Siyatik: Siyatik Sinir Ağrısı

Genel Bakış

Siyatik, belden kalçaya ve bacak boyunca uzanan siyatik sinirin sıkışması veya tahriş olması sonucu oluşan ağrıdır. Bu ağrı genellikle bacağın arka kısmında hissedilir ve bazen ayak parmaklarına kadar yayılabilir.

Evet, siyatik oldukça yaygındır. Yaşam boyu her 10 kişiden yaklaşık 4'ünde siyatik görülebilir.

Siyatik en çok 30-50 yaş arasındaki yetişkinleri etkiler. Hareketsiz yaşam tarzı, ağır kaldırma işleri ve bel fıtığı olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Belden kalçaya, bacağın arkasından ayağa yayılan ağrı
• Bacakta veya ayakta uyuşma, karıncalanma veya yanma hissi
• Bacakta, özellikle ayak veya parmaklarda güçsüzlük
• Öksürme, hapşırma veya uzun süre oturunca artan ağrı
• Tek taraflı bacağa vuran şiddetli ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda siyatik nadirdir. Görülürse genellikle bel veya kalça yaralanması, enfeksiyon veya omurga eğriliği gibi altta yatan bir nedene bağlı olabilir.
• Çocuklarda belirtiler; bacak ağrısı, yürüyüşte aksama, bacakta kuvvet kaybı veya okulda oturma zorluğu şeklinde olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda siyatik genellikle omurga daralması (spinal stenoz) nedeniyle oluşur ve iki bacakta birden ağrı, uyuşma ve denge kaybı görülebilir.
• Yürümekle artan, oturunca veya öne eğilince azalan ağrı sık görülen bir özelliktir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bel fıtığı: Omurlar arasındaki disklerin dışarı taşarak sinire baskı yapması
• Spinal stenoz: Omurilik kanalının daralması ve sinirlere baskı oluşturması
• Beli zorlayan hareketler veya ağır yük kaldırma
• Uzun süre hareketsiz kalma veya kötü oturuş alışkanlıkları
• Nadiren omurga kayması, enfeksiyon veya tümör gibi daha ciddi durumlar

Risk faktörleri

• İleri yaş (30-50 arası en sık)
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Ağır fiziksel işlerde çalışmak
• Uzun süre oturmak, özellikle yanlış ergonomide
• Fazla kilo veya obezite
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Sigara kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani, şiddetli bacak ağrısıyla birlikte idrar veya dışkı kaçırma
• Bacakta güçsüzlük veya uyuşma hızla kötüleşiyorsa
• Yüksek ateşle birlikte bel ve bacak ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır geçmeyen veya gündelik aktivitelerinizi kısıtlayan bacak ağrısı
• Bacakta uyuşma, karıncalanma veya güçsüzlük hissi
• Ağrı nedeniyle uyku, iş veya yürüme sorunları yaşıyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Bacak gücünüz, refleksleriniz ve duyunuz test edilir. Örneğin düz bacak kaldırma testi gibi basit hareketlerle sinir sıkışması olup olmadığı değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve nörolojik muayene
• Görüntüleme yöntemleri: MRI (manyetik rezonans görüntüleme) veya BT (bilgisayarlı tomografi) kullanılabilir
• Gerekirse sinir iletim hızı testi (EMG) ile sinir hasarı değerlendirilir
• Kan testleri, altta yatan enfeksiyon veya iltihap ihtimali için istenebilir

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz belirtilerinize ve muayene bulgularına göre kesin tanı koyacaktır. Çoğu kişi için ek testlere gerek kalmaz; basit muayene ve hikaye yeterlidir. Tanı sürecinde size korunma ve ağrı yönetimi konusunda bilgiler verilecektir.

Tedavi

Siyatik tedavisinde amaç ağrıyı hafifletmek, altta yatan nedeni düzeltmek ve tekrarlanmasını önlemektir. İlk aşamada cerrahi önerilmez; çoğu kişi birkaç hafta içinde ilaçsız ve ameliyatsız iyileşir.

