HPV (İnsan Papilloma Virüsü) Nedir?

Genel Bakış

HPV (İnsan Papilloma Virüsü), ciltten cilde temas ile bulaşan çok yaygın bir virüs grubudur. Cinsel yolla bulaşan HPV türleri olduğu gibi, normal ciltte siğillere yol açan türleri de vardır. Çoğu HPV enfeksiyonu kendiliğinden geçer ve hiçbir belirtiye yol açmaz. Ancak bazı türleri uzun süre vücutta kalırsa siğillere veya ileride kansere dönüşebilecek hücre değişikliklerine neden olabilir.

Evet, çok yaygındır. Çoğu insan yaşamının bir döneminde HPV kapar; ancak bağışıklık sistemi çoğu enfeksiyonu kendiliğinden temizler.

HPV herkesi etkileyebilir. Cinsel aktif olan kadınlar ve erkekler en riskli gruptur. Her yaşta görülebilse de enfeksiyonlar en çok 15-25 yaş arasında ortaya çıkar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu HPV enfeksiyonu hiçbir belirti vermez ve fark edilmeden iyileşir.
• Bazı HPV türleri genital siğillere (küçük, kabarık, karnabahar görünümünde çıkıntılar) neden olabilir.
• Rahim ağzındaki hücre değişiklikleri belirti oluşturmaz; düzenli tarama ile tespit edilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda HPV genellikle ellerde, ayaklarda görülen normal siğillere (el siğili, ayak siğili) yol açar; bunlar çoğunlukla zararsızdır.
• Cinsel yolla bulaşan HPV türleri çocuklarda nadiren görülür; böyle bir durum mutlaka uzman değerlendirmesi gerektirir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaş ilerledikçe bağışıklık sistemi zayıflayabileceği için HPV enfeksiyonu vücuttan temizlenmekte zorlanabilir.
• Yıllar sonra ortaya çıkabilen anormal hücre değişiklikleri veya HPV ilişkili bazı kanser türleri görülebilir.
• Genital siğiller de her yaşta yeniden ortaya çıkabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• HPV virüsü, ciltten cilde temas ile, özellikle cinsel temas ile bulaşır.
• Cinsel ilişki dışında, genital bölgeyle temas eden eller veya oyuncaklar gibi yollarla da bulaşabilir.
• Nadiren, anneden bebeğe doğum sırasında geçebilir.

Risk faktörleri

• Cinsel olarak çok aktif olmak veya cinsel partner sayısının fazla olması
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar (örneğin HIV) veya bağışıklığı baskılanmış olmak
• Sigara içmek
• Uzun süreli doğum kontrol hapı kullanımı (rahim ağzı kanseri açısından)
• HPV aşısı yaptırmamış olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Cinsel bölgede siğil fark ederseniz, özellikle büyüyor, kanıyor veya ağrı yapıyorsa
• Vajinal veya penil anormal kanama veya akıntı
• Pelvik bölgede ağrı
• Yutma güçlüğü, boğazda takılma hissi veya ses kısıklığı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Rahim ağzı kanseri taraması için 30 yaşından itibaren veya doktorunuzun önerdiği sıklıkta kontrol
• HPV aşısı veya aşı takvimi hakkında bilgi almak için
• Cinsel sağlık ve korunma yöntemleri konusunda danışmanlık almak için

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi ve tıbbi geçmişinizi dinler. Siğiller genellikle muayene ile teşhis edilir. Rahim ağzı ve diğer bölgelerdeki anormal hücre değişiklikleri, sürüntü (PAP smear) testi veya HPV DNA testi ile saptanır. Gerekirse bölgeden küçük bir örnek alınarak (biyopsi) incelenir.

Yapılabilecek testler

• Pap smear testi (rahim ağzından hücre örneği alınması)
• HPV DNA testi (yüksek riskli virüs türlerini arar)
• Kolposkopi (rahim ağzının özel bir mikroskopla incelenmesi)
• Gerekirse biyopsi (küçük doku örneği)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında iç çamaşırınızı çıkarmanız istenebilir; bu normal bir jinekolojik veya androlojik muayenedir. Tarama testleri birkaç dakika sürer ve hafif bir rahatsızlık hissi olabilir. Sonuçlarınız doktorunuz tarafından size açıklanır ve gerekirse tanı için ileri testler planlanır.

