı düşük kişilerde)
• Bazı ilaçlar: özellikle uzun süre kullanılan ağrı kesiciler, bazı antibiyotikler ve kemik erimesi ilaçları yemek borusunda tahrişe neden olabilir
• Alerjik durumlar: eozinofilik özofajit adı verilen, bağışıklık sisteminin yemek borusuna zarar verdiği durum
• Kusma veya mide tüpü gibi fiziksel travmalar
• Radyoterapi veya kimyasal madde yutulması (nadir)

Risk faktörleri

• Fazla kilo veya obezite
• Hamilelik
• Hiatal herni (midenin bir kısmının göğüs boşluğuna fıtıklaşması)
• Sigara ve alkol kullanımı
• Aşırı yemek yeme, özellikle yatmadan önce yemek
• Kahve, domates, baharatlı yiyecekler gibi reflüyü tetikleyen besinler
• Uzun süre yatakta kalma veya hareketsizlik
• Bağışıklık sistemini baskılayan durumlar veya ilaçlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yutma güçlüğü giderek kötüleşiyorsa
• İstemsiz kilo kaybı fark ediyorsanız
• Göğüs ağrınız eforla artıyor ya da dinlenmekle geçmiyorsa
• Kusmuğunuzda kan veya kahve telvesi görünüyorsa
• Dışkınız siyah ve katran kıvamındaysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Mide ekşimesi haftada ikiden fazla oluyorsa
• Marketten alınan mide ilaçları belirtileri geçirmiyorsa
• Ses kısıklığı veya boğazda takılma hissi iki haftadan uzun sürüyorsa
• Çocuğunuz kilo alamıyor veya beslenme sorunları yaşıyorsa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Özofajit şüphesi varsa kesin tanı için genellikle endoskopi (kameralı ince bir tüple yemek borusunun incelenmesi) önerilir.

Yapılabilecek testler

• Üst gastrointestinal endoskopi (yemek borusunun ağızdan kamera ile incelenmesi)
• Biyopsi: endoskopi sırasında küçük doku örneği alınarak mikroskopta incelenmesi
• Baryumlu film (X-ışını ile yemek borusunun görüntülenmesi)
• pH metre: yemek borusunda asit seviyesinin 24 saat ölçülmesi
• Özofagus manometrisi: yemek borusu kaslarının basınç ölçümü

Randevunuzda neler beklenir

Endoskopi genellikle sedasyon adı verilen hafif bir uyku hali ile yapılır; işlem sırasında acı hissetmezsiniz. Öncesinde birkaç saat aç kalmanız istenir. İşlem sonrasında birkaç saat gözlem altında tutulursunuz ve aynı gün evinize gidebilirsiniz. Sonuçlar çoğunlukla birkaç gün içinde açıklanır.

Tedavi

Özofajit tedavisinin amacı, yemek borusundaki iltihabı azaltmak, belirtileri kontrol altına almak ve altta yatan nedeni ortadan kaldırmaktır. Tedavi; yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavisi ve gerektiğinde girişimsel veya cerrahi işlemleri içerebilir. Tedavi kişiye özeldir, ilaçlarınızı ve dozlarını mutlaka doktorunuz belirlemelidir.

Evde kişisel bakım

• Günde 3 büyük öğün yerine 5-6 küçük öğün yemek
• Yemekten sonra en az 2-3 saat dik durmak ve uzanmamak
• Yatak başını 15-20 cm yükseltmek
• Kahve, asitli içecekler, baharatlı ve yağlı yiyecekler, çikolata ve naneden uzak durmak
• Sigarayı bırakmak ve alkolü sınırlandırmak
• Fazla kilonuz varsa sağlıklı bir şekilde kilo vermek
• Sıkı kemer ya da korse gibi karın basıncını artıran kıyafetlerden kaçınmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, mide asidini azaltmak için antiasitler, H2 reseptör blokerleri veya proton pompası inhibitörleri adı verilen ilaç gruplarını önerebilir. Enfeksiyona bağlı özofajitlerde antiviral, antifungal veya antibakteriyel tedaviler gerekebilir. Alerjik eozinofilik özofajitte, beslenme düzenlemesinin yanı sıra doktor kontrolünde kortikosteroid içeren tedaviler uygulanabilir. İlaçların adı, dozu ve süresi mutlaka hekim tarafından belirlenmelidir; bu nedenle doktorunuzun önerisi olmadan uzun süreli ilaç kullanmayınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, ilaç tedavisine yanıt alınamayan veya ciddi komplikasyonlar gelişen reflü hastalarında cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Bu karar, gastroenteroloji uzmanı ve cerrah tarafından hastanın genel durumu ve riskler göz önünde bulundurularak verilir. Kendi başınıza cerrahi karar vermeyiniz, doktorunuzla detaylı şekilde görüşünüz.

