Hipoglisemi (Düşük Kan Şekeri)

Genel Bakış

Hipoglisemi, kan şekerinin normal kabul edilen düzeyin altına inmesi durumudur. Kan şekeri vücudun ve özellikle beynin ana yakıtıdır. Bu seviye çok düştüğünde vücut çeşitli belirtiler verir; çoğu zaman hızlı bir şekilde şeker alınarak düzeltilebilir.

Evet, özellikle şeker hastalığı için ilaç veya insülin benzeri tedavi kullanan kişilerde yaygındır. Her yaşta görülebilse de en sık diyabet tedavisi görenlerde karşılaşılan bir durumdur.

En çok diyabet tedavisi gören kişileri etkiler. Ayrıca düzensiz beslenenler, aşırı alkol tüketenler, bazı ağır hastalıkları olanlar ve ileri yaştaki bireyler hipoglisemi açısından daha risklidir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Titreme ve sinirlilik
• Terleme ve soğukluk hissi
• Hızlı kalp atışı
• Halsizlik ve yorgunluk
• Açlık hissi
• Baş ağrısı veya baş dönmesi
• Dikkat dağınıklığı ve konsantre olamama

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve ağlama
• Değişken ruh hali
• Uyku hâli ve isteksizlik
• Solgun görünüm
• Beslenmek istememe ve sıradan etkinliklere ilgisizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı ve odaklanma güçlüğü
• Denge kaybı ve sersemlik
• Düşme eğilimi
• Davranış veya kişilik değişiklikleri
• Günlük işleri yapmakta zorlanma

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet tedavisinde kullanılan bazı ilaçların veya kan şekerini düşüren tedavilerin güçlü etki yapması
• Öğün atlamak veya yeterli miktarda karbonhidrat tüketmemek
• Uzun süren veya yoğun fiziksel aktivite
• Özellikle aç karnına alkol almak
• Bazı hormonal eksiklikler veya ciddi organ hastalıkları

Risk faktörleri

• Diyabet için insülin benzeri veya kan şekerini düşüren ilaçlar kullanmak
• Düzensiz beslenme alışkanlıkları
• İleri yaş
• Böbrek veya karaciğer hastalıkları
• Yoğun ve plansız egzersiz
• Yeterli beslenmeden alkol tüketimi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hipoglisemi belirtileri şeker almaya rağmen düzelmiyorsa
• Bilinç kaybı, nöbet veya ağır kafa karışıklığı olursa hemen 112’yi arayın
• Sık sık hipoglisemi yaşıyorsanız ve bu durum günlük yaşamınızı etkiliyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyabet tedavisi alıyorsanız planlı kontrollerinizde kan şekeri düşme sıklığınızı doktorunuza anlatın
• Kullandığınız ilaçların dozunun ve beslenme düzeninizin yeniden değerlendirilmesi gerekip gerekmediğini sorun
• Diyet ve egzersiz planınızı doktorunuzla birlikte gözden geçirin

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi, tıbbi öykünüzü ve kan şekeri ölçümlerinizi birlikte değerlendirir. Düşük kan şekeri belirtileri varken kan şekerinin ölçümde düşük çıkması ve şeker alınca düzelmesi tanıyı güçlendirir.

Yapılabilecek testler

• Parmak ucundan kan şekeri ölçümü
• Açlık kan şekeri testi
• Laboratuvar kan testleri
• Gerekli görülürse uzun süreli kan şekeri takibi

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce kan şekerinizi ölçebilir, sonra beslenme alışkanlıklarınızı, kullandığınız ilaçları ve belirtilerinizin ne zaman ortaya çıktığını soracaktır. Bazı durumlarda aç karnına kan testi veya daha ileri tetkikler istenebilir.

Tedavi

Hipoglisemi tedavisinin temel amacı kan şekerini hızla güvenli bir düzeye getirmek ve tekrar düşmesini önlemektir. Hafif belirtilerde hızlı etkili karbonhidrat almak yeterli olabilir; şiddetli veya bilinç kaybı olan durumlarda tıbbi yardım gerekir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde hızlı etkili şeker içeren bir besin veya içecek alın
• Kan şekerinizi ölçerek belirtilerin düzelip düzelmediğini izleyin
• Düzelme sağlandıktan sonra doktorunuzun önerdiği küçük bir ara öğün tüketin
• Bilinç kaybı yaşayan kişiye asla ağız yoluyla yiyecek veya içecek vermeyin; hemen 112’yi arayın
• Tekrarlayan ataklarınız için kendinize özel bir acil durum planı oluşturun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, altta yatan nedene bağlı olarak beslenme düzeninizin ve kullandığınız kan şekerini düşüren tedavilerin yeniden düzenlenmesini önerebilir. Acil durumlar için reçete edilen hazır tedaviler yalnızca doktorunuzun bilgilendirmesiyle ve onun önerdiği şekilde kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hipoglisemi için cerrahi bir tedavi öngörülmez. Nadir görülen bazı altta yatan sağlık sorunlarında doktorunuz size en uygun tedavi seçeneklerini açıklayacaktır.

Bu durumla yaşamak

Yanınızda hızlı etkili şeker içeren bir atıştırmalık veya içecek bulundurmanız iyi bir alışkanlıktır. Öğün saatlerinizi, egzersiz düzeninizi ve kan şekeri ölçümlerinizi düzenli sürdürmeniz hipoglisemiyi yönetmenin temelidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Öğünleri düzenli aralıklarla planlamak
• Doktorunuzun önerdiği sıklıkta kan şekeri ölçmek
• Diyabet ya da hipoglisemi durumunuzu belirten bir kimlik kartı veya bileklik taşımak
• Alkol tüketimi konusunda doktorunuzun uyarılarına uymak
• Egzersiz öncesinde ve sonrasında kan şekerini kontrol etmek

Diyet ve egzersiz

Dengeli öğünler tüketmek ve öğünlerde yeterli miktarda karbonhidrat almak önemlidir. Egzersiz yapmadan önce kan şekerinizi ölçmek ve yanınızda bir atıştırmalık bulundurmak, düşüşleri önlemeye yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hipoglisemi korkusu zamanla kaygı yaratabilir. Bu endişeyi normal karşılamak ve tek başına mücadele etmemek önemlidir. Doktorunuzla, diyabet eğitim hemşirenizle veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmak size iyi gelebilir.

Önleme

Çoğu hipoglisemi önlenebilir. Düzenli beslenmek, kan şekerini düzenli izlemek, ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmak ve egzersiz planı yapmak riski büyük ölçüde azaltır.

Aşılar

Hipoglisemiye doğrudan karşı koruyan bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Diyabet tedavisi alan kişilerin düzenli kan şekeri ölçümü ve planlı sağlık kontrolleri, hipogliseminin önlenmesinde ve erken fark edilmesinde önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli kafa karışıklığı ve kişinin kendi bakımını sürdürememesi
• Düşme, trafik kazası gibi kazalara yatkınlık
• Nöbet geçirme
• Bilinç kaybı ve koma gelişme riski

Uzun vadeli görünüm

Zamanında ve doğru müdahale ile çoğu hipoglisemi atağı kısa sürede düzelir. Altta yatan nedene uygun bir tedavi planı ve düzenli takip ile yaşam kalitesi büyük ölçüde korunabilir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.