Hipofarenks Kanseri: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Genel Bakış

Hipofarenks, boğazın alt kısmında, yemek borusu ve nefes borusu girişinin arkasında yer alan bölgedir. Hipofarenks kanseri, bu bölgedeki hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla oluşur. Genellikle yutma güçlüğü, boğaz ağrısı ve boyunda kitle gibi belirtilere yol açar.

Hipofarenks kanseri, tüm baş-boyun kanserlerinin yaklaşık %3-5'ini oluşturur. Türkiye'de görülme sıklığı, sigara ve alkol kullanım oranlarıyla ilişkili olarak değişkenlik gösterir; genel olarak nadir bir kanser türüdür.

Çoğunlukla 50 yaş üzeri erkeklerde görülür. Sigara ve alkol kullanan kişilerde risk daha yüksektir. Kadınlarda ve gençlerde daha az görülür, ancak son yıllarda HPV enfeksiyonu nedeniyle kadınlarda da artış gözlenmektedir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boğaz ağrısı ve boğazda yutkunma hissi
• Yutma güçlüğü (özellikle yemek yerken ağrı)
• Boyunda ele gelen kitle (lenf bezlerinde şişlik)
• Kulakta ağrı (tek taraflı)
• Ses kısıklığı veya ses değişikliği
• Öksürük veya boğaz temizleme ihtiyacı
• İstemsiz kilo kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Sigara ve tütün ürünleri kullanımı
• Aşırı alkol tüketimi
• İnsan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu
• Asit reflü hastalığının uzun süreli etkisi
• Kimyasal maddelere maruz kalmak (örneğin asbest, nikel)

Risk faktörleri

• 50 yaş üstünde olmak
• Erkek cinsiyet
• Sigara ve alkolü birlikte kullanmak
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar
• Sağlıksız ve dengesiz beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yutma güçlüğünüz giderek artıyorsa
• Boğaz ağrısı 3 haftadan uzun süredir devam ediyorsa
• Boynunuzda yeni bir şişlik fark ediyorsanız
• Ses kısıklığı 3 haftadan uzun sürüyorsa

Tanı

Doktor, şikayetlerinizi dinleyip fizik muayene yapar. Boğazın içini görmek için endoskopi adı verilen ışıklı bir cihaz kullanılır. Şüpheli bir alan görülürse biyopsi yapılır; örnek patoloji laboratuvarında incelenir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Boyun ve boğaz muayenesi
• Endoskopi / nazofaringoskopi (ışıklı tüple inceleme)
• Biyopsi (doku örneği alma)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR) veya bilgisayarlı tomografi (BT)
• PET-MR veya PET-BT (vücuttaki yayılımı değerlendirmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Muayene sırasında hafif rahatsızlık hissedebilirsiniz. Biyopsi sonucuna göre evreleme yapılır ve tedavi planı belirlenir. Endişelerinizi doktorunuzla açıkça paylaşın.

Tedavi

Tedavi kanserin evresine, yerleşimine ve genel sağlık durumunuza göre kişiye özel planlanır. Cerrahi, radyoterapi (ışın tedavisi) ve kemoterapi (ilaç tedavisi) tek başına veya birlikte kullanılabilir. Tedavi ekibi; kulak-burun-boğaz uzmanı, radyasyon onkolojisi uzmanı, tıbbi onkolog, diyetisyen ve konuşma terapistinden oluşur.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin; yutma güçlüğünü azaltmak için kaygan ve yumuşak gıdalar tercih edin.
• Sigara ve alkol kullanımı bırakmak için doktorunuzdan destek isteyin.
• Ağız hijyenine dikkat edin; yumuşak diş fırçası kullanın.
• Yemekleri küçük lokmalar halinde yiyin ve iyice çiğneyin.
• Dinlenmeye ve uyku düzeninize özen gösterin.

Tıbbi tedaviler

Cerrahi, tümörün bulunduğu bölgeyi çıkarmak amacıyla uygulanabilir; bazı durumlarda gırtlağın tamamının veya bir kısmının alınması gerekebilir. Radyoterapi, yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerini yok etmeyi hedefler. Kemoterapi, kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatmak için damardan veya ağızdan verilen ilaçlarla yapılır; ancak burada hangi ilaçların kullanılacağına onkolog karar verir. Hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi de bazı hastalar için seçenek olabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tümör küçük ve sınırlıysa cerrahi ile tamamen çıkarılması mümkün olabilir. Gırtlağın korunup korunamayacağı, tümörün yayılımına bağlıdır; doktor tanı sonrasında en uygun cerrahi yöntemi değerlendirir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi süresince ve sonrasında ağız kuruluğu, yutma güçlüğü, ses değişiklikleri gibi sorunlarla baş etmeyi öğrenmek önemlidir. Beslenme desteği, yutma rehabilitasyonu ve konuşma terapisi hayat kalitesini artırabilir. Düzenli kontrolleri aksatmayın ve ortaya çıkan yeni belirtileri doktorunuza iletin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Sağlıklı ve dengeli beslenin.
• Düzenli doktor kontrollerine gidin.
• Fiziksel aktivitenizi koruyun.
• Stresle başa çıkmak için gevşeme egzersizleri yapın.

Diyet ve egzersiz

Yumuşak, besleyici ve kalori içeriği yüksek gıdalar tüketmek kilo kaybını önlemeye yardımcı olur. Et, balık, süt ürünleri, yumurta ve baklagilleri püre kıvamında hazırlayabilirsiniz. Doktorunuzun onayıyla, gücünüz yettikçe kısa yürüyüşler yapmak genel sağlığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı almak ve tedavi süreci zorlu olabilir; kaygı, üzüntü ve belirsizlik duyguları normaldir. Bu duyguları aileniz, arkadaşlarınız veya bir psikologla paylaşmak iyi gelir. Gerekirse doktorunuzdan psikolojik destek isteyebilirsiniz.

Önleme

Tamamen önlenmesi mümkün olmasa da riski azaltmak mümkün. Sigara ve alkolden kaçınmak, HPV enfeksiyonundan korunmak, sağlıklı beslenmek ve bağışıklık sistemini güçlü tutmak koruyucu etkiye sahiptir.

Aşılar

HPV'ye karşı aşı, baş-boyun kanserlerinin bir kısmına karşı koruma sağlayabilir. Aşı ile ilgili bilgi almak için aile hekiminize veya sağlık kuruluşunuza başvurabilirsiniz.

Tarama programları

Toplumda yaygın bir tarama testi yoktur. Ancak risk grubundaki kişiler düzenli kulak-burun-boğaz muayenesi yaptırabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tümörün çevre dokulara ve gırtlağa yayılması
• Boyun lenf bezlerinde metastaz
• Yutma fonksiyonunun kaybı ve beslenme problemleri
• Hava yolunun tıkanması
• Kanama ve enfeksiyon riski

Uzun vadeli görünüm

Hipofarenks kanseri, erken evrede yakalandığında ve uygun tedavi uygulandığında kontrol altına alınabilir. Günümüzde tedavi seçenekleri arttı; birçok hasta, konuşma ve yutma fonksiyonlarını koruyarak yaşamına devam edebiliyor. Her hastanın durumu farklıdır; tedavi sonrası düzenli takip ve yaşam tarzı değişiklikleriyle olumlu sonuçlar elde edilebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.