Çocuklarda Epilepsi

Genel Bakış

Epilepsi, beyindeki elektrik sinyallerinin aniden normal dışı bir şekilde boşalması sonucu oluşan bir durumdur. Bu durum, vücutta istemsiz hareketlere, davranış değişikliklerine veya bilinç kaybına yol açabilen nöbet adı verilen ataklara neden olur. Çocukluk çağında sık görülür ve doğru tedaviyle birçok çocuk normal bir yaşam sürer.

Evet, çocuklarda oldukça sık görülür. Her 100 çocuktan yaklaşık 1'inde epilepsi vardır. Dünya genelinde milyonlarca çocuk epilepsi ile yaşamaktadır.

Epilepsi her yaşta görülebilir, ancak genellikle ilk nöbet çocukluk veya ergenlik döneminde ortaya çıkar. Bazı epilepsi türleri bebeklikte, bazıları ise okul çağında daha sık başlar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Vücudun bir bölgesinde istemsiz kasılma veya seğirme
• Anlık boş bakma, dalma, çevreye tepki vermeme
• Bayılma ve bilinç kaybı
• Ağızda köpürme
• İstemsiz çiğneme hareketleri
• Kısa süreli şaşkınlık veya korku hissi
• Tekrarlayan garip hareketler (örneğin ellerini ovuşturma, dudak şapırdatma)

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde başını geriye atma, gözleri kaydırma, emme hareketleri, hızlı göz kırpma veya dalgın bakışlar.
• Küçük çocuklarda aniden durma, düşme, kol ve bacaklarda sertlik veya kasılma.
• Okul çağında özellikle ders sırasında dalma ve sorulara cevap vermeme.
• Çocuklarda nöbetler çok farklı görünümlerde olabilir; bu nedenle dikkatli gözlem önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Beyindeki yapısal farklılıklar veya hasarlar (örneğin doğum sırasında oksijen eksikliği)
• Beyin tümörleri, menenjit gibi enfeksiyonlar
• Genetik faktörler, yani aileden geçen bazı genler
• Beyin gelişimini etkileyen doğumsal bozukluklar
• Bazı metabolik hastalıklar

Risk faktörleri

• Ailede epilepsi öyküsü
• Doğum sırasında düşük doğum ağırlığı veya beynin zedelenmesi
• Beyin enfeksiyonu geçirmek
• Kafa travması (örneğin düşme veya araba kazası)
• Yüksek ateşli havale (febril konvülsiyon) öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nöbet geçiren çocuğu en kısa sürede bir doktora götürmek gerekir, özellikle ilk nöbetse
• Nöbetler sıklaşıyorsa veya uzun sürüyorsa
• Nöbet sırasında çocuğun rengi morarıyorsa veya nefes alması zorlaşıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tek bir nöbet geçirmiş ve tamamen iyileşmişse, rutin bir çocuk doktoru randevusu yeterli olabilir.
• Okulda öğretmenlerin veya bakıcıların bilgilendirilmesi için doktor raporu alınması.
• Doktorun önerdiği kontrolleri ihmal etmemek.

Tanı

Doktor öncelikle çocuğun nöbet öyküsünü ayrıntılı şekilde dinler. Nöbet sırasında olanları anlatan kişiden bilgi alır ve fizik muayene yapar. Kesin tanı için beyin görüntüleme ve elektroensefalografi (EEG) gibi testler gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• EEG (beyin dalgalarının ölçümü)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Kan testleri (bazı metabolik hastalıkları veya enfeksiyonları dışlamak için)
• Gerekli durumlarda video-EEG veya genetik testler

Randevunuzda neler beklenir

Tanı birden fazla test gerektirebilir ve birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz sonuçları sizinle paylaşacak ve tedavi planı belirleyecektir. Endişelerinizi sormaktan çekinmeyin.

Tedavi

Çocuklarda epilepsinin ana tedavisi, nöbetleri önlemeye yardımcı olan ilaçlardır. İlaçların düzenli ve doğru şekilde kullanılması çok önemlidir. Bazen ilaçlara yanıt alınamazsa diğer tedavi yöntemleri de değerlendirilir. Tedavinin amacı nöbetlerin tamamen kontrol altına alınması veya sıklığını azaltmaktır.

