Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir?

Genel Bakış

Anal fissür, anüsün (makatın) iç yüzeyindeki ince dokuda oluşan küçük bir yırtık veya çatlaktır. Genellikle sert dışkı yaparken aşırı zorlanma sonucu ortaya çıkar ve makatta ağrı ve kanamaya yol açabilir.

Evet, anal fissür oldukça yaygın bir sağlık sorunudur. Her yaştan insanda görülebilir, ancak en sık bebekler ve orta yaşlı yetişkinlerde ortaya çıkar.

Anal fissür herkeste görülebilir. Bebeklerde kabızlık sonrası, yetişkinlerde ise özellikle 20-50 yaş arasında daha sık rastlanır. Hamile kadınlar ve doğum yapanlar da risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dışkılama sırasında keskin, batıcı veya yanıcı ağrı
• Dışkıda veya tuvalet kağıdında parlak kırmızı kan
• Dışkılamadan sonra saatlerce sürebilen ağrı
• Makatta kaşıntı veya rahatsızlık hissi
• Fissürün yakınında görülebilen küçük, etli bir çıkıntı (santinel etiket)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar dışkı yaparken ağlayabilir veya acı çektiğini söyleyebilir
• Tuvalet eğitiminde zorluk veya tuvaleti yapmaktan kaçınma
• Dışkıda az miktarda kan görülmesi
• Kabızlık sonrası makatta ağrı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Dışkılama sırasında ağrı ve kanama
• Kabızlık veya sert dışkı nedeniyle daha da kötüleşen semptomlar
• Yaşlılarda doku iyileşmesi daha yavaş olabileceği için fissür daha uzun sürebilir
• Bazen hiçbir belirti vermeyebilir ve başka bir nedenle yapılan muayenede fark edilir

Nedenler

Ana nedenler

• Sert dışkı yapmak için aşırı ıkınma
• Uzun süreli kabızlık
• Kronik ishal ve sık dışkılama
• Anal bölgeye travma (örneğin, anal cinsel ilişki veya yabancı cisim)
• Doğum sırasında oluşan zorlanma

Risk faktörleri

• Düşük lifli diyet
• Yetersiz su tüketimi
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Bağırsak hareketlerini düzenli yapmama
• Geçirilmiş anal cerrahi veya bazı bağırsak hastalıkları (Crohn hastalığı gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Makattan gelen kanama miktarı fazlaysa veya tekrarlıyorsa
• Şiddetli ağrı nedeniyle dışkılama yapamıyorsanız
• Ateş veya makatta şişlik gibi enfeksiyon belirtileri varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Dışkılama sırasında ağrı veya kanama 2-3 günden uzun sürüyorsa
• Kabızlık ve zorlanma sorununuz kronikse
• Daha önce anal fissür geçirdiyseniz ve belirtiler tekrarlarsa
• Reçetesiz aldığınız basit önlemlerle düzelme olmuyorsa

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinleyecek ve tıbbi öykünüzü alacaktır. Ardından anal bölgeyi nazikçe muayene ederek fissürü görerek teşhis edebilir. Bu muayene genellikle ağrısızdır ve çok kısa sürer.

Yapılabilecek testler

• Görsel muayene (doktorun makatta yırtığı görmesi)
• Parmakla muayene (rektal tuşe)
• Gerekirse anoskopi adı verilen ince, ışıklı bir aletle iç bölgenin incelenmesi
• Nadiren, altta yatan bir bağırsak hastalığı düşünülüyorsa kolonoskopi önerilebilir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz, ancak genellikle ağrılı değildir. Doktorunuz muayene sonrası size tanıyı ve tedavi seçeneklerini anlatacaktır. Gerekirse sizi bir genel cerrahi uzmanına yönlendirebilir.

Tedavi

Anal fissür tedavisinin temel amacı dışkıyı yumuşatmak, ağrıyı azaltmak ve yırtığın iyileşmesini sağlamaktır. Çoğu fissür, basit ev önlemleri ve yaşam tarzı değişiklikleriyle iyileşir. İyileşme haftalar sürebilir.