Tedavi

HPV'nin kendisine yönelik bir tedavi yoktur; ancak HPV'nin yol açtığı siğiller ve hücre değişiklikleri tedavi edilebilir. Çoğu enfeksiyon bağışıklık sistemi tarafından kendiliğinden temizlenir. Tedavi kararı, siğillerin varlığına, hücre değişikliklerinin derecesine ve kanser riskine göre verilir.

Evde kişisel bakım

• Siğillere dokunmaktan kaçının; başka bölgelere ve diğer kişilere yayılabilir.
• Bölgeyi temiz ve kuru tutun.
• Cinsel ilişkide kondom kullanın; HPV'ye karşı tam koruma sağlamasa da riski azaltır.
• Düzenli doktor kontrolü ve önerilen taramaları aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Genital siğiller için doktorunuz önerisiyle çeşitli kremler veya solüsyonlar kullanılabilir. Ayrıca siğiller dondurma (kriyoterapi), lazer veya elektro koter ile yok edilebilir. Rahim ağzındaki anormal hücre değişiklikleri için LEEP, soğuk koagülasyon veya konizasyon gibi küçük cerrahi işlemler yapılabilir. Bu tedaviler hakkında doktorunuz sizi bilgilendirecek, sizin için en uygun seçeneği belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Anormal hücre değişiklikleri ilerlemişse, kanser öncülü lezyonlar varsa veya henüz kansere dönmüşse, cerrahi gerekebilir. Erken tanı konduğunda küçük cerrahi işlemlerle çoğu zaman iyileşme sağlanır.

Bu durumla yaşamak

HPV tanısı aldıysanız düzenli doktor kontrollerinize gidin, önerilen tarama testlerini zamanında yaptırın. Sağlıklı beslenme ve yeterli uyku bağışıklığınızı güçlendirir. Partnerinizle açık iletişim kurun; destek isteyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı deneyin.
• Stresi yönetmek için hobiler, doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler yapın.
• Cinsel ilişkide kondom kullanın.
• Düzenli egzersiz yapın.

Diyet ve egzersiz

Meyve ve sebzeden zengin bir beslenme, bağışıklık sistemini destekler. Haftanın çoğu günü 30 dakika yürüyüş gibi orta tempolu egzersiz yapmak hem bedensel hem ruhsal sağlığınıza iyi gelir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

HPV tanısı bazı kişilerde kaygı, utanç veya depresyona neden olabilir. Bu duygular normaldir; ancak şikayetlerinizi doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse psikolojik destek almak sizi rahatlatabilir.

Önleme

Evet, HPV büyük ölçüde önlenebilir. En etkili koruma, HPV aşısıdır. Aşı, cinsel ilişki başlamadan önce en etkilidir; ancak yaşamın ilerleyen dönemlerinde de doktor önerisiyle yapılabilir. Ayrıca kondom kullanmak, partner sayısını sınırlamak ve düzenli tarama yaptırmak korunmada önemli rol oynar.

Aşılar

Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği HPV aşısı, özellikle 9-14 yaş arasındaki çocuklara yapılabildiği gibi daha büyük yaşlarda da doktor tavsiyesiyle uygulanabilir. Aşı, kansere yol açabilen HPV tiplerine karşı koruma sağlar. Tutulan aşı hakkında aile hekiminizden veya sağlık kuruluşunuzdan bilgi alabilirsiniz.

Tarama programları

Rahim ağzı kanseri taraması, HPV'nin neden olduğu hücre değişikliklerini kansere dönüşmeden yakalamak için yapılır. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı, 30-65 yaş arası kadınlara belirli aralıklarla ücretsiz smear/HPV taraması önermektedir. Taramalarınızı aksatmayın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Devam eden HPV enfeksiyonu genital siğillerin yayılmasına veya büyümesine neden olabilir.
• Rahim ağzı, anüs, ağız/boğaz gibi bölgelerde kanser öncülü lezyonlar (hücre değişiklikleri) oluşabilir.
• Bazı HPV tipleri zamanla kansere dönüşebilir; ancak bu uzun yıllar alır ve tarama ile büyük ölçüde önlenir.

Uzun vadeli görünüm

HPV ile enfekte olmak kötü bir sonuca işaret etmez. Çoğu kişide enfeksiyon kendiliğinden kaybolur. Düzenli tarama ve modern tedavi yöntemleri sayesinde HPV ilişkili kanserler büyük oranda önlenebilir ve erken yakalandığında tedavi edilebilir. Umutlu olmak ve sağlığınızı takip etmek en doğru yaklaşımdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.