Evde kişisel bakım

• Nöbetler sırasında çocuğun başını koruyun, sert cisimleri uzaklaştırın.
• Sıkı giysileri gevşetin.
• Nöbet bitene kadar çocuğu yan çevirin.
• Nöbetin ne kadar sürdüğünü ve hangi belirtiler olduğunu not edin.
• İlaçları her gün aynı saatte ve doktorun önerdiği şekilde verin.

Tıbbi tedaviler

Nöbetler genellikle çocuk nöroloğu tarafından reçete edilen antiepileptik ilaçlarla kontrol altına alınır. Bu ilaçlar beyindeki elektrik dengesini düzenleyerek nöbetleri önler. Hangi ilacın seçileceği nöbet tipine, çocuğun yaşına ve genel sağlığına bağlıdır. İlaçlar düşük dozda başlanır, yan etkiler izlenir ve yavaşça ayarlanır. İlaç tedavisine düzenli uyum sağlamak kritiktir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçlara rağmen nöbetleri devam eden ve beyinde tek bir odaktan kaynaklanan bazı epilepsi türlerinde, cerrahi müdahale (epilepsi cerrahisi) bir seçenek olabilir. Bu karar çocuk nöroloğu ve beyin cerrahisi uzmanlarından oluşan bir ekip tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Epilepsi, çocuğunuzun hayatını her alanda etkileyebilir. Nöbetlerin ne zaman olacağı öngörülemediği için aileler ve çocuk için zorlayıcı olabilir. Ancak doğru tedavi ve planlama ile çocuklar okula gitmeye, arkadaşlarıyla oynamaya ve günlük aktivitelere devam edebilir. Okul öğretmenlerinin ve bakım verenlerin nöbet geçirme durumunda ne yapmaları gerektiğini bilmesi önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli uyku ve düzenli uyku saatleri
• Stresten kaçınmak, rahatlama teknikleri
• Aşırı aç kalmamak
• Doktor onayı olmadan ilaçları bırakmamak
• Nöbetleri tetikleyebilecek durumları (örneğin çok yüksek ateş) kontrol etmek

Diyet ve egzersiz

Genel olarak çocukların dengeli beslenmesi önemlidir. Bazı epilepsi türlerinde özel diyetler (ketojenik diyet gibi) doktor kontrolünde önerilebilir. Yüzme veya banyo gibi aktivitelerde mutlaka bir yetişkinin gözetimi gerekir. Düzenli egzersiz genellikle güvenlidir; ancak temas gerektiren sporlar ve bisiklet gibi aktivitelerde kask kullanmak yaralanmaları önler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Epilepsi hem çocuk hem aile için kaygı, korku ve depresyona yol açabilir. Çocuğunuzla duyguları hakkında konuşun, onu cesaretlendirin ve yalnız hissetmeyin. Gerekirse bir çocuk psikoloğu veya aile danışmanından destek almak faydalı olabilir. Unutmayın: Bu zorlukların üstesinden gelmek mümkündür.

Önleme

Epilepsinin pek çok türü önlenemez. Ancak kafa travmasını önlemek, ateşli hastalıkları erken tedavi etmek ve hamilelikte iyi bakım almak bazı epilepsi nedenlerini önlemeye yardımcı olabilir.

Aşılar

Aşılar, beyin enfeksiyonlarına yol açabilen bazı hastalıkları (örn. menenjit, kızamık) önleyerek epilepsiye neden olabilecek durumların riskini azaltır. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği rutin aşı takvimine uymak önemlidir.

Tarama programları

Genel olarak herhangi bir tarama testi epilepsiyi önceden öngörmek için kullanılmaz. Ancak nöbet geçiren bebekler ve çocuklar için gelişimsel takip önerilir. Ailede epilepsi hikayesi varsa genetik danışmanlık yararlı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süreli nöbetler beyin hasarına yol açabilir
• Nöbet sırasında düşme, çarpma ve yaralanma riski
• Nöbet sırasında solunum durması riski (nadir ama ciddi)
• Öğrenme güçlüğü, davranış sorunları ve sosyal izolasyon

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedavi ve düzenli takip ile çocukluk çağı epilepsisinin büyük çoğunluğunda nöbet kontrolü sağlanır. Çocukların çoğu normal bir eğitim ve sosyal yaşam sürdürür. Hatta bazı çocuklarda nöbetler ergenlik döneminde tamamen kaybolabilir. Epilepsi tanısı alan birçok kişi başarılı, mutlu ve sağlıklı bir yaşam sürmektedir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.