Diş Apsesi (Apse Diş)

Genel Bakış

Diş apsesi, dişin içinde veya çevresindeki dokularda oluşan, iltihap (cerahat) dolu bir şişliktir. Çoğunlukla diş çürüğü ya da diş eti hastalığı nedeniyle bakterilerin dişin kök kısmına ulaşması sonucu ortaya çıkar. Enfeksiyon, vücudun savunma sistemini harekete geçirir ve bu bölgede iltihap birikerek apse oluşturur.

Diş apsesi oldukça yaygındır. Özellikle tedavi edilmemiş diş çürükleri ve diş eti hastalıkları nedeniyle her yıl birçok kişi bu sorunla karşılaşır. Gelişmiş ülkelerde bile diş apsesi, acil diş hekimi başvurularının en sık nedenlerinden biridir.

Her yaş grubunda görülebilir. Diş çürüğü, diş eti hastalığı, ağız bakımı yetersizliği, şeker hastalığı ve bağışıklık sistemini zayıflatan durumlar diş apsesi riskini artırır. Çocuklarda, yaşlılarda ve hamilelerde de görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şiddetli, zonklayıcı ve sürekli diş ağrısı
• Sıcak veya soğuk yiyecek ve içeceklere karşı hassasiyet
• Çiğneme veya ısırma sırasında ağrı
• Diş etinde kızarıklık, şişlik ve hassasiyet
• Ağızda kötü tat veya koku
• Yüzde, yanakta veya çenede şişlik
• Yüksek ateş
• Boyun veya çene altında lenf bezlerinde şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda diş ağrısı huzursuzluk, ağlama ve uyku güçlüğüne neden olabilir
• Çiğnemeyi reddetme veya ağrıyan tarafı kullanmaktan kaçınma
• Diş etinde sivilce benzeri bir kabartı görülebilir
• Ateş ve iştahsızlık sık eşlik eden belirtilerdir
• Çocuk ağzını açmada zorlanabilir veya yanağını şiş gösterebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaş ilerledikçe sinirlerdeki değişiklik nedeniyle ağrı daha az hissedilebilir veya hafif olabilir
• Diş eti çekilmesine bağlı olarak diş kökü hassasiyeti görülebilir
• Mevcut protez veya kaplamaların uyumu bozulabilir
• Yutma güçlüğü veya yüzde yayılan şişlik daha tehlikeli olabilir
• Ağız kuruluğu ve tat değişikliği yaşlılarda daha sık fark edilir

Nedenler

Ana nedenler

• Diş çürüğü (en yaygın neden)
• Kırık veya çatlak diş
• İleri düzey diş eti hastalığı (periodontit)
• Kanal tedavisi yapılmamış veya başarısız olmuş bir diş
• Dişe gelen darbe veya travma

Risk faktörleri

• Şekerli ve asitli yiyeceklerin sık tüketilmesi
• Yetersiz diş fırçalama ve diş ipi kullanmama
• Sigara ve tütün ürünleri kullanımı
• Şeker hastalığı gibi bağışıklığı etkileyen hastalıklar
• Ağız kuruluğuna yol açan ilaçlar veya durumlar
• Düzenli diş hekimi kontrolüne gitmemek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Diş ağrınız günlük aktivitelerinizi engelleyecek kadar şiddetliyse
• Yüzünüzde veya diş etinizde gözle görülür şişlik oluştuysa
• Ateşiniz varsa
• Yutkunma veya nefes almada güçlük çekiyorsanız (hemen 112'yi arayın)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İki-üç gündür süren hafif veya orta şiddette diş ağrınız varsa
• Diş hekimi kontrol zamanınız geldiyse
• Ağrı olmasa bile diş etinde renk değişikliği, kabartı veya akıntı fark ettiyseniz
• Sıcak-soğuk hassasiyetiniz uzun süredir devam ediyorsa

Tanı

Diş hekimi öncelikle dişlerinizi ve diş etlerinizi muayene eder, şikayetlerinizi dinler ve dişe dokunarak hassasiyeti kontrol eder. Ardından diş köklerini ve çevre kemiği değerlendirmek için genellikle röntgen çeker.

Yapılabilecek testler

• Diş ve diş eti muayenesi
• Diş röntgeni (periapikal veya panoramik röntgen)
• Dişin canlılığını değerlendirmek için soğuk/sıcak testi
• İleri vakalarda bilgisayarlı tomografi (BT) gibi görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Diş hekiminiz dişinize hafifçe vurarak veya bastırarak ağrı olup olmadığını kontrol edebilir. Röntgen sırasında ağzınıza küçük bir plak yerleştirilir ve birkaç saniye sabit durmanız istenir. Tanı genellikle aynı gün içinde konur; hekiminiz teşhisi ve tedavi seçeneklerini size ayrıntılı olarak anlatacaktır.