Bu durumla yaşamak

Özofajit ile yaşam çoğunlukla belirtileri tetikleyen alışkanlıkları değiştirmekle kolaylaşır. Düzenli uyku, stres yönetimi ve kontrollü beslenme, atakların sıklığını ve şiddetini azaltır. Doktorunuzun önerdiği kontrol randevularına düzenli gitmeyi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı kilonuzu koruyun veya verin
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Stresi yönetmek için yürüyüş, yoga veya meditasyon deneyin
• Yatış pozisyonunuzu yükseltilmiş başlıkla düzenleyin
• Yemek saatlerinizi düzenleyin, geç saatlerde ağır yemeklerden kaçının

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde lif oranı yüksek besinlere yer verin, acı, ekşi ve aşırı sıcak yiyeceklerden kaçının. Yemeklerden sonra hafif yürüyüş yapmak sindirimi destekler, ancak koşu gibi zorlayıcı egzersizler yemekten hemen sonra önerilmez. Porsiyonlarınızı küçültmek ve yavaş yemek de yemek borusundaki yükü azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve yutma güçlüğü kaygı, huzursuzluk ve sosyal yemeklerden kaçınmaya yol açabilir. Bu durum zorlayıcı olsa da belirtilerin başka bir sağlık sorununun habercisi olabileceğini hatırlayın ve duygusal olarak kendinizi kötü hissettiğinizde mutlaka yakınlarınızla veya bir sağlık çalışanıyla konuşun.

Önleme

Özofajitin bir kısmı yaşam tarzı değişiklikleriyle önlenebilir. Sağlıklı kiloda kalmak, sigarayı ve aşırı alkolü bırakmak, reflü tetikleyicilerinden uzak durmak, yatmadan önce yemek yememek en etkili önlemlerdir. Bununla birlikte bazı enfeksiyon veya allerjik nedenlere bağlı özofajitler her zaman önlenemeyebilir.

Aşılar

Mevcut aşılar özofajiti doğrudan önlememektedir. Ancak bazı enfeksiyonlara karşı koruyucu aşılar, dolaylı yoldan özofajite yol açabilecek hastalık riskini azaltabilir. Aşı önerileri için aile hekiminize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Özofajit için toplum taraması önerilmez. Ancak uzun süredir reflü şikayeti olan ve bazı risk faktörleri taşıyan kişilerde doktor, yemek borusunu değerlendirmek için endoskopi planlayabilir. Böyle bir ihtiyaçta doktorunuz sizi bilgilendirecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yemek borusunda daralma (striktür) ve yutma güçlüğünün artması
• Yemek borusunda yara ve kanama
• Barrett özofagusu adı verilen hücresel değişiklikler – ileride yemek borusu kanseri riski açısından izlem gerektirir
• Mide asidinin akciğere kaçması sonucu tekrarlayan zatürre veya bronşit
• Kronik ağrı ve beslenme yetersizlikleri

Uzun vadeli görünüm

Özofajit, doğru teşhis ve tedavi ile çoğu zaman iyi bir şekilde yönetilebilir. Erken tanı konduğunda, mukoza iyileşmesi ve belirtilerin kaybolması sık görülür. Önemli olan düzenli doktor takibi, ilaçların talimatlara uygun kullanımı ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıdır. Tedaviye uyum sağlanması durumunda çoğu kişi normal yaşamına dönebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.