SARS (Ağır Akut Solunum Sendromu) Nedir?

Genel Bakış

SARS, bir koronavirüs türünün neden olduğu, solunum yollarını etkileyen ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. 'Ağır Akut Solunum Sendromu' olarak da bilinir. İlk kez 2003 yılında ortaya çıkmış ve dünya genelinde salgına yol açmıştır. Günümüzde yeni vakalar görülmemektedir, ancak hastalık hâlâ bilimsel olarak önemini korumaktadır.

Hayır. SARS, 2003-2004 yıllarındaki salgının ardından kontrol altına alınmış ve o tarihten bu yana dünya genelinde yeni bir vaka bildirilmemiştir. Bu nedenle şu an için yaygın bir hastalık değildir.

SARS salgın döneminde her yaştan insanda görülebilmiştir. Ancak 65 yaş üstü bireyler ile kalp-damar hastalığı, diyabet gibi kronik rahatsızlığı olan kişilerde hastalık daha ağır seyretmiştir. Sağlık çalışanları, hastalarla yakın temas ettikleri için daha yüksek risk altında olmuştur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek ateş (genellikle 38°C üzeri)
• Kuru öksürük
• Nefes darlığı
• Kas ağrıları ve hâlsizlik
• Baş ağrısı
• Titreme ve üşüme hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda SARS, yetişkinlere göre daha hafif seyredebilir.
• Ateş, öksürük ve nefes almakta zorlanma görülebilir.
• Bebeğinizde hızlı nefes alma, beslenememe veya aşırı uyku hâli varsa dikkatli olun.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı bireylerde bağışıklık sistemi daha zayıf olabileceği için hastalık daha ağır ilerleyebilir.
• Belirtiler bazen silik olabilir; ancak nefes darlığı, kafa karışıklığı veya aşırı yorgunluk ciddiye alınmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• SARS, SARS-CoV adı verilen bir koronavirüs türünün neden olduğu bir hastalıktır.
• Virüs, enfekte kişinin öksürük veya hapşırığıyla havaya saçılan damlacıkların solunmasıyla bulaşır.
• Virüsün bulunduğu yüzeylere dokunduktan sonra ellerin ağız, burun veya göze götürülmesiyle de bulaşabilir.

Risk faktörleri

• SARS hastasıyla aynı ortamda bulunmak
• SARS hastasına bakım veren sağlık çalışanı olmak
• Salgının görüldüğü bir bölgeye seyahat etmek
• 65 yaş üstü olmak veya kronik bir hastalığa sahip olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüksek ateş ile birlikte öksürük veya nefes darlığı yaşıyorsanız
• Son 14 gün içinde SARS vakası görülen bir bölgeye seyahat ettiyseniz ve solunum belirtileri geliştiyse
• Kronik bir hastalığınız varsa ve belirtileriniz kötüleşiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• SARS hakkında endişeleriniz varsa veya seyahat sağlığı konusunda bilgi almak istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz öncelikle belirtilerinizi, sağlık geçmişinizi ve seyahat öykünüzü dinleyecektir. SARS şüphesi durumunda bazı laboratuvar testleri ve görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Yapılabilecek testler

• Burun veya boğaz sürüntüsü ile PCR testi
• Göğüs röntgeni veya bilgisayarlı tomografi (BT) taraması
• Kan testleri
• Balgam örneğinin incelenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Tanı işlemleri sırasında hastanede izole edilmeniz gerekebilir. Bu, virüsün başkalarına yayılmasını önlemek içindir. Test sonuçları genellikle birkaç gün içinde belli olur, ancak duruma göre bu süre değişebilir.

Tedavi

SARS'ın kesin bir tedavisi yoktur. Tedavi, belirtileri hafifletmeye ve vücudun enfeksiyonla savaşmasına destek olmaya odaklanır. Hastalar genellikle hastanede yakın takip edilir.

Evde kişisel bakım

• Bol istirahat edin ve vücudunuzun iyileşmesine izin verin
• Bol miktarda sıvı tüketin
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları ve uygulamaları eksiksiz yapın
• El hijyenine dikkat edin ve öksürürken ağzınızı kapatın

Tıbbi tedaviler

Hastanede uygulanan tedavi; oksijen desteği, solunum cihazı ile destek, damardan sıvı takviyesi ve antiviral ilaçlar gibi yöntemleri içerebilir. Hangi ilaçların ve hangi süreyle kullanılacağına doktorunuz karar verir. Antibiyotikler virüslere etkili değildir; ancak ikincil bakteriyel enfeksiyon gelişirse doktorunuz antibiyotik önerebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

SARS'a bağlı cerrahi bir müdahale gerekmez.

Bu durumla yaşamak

SARS geçiren kişilerde iyileştikten sonra da bazı sağlık sorunları görülebilir. Bu nedenle düzenli doktor kontrollerini aksatmamanız önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve dengeli beslenin
• Yeterli ve kaliteli uyuyun
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri deneyin

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir beslenme düzeni bağışıklık sisteminizi destekler. Akciğer kapasitenizi artırmak için doktorunuzun onayıyla hafif egzersizler yapabilirsiniz. Ancak nefes darlığı hissederseniz egzersizi bırakıp doktorunuza danışmalısınız.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ağır bir solunum yolu hastalığı geçirmek kaygı ve üzüntü yaratabilir. Bu duygular normaldir. Kendinizi yalnız hissetmeyin; hislerinizi ailenizle veya bir uzmanla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

SARS'ı tamamen önleyen özel bir yöntem bulunmamakla birlikte, genel hijyen kuralları bulaşmayı azaltmada çok önemlidir. Elleri sık sık sabunla yıkamak, kalabalık ortamlardan kaçınmak, maske takmak ve öksürürken ağzı kapatmak koruyucu olabilir.

Aşılar

SARS için yaygın olarak kullanılan bir aşı henüz yoktur. Solunum yolu enfeksiyonlarına karşı koruyabilecek diğer aşılar (örneğin grip aşısı) hakkında doktorunuzla konuşabilirsiniz.

Tarama programları

Geçmiş salgınlarda belirli bölgelerde ateş taramaları yapılmıştır. Günümüzde SARS için rutin toplum taraması önerilmemektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğer yetmezliği ve ciddi solunum problemleri
• Kalp, karaciğer veya böbrek hasarı
• Kan pıhtılaşması veya damar tıkanıklığı
• Yoğun bakım gerektiren durumlar

Uzun vadeli görünüm

Geçmişteki SARS salgınlarında iyileşme oranları oldukça yüksek olmuştur. Günümüzde hastalık görülmediği için bu bilgiler tarihsel olarak önemlidir. Erken tanı ve uygun destekleyici tedavi ile birçok kişi tamamen iyileşmiştir. Hastalığı geçirenlerin bir kısmında uzun süreli kas veya akciğer sorunları görülebilse de düzenli doktor takibi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları iyileşmeyi destekler.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.