Gastrit Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Genel Bakış

Gastrit, midenin iç yüzeyini kaplayan tabakanın (mide mukozası) iltihaplanmasıdır. Bu iltihaplanma aniden ortaya çıkabilir ve kısa sürebilir (akut gastrit) veya uzun süre devam edebilir (kronik gastrit).

Evet, gastrit dünyada ve Türkiye'de çok sık görülen bir mide rahatsızlığıdır. Her yaşta ortaya çıkabilir.

Gastrit herkesi etkileyebilir. Ancak H. pylori enfeksiyonu olanlar, düzenli ağrı kesici kullananlar, alkol tüketenler ve ileri yaştaki kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide ağrısı veya midede yanma hissi
• Hazımsızlık ve şişkinlik
• Bulantı veya kusma
• Geğirme ve iştahsızlık
• Çabuk tokluk hissi

Çocuklarda belirtiler

• Karın ağrısı
• İştahsızlık
• Bulantı veya kusma
• Kilo alamama veya büyümede yavaşlama

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler bazen çok hafif olabilir veya hiç fark edilmeyebilir
• Yorgunluk ve kansızlık ile kendini gösterebilir
• Mide kanaması riski daha yüksektir; koyu, siyah dışkı veya kanlı kusmuk görülebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Helicobacter pylori (H. pylori) adlı bakterinin mide enfeksiyonu
• Bazı ağrı kesicilerin (örneğin reçeteli veya reçetesiz satılan bazı iltihap giderici ilaçların) uzun süre veya yüksek dozda kullanımı
• Aşırı alkol tüketimi
• Şiddetli stres, büyük ameliyat veya ciddi hastalık
• Vücudun kendi mide hücrelerine saldırması (otoimmün gastrit)

Risk faktörleri

• 65 yaş üstü olmak
• Ailede gastrit veya mide kanseri öyküsü bulunmak
• Sigara içmek
• Düzenli olarak ağrı kesici kullanmak
• Kronik böbrek, karaciğer veya bağışıklık sistemi hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kan kusmak veya kahve telvesi gibi bir madde kusmak
• Siyah veya katran gibi dışkılamak
• Şiddetli ve sürekli karın ağrısı yaşamak
• Nefes darlığı veya baygınlık hissi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç günden uzun süren hazımsızlık veya mide ağrısı
• Sık tekrarlayan bulantı
• İştahsızlık, halsizlik veya kilo kaybı
• Daha önce gastrit tanısı aldıysanız belirtilerin şiddetlenmesi

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler, tıbbi öykünüzü alır ve karnınızı muayene eder. Gerekirse mide asidi veya H. pylori ile ilgili testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testi: kansızlık veya H. pylori belirtileri kontrol edilebilir
• Gaita (dışkı) testi: gizli kan veya H. pylori aranabilir
• Nefes testi: H. pylori enfeksiyonu tespitine yardımcı olabilir
• Endoskopi: ağızdan ince ve bükülebilir bir kamerayla midenin içine bakılması ve gerekirse küçük bir doku örneği alınması

Randevunuzda neler beklenir

Çoğu test basittir ve fazla zaman almaz. Endoskopi işleminde genellikle sizi rahatlatan bir ilaç verilir. İşlemden önce mide boş olsun diye bir süre aç kalmanız gerekebilir.

Tedavi

Gastrit tedavisi, altta yatan nedene göre değişir. H. pylori enfeksiyonu varsa doktorunuz uygun bir tedavi planı önerir. Ağrı kesici veya alkol gibi tetikleyiciler söz konusuysa bunları bırakmanız veya azaltmanız gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Yemeklerden hemen sonra uzanmamaya çalışın
• Küçük ve sık öğünler tüketin
• Baharatlı, çok yağlı, aşırı asitli yiyeceklerden ve fazla kafeinden kaçının
• Sigara ve alkol kullanmayın
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri, yürüyüş veya rahatlama teknikleri deneyin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz; mide asidini azaltan ilaçlar, mide yüzeyini koruyan ilaçlar veya H. pylori enfeksiyonu varsa bu bakteriyi ortadan kaldırmak için bir kombinasyon tedavisi önerebilir. Hangi ilacın kullanılacağına ve dozuna yalnızca sağlık uzmanınız karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gastrit tedavisinde ameliyat nadiren gerekir. Ancak mide kanaması, ülser veya kanser şüphesi gibi durumlarda endoskopik girişimler veya cerrahi değerlendirme söz konusu olabilir.

Bu durumla yaşamak

Gastritle yaşarken belirtilerinizi takip etmek ve tetikleyicilerden kaçınmak önemlidir. Düzenli uyku, yeterli su içme ve planlı, sağlıklı bir beslenme şikayetlerin azalmasına yardımcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve dengeli beslenin
• Öğün atlamamaya çalışın
• Sigara ve alkol kullanmayın
• Bilinçsiz ağrı kesici kullanımından kaçının
• Sağlıklı bir kiloda kalmaya özen gösterin

Diyet ve egzersiz

Bol sebze, meyve, lifli gıdalar ve yoğurt gibi probiyotik besinler mide sağlığını destekleyebilir. Yemeklerden hemen sonra ağır egzersiz yapmaktan kaçının; tempolu yürüyüş genellikle iyi bir seçenektir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik mide rahatsızlıkları kaygı, gerginlik ve moral bozukluğu yaratabilir. Bu tamamen normaldir. Duygusal destek almak ve stres yönetimi öğrenmek iyileşme sürecini olumlu etkiler.

Önleme

Gastrit tamamen önlenemeyebilir, ancak riskinizi azaltabilirsiniz. Ağrı kesicileri doktor önerisi olmadan kullanmamak, alkol ve sigaradan uzak durmak ve el hijyenine dikkat etmek önemlidir.

Aşılar

Gastriti doğrudan önleyen bir aşı şu anda rutin kullanımda değildir. H. pylori'ye karşı aşı çalışmaları araştırma aşamasındadır.

Tarama programları

Gastrit için toplumsal bir tarama önerilmemektedir. Ancak ailede mide kanseri öyküsü varsa doktorunuz risk durumunuza göre endoskopi önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Mide ülseri oluşumu
• Mide kanaması
• Kansızlık (anemi)
• Uzun süreli H. pylori enfeksiyonunda nadiren mide kanseri riskinin artması

Uzun vadeli görünüm

Gastrit çoğunlukla tedavi edilebilir. Belirtiler uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle birkaç hafta içinde kontrol altına alınabilir. Uzun süreli gastrit düzenli takip gerektirebilir; ancak doktor kontrolünde çoğu kişi günlük yaşamına rahatça devam edebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.