Evde kişisel bakım

• Günde 2-3 kez, 10-15 dakika ılık su dolu bir kaba oturun (oturma banyosu)
• Bol su için ve lif açısından zengin gıdalar tüketin
• Tuvalette uzun süre oturmaktan ve aşırı ıkınmaktan kaçının
• Dışkılamadan hemen sonra bölgeyi nazikçe temizleyin ve nemlendirici bir krem kullanın
• Hareket edin; düzenli yürüyüş bağırsak hareketlerini düzenlemeye yardımcı olur

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, fissürün iyileşmesine yardımcı olmak için topikal kremler, merhemler veya fitiller önerebilir. Bunlar; ağrıyı azaltan, kas gevşetici veya iltihap giderici etkiye sahip olabilir. Bazı durumlarda, fissürün çevresindeki kasın gevşetilmesi amacıyla enjeksiyon tedavileri uygulanabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna doktorunuz karar verecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Altı haftadan uzun süren ve tedaviye yanıt vermeyen kronik fissürlerde veya günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyen durumlarda cerrahi seçenekler düşünülebilir. Cerrahi, fissürün iyileşmesini sağlamak için anal kasın bir kısmının gevşetilmesi gibi işlemleri içerebilir. Bu karar, genel cerrahi uzmanı tarafından hastaya özel olarak değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Anal fissür ile yaşamak zorlu olabilir, ancak doğru alışkanlıklar ve tedavi ile çoğu insan kısa sürede rahatlar. Ağrılı anlarda ılık su banyosu yapmak ve tuvalet öncesi bölgeyi nemlendirmek rahatlatıcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tuvalete çıkma ihtiyacınızı ertelemeyin
• Tuvalette süreyi kısa tutun ve cep telefonu gibi dikkat dağıtıcılardan kaçının
• Yumuşak tuvalet kağıdı kullanın veya ıslak mendil tercih edin
• Düzenli olarak yürüyüş veya hafif egzersiz yapın
• Stresten uzak durmaya çalışın; stres kabızlığı tetikleyebilir

Diyet ve egzersiz

Lif açısından zengin besinler (sebze, meyve, tam tahıllar) ve bol su tüketmek dışkıyı yumuşatır. Kuru kayısı, erik ve karpuz gibi doğal lifli gıdalar faydalıdır. Haftanın çoğu günü 30 dakikalık yürüyüş gibi orta düzey egzersiz, bağırsak hareketlerini düzenler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anal fissür, sürekli ağrı ve kanama endişesi nedeniyle kaygı ve strese yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin. Gerekirse bir arkadaşınızla veya ailenizle konuşmak, hatta bir danışmandan destek almak size iyi gelebilir.

Önleme

Evet, çoğu durumda anal fissürü önlemek mümkündür. Bol su içmek, lifli gıdalar tüketmek, düzenli egzersiz yapmak ve tuvalette aşırı zorlanmaktan kaçınmak en önemli önlemlerdir. Kabızlığı önlemek, fissür oluşumunu büyük ölçüde engeller.

Aşılar

Anal fissür için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Anal fissür için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak makatta kanama veya ağrı gibi belirtiler yaşarsanız, erken teşhis için doktorunuza başvurmanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Fissürün kronikleşmesi ve aylarca iyileşmemesi
• Fissürün derinleşerek enfeksiyon kapması
• Anal fistül adı verilen anormal bir kanal oluşması
• İyileşme sırasında fazla doku büyümesi (santinel polip)
• Şiddetli ağrı nedeniyle tuvalete çıkma korkusu ve aşırı kabızlık

Uzun vadeli görünüm

Anal fissürlerin büyük çoğunluğu, basit tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle tamamen iyileşir. Kronikleşen fissürlerde bile tıbbi ve cerrahi seçenekler oldukça başarılıdır. Düzenli takip ve doktor önerilerine uyum ile bu sorunun üstesinden gelmek oldukça olasıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.