Evde kişisel bakım

• İlk 2-3 gün sıcak veya soğuk uygulama yapın: soğuk kompres iltihabı azaltır, sıcak banyo veya havlu kasları gevşetir
• Bir-iki gün çok zorlayıcı aktivitelerden kaçının, ancak tam yatak istirahatı yapmayın; sizi dinlendirecek kadar hareket edin
• Yürüyüş gibi hafif aktiviteleri tolere edebildiğiniz ölçüde yapın
• Uzun süre oturmaktan kaçının; otururken bel desteği kullanın
• Ağır kaldırmaktan ve beli zorlayan ani hareketlerden kaçının
• Uygun olmayan yatakta uyumaktan kaçının; beli destekleyen bir pozisyon seçin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrı kesici ve kas gevşetici ilaçlar önerebilir. Fizik tedavi, germe ve güçlendirme egzersizleri iyileşmeye yardımcı olur. Gerekirse epidural steroid enjeksiyonu gibi uygulamalar, doktor kontrolünde ve belirli durumlarda yapılabilir. İlaçlar mutlaka hekim önerisiyle kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat nadiren gerekir. Ameliyat genellikle şu durumlarda düşünülür: şiddetli bacak ağrısı birkaç hafta ya da ay boyunca tedaviye rağmen düzelmezse, bacakta güçsüzlük ilerliyorsa, veya idrar-dışkı kontrolü kaybedilmişse (acil cerrahi gerekebilir).

Bu durumla yaşamak

Siyatik ağrısıyla yaşarken günlük aktivitelerinizi ağrınıza göre planlayın. Uzun süre oturmayın, sık sık kalkıp yürüyün. Ağır eşya kaldırmaktan kaçının; yere eğilirken dizlerinizi bükerek çömelin. Ağrıyan tarafa yatmak yerine sırt üstü veya yan yatmayı deneyin, dizlerinizin altına destek koyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli olarak hafif tempoda yürüyüş yapın
• Bel ve karın kaslarını güçlendiren egzersizlere alışkanlık haline getirin
• Uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçının
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin; sigara omurga disklerinin beslenmesini bozar
• Sağlıklı kilonuzu koruyun

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, iltihabı azaltmaya ve sağlıklı kiloyu korumaya yardımcı olur. Yürüyüş, yüzme ve bisiklete binme gibi düşük etkili egzersizler iyidir. Yoga ve pilates gibi esneklik ve güçlendirme çalışmaları da faydalı olabilir; ancak ağrıyı artıran hareketlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı, kişinin ruh halini olumsuz etkileyebilir; stres, kaygı ve üzüntü yaşanabilir. Ailenizle veya arkadaşlarınızla duygularınızı paylaşın. Ağrı günlük yaşamınızı çok etkiliyorsa bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Bazı siyatik nedenlerini tamamen önlemek mümkün olmasa da, riski azaltmak için önlemler alınabilir. Düzenli egzersiz yapmak, doğru duruş ve kaldırma teknikleri kullanmak, sağlıklı kiloyu korumak, sigarayı bırakmak ve hareketsiz geçen süreleri kısa yürüyüşlerle bölmek koruyucudur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacakta kalıcı güçsüzlük veya kas erimesi
• Ayak düşmesi denilen, ayağı kaldırma zorluğu
• Uzun süreli (kronik) ağrı
• Duyu kaybı veya uyuşukluk kalıcı olabilir
• İleri durumlarda idrar veya dışkı tutamama (bu acil durumdur)

Uzun vadeli görünüm

Çoğu siyatik vakası, doğru tedavi ve yaşam tarzı önlemleriyle birkaç hafta ila birkaç ay içinde önemli ölçüde iyileşir. Ameliyata gerek kalmadan da iyileşme sıktır. Belirtileriniz şiddetliyse veya uzun süredir devam ediyorsa, uygun tedavi alırsanız ve hekiminizin önerilerine uyarsanız, çoğu insan günlük yaşantısına ağrısız bir şekilde dönebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.