Tedavi

Diş apsesinin temel tedavisi, enfeksiyonun kaynağının ortadan kaldırılması ve biriken iltihabın boşaltılmasıdır. Tedavi edilmezse enfeksiyon yayılabilir. Diş hekiminiz dişi kurtarmaya çalışır; eğer bu mümkün değilse dişin çekilmesini önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Diş hekiminize ulaşana kadar ağrıyan bölgenin dış yüzeyine ince bir bez içinde soğuk kompres uygulayın
• Bir bardak ılık suya yarım çay kaşığı tuz ekleyip ağzınızı çalkalayın
• Yumuşak gıdalar tüketin ve ağrıyan tarafı çiğnemekten kaçının
• Dinlenirken başınızı yüksekte tutun
• Hiçbir ilacı veya tableti doğrudan diş etinizin üzerine koymayın; bu doku hasarına yol açabilir
• Ağrı kesici kullanmadan önce mutlaka eczacınıza veya hekiminize danışın

Tıbbi tedaviler

Diş hekimi, apseyi boşaltmak için diş veya diş etinde küçük bir kesi yapabilir ve iltihabı dışarı akıtabilir. Ardından dişin kök kanallarını temizleyip dezenfekte ederek kanal tedavisi uygulayabilir. Gerekli görülen durumlarda enfeksiyonla savaşmak için antibiyotik reçete edilebilir. Ağrıyı hafifletmek için ağrı kesiciler önerilebilir; ancak hangi ilacın, hangi dozda ne kadar süre kullanılacağına yalnızca sağlık profesyoneli karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Dişi kurtarmak mümkün olmadığında dişin çekilmesi gerekebilir. Ayrıca kök ucunda kalıcı bir apse veya kist gelişmişse, küçük bir cerrahi işlemle kök ucu rezeksiyonu yapılabilir. Bu işlemde apse ve enfekte doku çıkarılarak diş yerinde korunmaya çalışılır.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sonrası diş hekiminizin önerdiği ilaçları ve ağız bakımı talimatlarını eksiksiz uygulayın. İlk günlerde ağrı ve hassasiyet olabilir, bu normaldir. Kontrollerinize düzenli giderek iyileşmenin takip edilmesini sağlayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az iki kez diş macunu kullanarak dişlerinizi fırçalayın
• Diş ipi veya arayüz fırçası kullanarak diş aralarını temizleyin
• Şekerli ve asitli içecekleri azaltın
• Düzenli olarak diş hekimi kontrolüne gidin
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı deneyin

Diyet ve egzersiz

Tedavi sürecinde yumuşak, ılık ve besleyici gıdalar tüketin. Aşırı sıcak, çok soğuk, asitli ve sert gıdalardan kaçının. Bol su için. İyileştikten sonra dengeli beslenme ve düzenli egzersiz genel sağlığınızı ve ağız sağlığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli diş ağrısı uykusuzluğa, iştah kaybına ve gerginliğe yol açabilir. Bu durumun geçici olduğunu ve tedaviyle ağrının büyük ölçüde azalacağını bilmek rahatlatıcıdır. Kaygılarınızı aileniz veya arkadaşlarınızla paylaşmak iyi gelebilir.

Önleme

Diş apsesi büyük ölçüde önlenebilir. Düzenli diş fırçalama, diş ipi kullanma, şeker tüketimini sınırlama ve yılda en az bir kez diş hekimine gitme en etkili korunma yollarıdır.

Aşılar

Diş apsesini önleyen özel bir aşı bulunmamaktadır. Ancak genel enfeksiyonlara karşı bağışıklığınızı güçlü tutmak için önerilen rutin aşılarınızı yaptırmanız ağız sağlığınızı dolaylı olarak koruyabilir.

Tarama programları

Diş apsesi için özel bir tarama testi yoktur; ancak rutin diş muayeneleri sırasında çürükler ve diş eti hastalıkları erken dönemde tespit edilebilir. Bu sayede apse oluşmadan önlem alınabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyonun çene kemiğine yayılması ve kemik erimesi
• Yüz ve boyunda yumuşak doku enfeksiyonu (selülit)
• Enfeksiyonun kan dolaşımına karışarak vücuda yayılması (sepsis), hayatı tehdit edebilir
• Ağız tabanı veya boğaz bölgesinde apse oluşması nedeniyle nefes almanın zorlaşması
• Dişin tamamen kaybedilmesi

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile diş apsesi çoğu zaman başarıyla iyileştirilir ve diş kurtarılabilir. Günümüz diş hekimliği yöntemleri sayesinde ciddi komplikasyonlar oldukça nadirdir. Düzenli ağız bakımı ve kontrollerle apse oluşumunu büyük ölçüde önlemek mümkündür; yine de ağrı veya şişlik hissettiğinizde vakit kaybetmeden diş hekiminize başvurmanız en doğru yaklaşımdır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü – Ağız Sağlığı ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.