Hamilelikte Aşırı Bulantı ve Kusma (Hiperemezis Gravidarum)

Genel Bakış

Hiperemezis gravidarum, hamilelik sırasında görülen, normal 'sabah bulantısından' çok daha şiddetli bir bulantı ve kusma durumudur. Bu durumda kadınlar gün içinde birçok kez kusabilir, yeterince beslenemez ve sıvı kaybı yaşayabilir. Tıbbi bir durumdur ve uygun tedaviyle yönetilebilir.

Genel toplumda her 100 gebelikten yaklaşık 1-3'ünde görülür. 'Sabah bulantısı' çok yaygınken, hiperemezis gravidarum daha nadirdir.

Daha çok ilk hamileliğini geçirenlerde, ikiz veya üçüz gebeliklerde, daha önce bu durumu yaşamış olanlarda ve aile öyküsü bulunanlarda görülme eğilimi vardır. Ancak her kadında gelişebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Günde üç veya daha fazla kez kusma
• Yemek ve sıvı alımına rağmen kusma
• Hızlı kilo kaybı
• Susuzluk belirtileri (koyu renkli idrar, ağız kuruluğu, baş dönmesi)
• Halsizlik ve yorgunluk
• Tükürük salgısının artması

Çocuklarda belirtiler

• Bu durum hamilelikle ilgilidir; doğrudan çocukları etkilemez.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu durum gebelikle ilgilidir; yaşlı yetişkinlerde görülmez.

Nedenler

Ana nedenler

• Hamilelik hormonlarındaki (özellikle beta-HCG) hızlı artış
• Mide boşalmasının yavaşlaması ve sindirim değişiklikleri
• Vücudun gebeliğe verdiği bireysel tepkiler
• Kesin neden tam olarak bilinmemektedir; genetik yatkınlık rol oynayabilir.

Risk faktörleri

• Daha önceki gebelikte hiperemezis öyküsü
• İkiz veya çoğul gebelik
• Ailede anne veya kız kardeşte benzer durum öyküsü
• Migren veya hareket hastalığı gibi bulantıya duyarlılık

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtileriniz nedeniyle günlük aktivitelerinizi yapamıyorsanız
• Ağzınızda kuruluk, gözlerinizde çökme gibi ciddi sıvı kaybı belirtileri varsa
• Sık sık kusuyor ve hiç sıvı tutamıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hamileliğinizin erken döneminde normalden fazla bulantınız varsa
• Kusma nedeniyle yeterli beslenemediğinizi düşünüyorsanız
• Gebelik takibinizde doktorunuza belirtilerinizi mutlaka anlatın.

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, kilonuzu ve tansiyonunuzu ölçer. Fizik muayene yapar ve hamilelikle ilgili başka sorunları dışlamak için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar testi (keton ve sıvı kaybını belirlemek için)
• Kan testleri (elektrolitler, karaciğer ve tiroid fonksiyonları)
• Gerektiğinde ultrason (gebelik kesesini değerlendirmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı için tek bir 'hiperemezis testi' yoktur. Doktorunuz benzer bulgulara yol açabilecek diğer durumları ekarte ederek teşhis koyar. Bu süreçte kan almanız ve idrar testi yapmanız gerekebilir.

Tedavi

Tedavinin amacı vücudun sıvı dengesini sağlamak, kusmayı azaltmak ve anne ile bebeğin yeterli beslenmesini desteklemektir. Hafif vakalarda beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir. Ağır vakalarda hastanede sıvı ve elektrolit tedavisi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Günde birkaç küçük öğün yemek
• Yemek yedikten hemen sonra uzanmamak
• Koku ve ortam tetikleyicilerinden kaçınmak (örneğin keskin kokulu yiyecekler)
• Bol sıvı almak; su, buz parçaları veya doktorunuzun önerdiği elektrolit içecekleri
• Bulantıyı artıran vitamin ve demir haplarını doktorunuza danışarak farklı zamana almak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, hamilelikte kullanılması uygun anti-bulantı ilaçları reçete edebilir. Ayrıca vitamin takviyesi veya damar yoluyla (IV) sıvı tedavisi uygulanabilir. İlaçların adı ve dozu yalnızca doktorunuz tarafından belirlenmelidir. Reçetesiz herhangi bir bulantı ilacını kullanmayın.

Bu durumla yaşamak

Gününüzü planlarken dinlenmeye zaman ayırın. Kusma atakları sırasında kendinizi suçlamayın; bu tıbbi bir durumdur. Yardım istemekten çekinmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Evde rahat kıyafetler giyin ve bulantıyı artıran kokulardan uzak durun
• Hafif ve dinlendirici aktiviteler yapın
• Aileniz ve arkadaşlarınızdan günlük işlerde destek isteyin
• Sağlık ekibinizle düzenli iletişimde kalın

Diyet ve egzersiz

Yemekleri küçük porsiyonlar halinde, sık sık tüketin. Yağlı, baharatlı ve kızartılmış yiyeceklerden kaçının. Bol sıvı alın. Hafif yürüyüş, size iyi geliyorsa faydalı olabilir; ancak zorlanmadan yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kusma, yorgunluk ve iyi hissetmemeniz psikolojik olarak zorlayıcı olabilir. Bu süreçte kendinize karşı şefkatli olun. Duygusal destek almak için sağlık ekibinizle görüşün; gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten yardım isteyin. Unutmayın, bu bir zayıflık değil, tedavi edilebilir bir durumdur.

Önleme

Tamamen önlenemez. Ancak daha önce bu durumu yaşadıysanız veya yüksek risk taşıyorsanız, doktorunuz erken dönemde bazı önlemler ve ilaç tedavisi planlayabilir. Belirtilerinizi baştan anlatmanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciddi sıvı kaybı ve elektrolit dengesizliği
• Kilo kaybı ve yetersiz beslenme
• Karaciğer veya böbrek fonksiyonlarında geçici bozukluklar
• B12 ve tiamin (B1) vitamin eksikliği
• Erken doğum veya düşük doğum kilosu riski

Uzun vadeli görünüm

Uygun tedaviyle çoğu anne ve bebek sağlığına kavuşur. Belirtileriniz gebelik ilerledikçe hafifleyebilir. Tedaviye erken başlamak, iyileşmeyi hızlandırır ve komplikasyon riskini azaltır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• HER Foundation (Hyperemesis Education & Research Foundation) ↗

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.