Kanser Nedir? Belirtileri, Tanısı ve Tedavi Yöntemleri

Genel Bakış

Kanser, vücuttaki hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalması ve normal dokulara zarar vermesiyle ortaya çıkan bir hastalık grubudur. Anormal hücreler hızla bölünebilir ve çevre dokulara yayılabilirler.

Kanser, Türkiye'de ve dünyada en sık görülen sağlık sorunlarından biridir. Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak bazı türler belirli yaş gruplarında daha sık görülür.

Kanser her yaşta, her cinsiyette ve her toplumda görülebilir. Ancak risk; yaş, genetik yatkınlık, sigara, alkol ve çevresel faktörler gibi etkenlerle artabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Açıklanamayan kilo kaybı
• Uzun süre geçmeyen yorgunluk
• Vücutta ele gelen yeni şişlik veya kitle
• İyileşmeyen yaralar
• Yutma güçlüğü veya sürekli hazımsızlık
• İyileşmeyen öksürük veya ses kısıklığı
• Bağırsak veya idrar alışkanlıklarında değişiklik
• Beklenmedik kanama veya akıntı
• Açıklanamayan ateş
• Gece terlemeleri

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme ve gelişmede duraklama
• Soluk ten rengi veya aşırı solgunluk
• Sık ve tekrarlayan enfeksiyonlar
• Göz bebeğinde beyaz ışıma
• Kemik ve eklem ağrıları
• Karında şişlik veya sertlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İştahsızlık ve istemsiz kilo kaybı
• Halsizlik ve güç kaybı
• Unutkanlık veya kafa karışıklığı
• Yürürken dengesizlik
• Vücudun herhangi bir yerinde inatçı ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Kanser, hücrelerin DNA'sında zamanla biriken hasarlar nedeniyle oluşur. Bu hasarlar genetickodların bozulmasına ve hücrelerin kontrolsüz büyümesine yol açar.
• Sigara ve tütün ürünleri
• Aşırı alkol tüketimi
• Obezite ve hareketsizlik
• Dengesiz beslenme
• Güneş ışınlarına fazla maruz kalma
• Bazı virüsler (HPV, hepatit B, hepatit C)
• Ailede kanser öyküsü
• İleri yaş

Risk faktörleri

• Sigara ve tütün ürünleri
• Aşırı alkol kullanımı
• Obezite
• Fiziksel hareketsizlik
• Sağlıksız beslenme alışkanlıkları
• Güneş ışınlarına korunmasız maruz kalma
• Bazı enfeksiyonlar
• Aile öyküsü
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İyileşmeyen yara, büyüyen kitle veya açıklanamayan kanama fark ederseniz
• Sürekli ses kısıklığı, yutma güçlüğü veya öksürük yaşıyorsanız
• Beta ve dışkılama alışkanlıklarınızdaki kalıcı değişiklikler varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sağlıklı kalmak için düzenli yıllık kontrollerinizi yaptırın.
• Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği kanser taramalarını yaşınıza göre aksatmayın.

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, fizik muayene yapar ve gerekli gördüğü testleri ister. Kesin tanı için genellikle biyopsi adı verilen doku örneği alınır ve patoloji laboratuvarında incelenir.

Yapılabilecek testler

• Kan tahlilleri
• Röntgen, ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT) veya MR gibi görüntüleme yöntemleri
• Biyopsi (parça alma)
• Endoskopi
• Patolojik inceleme

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç gün veya hafta sürebilir. Bu süreçte doktorunuz size her aşamada bilgi verecek ve sonuca göre sizi uygun uzmanlara yönlendirecektir.

Tedavi

Kanser tedavisi; hastalığın türüne, evresine, kişinin genel sağlık durumuna ve tercihlerine göre bireysel olarak planlanır. Tedavi tek bir yöntemle olabildiği gibi birden fazla yöntemin bir arada kullanılmasıyla da yürütülebilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği tedavi planına düzenli olarak uyun.
• Yeterli dinlenin ve vücudunuzun sinyallerine kulak verin.
• Sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen gösterin.
• Sigara ve alkol kullanımını bırakın veya mümkünse hiç kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Kanser tedavisinde cerrahi, radyoterapi (ışın tedavisi), ilaç tedavileri, hedefe yönelik tedaviler, hormonal tedaviler ve immünoterapi (bağışıklık sistemini güçlendiren tedaviler) gibi yöntemler kullanılabilir. Hangi tedavinin sizin için en uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı kanser türlerinde tümörün cerrahi olarak çıkarılması ilk ve en etkili tedavi seçeneği olabilir. Ameliyatın zamanlaması, yöntemi ve riskleri konusunda cerrahınız size ayrıntılı bilgi verecektir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sürecinde kendinize karşı nazik olun; ihtiyaçlarınızı ve endişelerinizi sağlık ekibinizle ve sevdiklerinizle paylaşın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyumaya özen gösterin.
• Doktorunuzun önerdiği ölçüde fiziksel aktivite yapın.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya gevşeme teknikleri deneyin.
• Sosyal bağlantılarınızı sürdürün.

Diyet ve egzersiz

Doktorunuzun önerisi doğrultusunda protein, sebze ve meyve ağırlıklı beslenmeye özen gösterin. Fiziksel kapasitenizi zorlamadan, kısa yürüyüşler gibi hafif egzersizler yapmayı deneyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı ve tedavisi kaygı, üzüntü, korku ve yorgunluğa yol açabilir. Bu duyguları yaşamak normaldir; ancak yalnız hissetmemeniz için psikolojik destek almanız önemlidir.

Önleme

Bazı kanser türlerinden korunmak mümkündür, ancak tüm kanserler engellenemez. Riskleri azaltarak kontrolü elinize alabilirsiniz.

Aşılar

HPV aşısı ve hepatit B aşısı, bazı kanser türlerine yakalanma riskini önemli ölçüde azaltır. Bu aşılar hakkında aile hekiminize danışabilirsiniz.

Tarama programları

Kanser taramaları, hastalık belirti vermeden önce bazı kanser türlerini erken yakalamayı amaçlar. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen yaş gruplarında meme, kalın bağırsak ve rahim ağzı kanseri taramaları ücretsiz olarak yapılmaktadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tümör çevre dokulara ve uzak organlara yayılabilir
• Ağrı, halsizlik ve organ fonksiyonlarında bozulma gelişebilir
• Beslenme sorunları ve aşırı kilo kaybı ortaya çıkabilir

Uzun vadeli görünüm

Kanser tedavisinde erken tanı ve doğru tedavi yaklaşımı, hastalığın seyrini büyük ölçüde iyileştirir. Bilimsel gelişmeler sayesinde birçok kanser türü artık kontrol altına alınabilmekte ve yaşam kalitesi yükseltilebilmektedir. Umudunuzu kaybetmeyin ve tedavinizi aksatmayın.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.