Mikroskobik Polianjiit (MPA): Belirtiler, Tanı ve Tedavi

Genel Bakış

Mikroskobik polianjiit (kısaca MPA), vücuttaki küçük kan damarlarının iltihaplandığı nadir bir hastalıktır. Bu hastalıkta bağışıklık sistemi, yani vücudun savunma sistemi, yanlışlıkla kendi damarlarına saldırır. Damar duvarlarındaki bu iltihap, böbrekler, akciğerler ve sinirler gibi organlara zarar verebilir.

MPA çok nadir bir hastalıktır. Her yıl yaklaşık olarak her 1 milyon kişiden birkaçında teşhis edilir. Bu nedenle hekimler bazen bu hastalığı hemen fark edemeyebilir.

MPA herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir, ancak en sık 40-60 yaş arasındaki yetişkinlerde görülür. Kadınlarda ve erkeklerde hemen hemen eşit sıklıkta rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Halsizlik ve sürekli yorgunluk
• Açıklanamayan ateş
• Kas ve eklem ağrıları
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Nefes darlığı veya inatçı öksürük
• İdrarda kan görülmesi veya köpüklü idrar
• Ellerde ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma

Çocuklarda belirtiler

• MPA çocuklarda çok nadirdir. Belirtiler genellikle yorgunluk, soluk ten, iştahsızlık ve büyümede yavaşlama şeklinde olabilir.
• Böbrek veya akciğer tutulumuna bağlı belirtiler de görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha sinsi ve yavaş başlayabilir; halsizlik, kilo kaybı ve genel bir iyi hissetmeme hali ön plandadır.
• Kafa karışıklığı, denge sorunları ve zihinsel (bilişsel) değişiklikler daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• MPA'nın kesin nedeni henüz bilinmemektedir.
• Bağışıklık sisteminin kendi küçük kan damarlarına yanlışlıkla saldırdığı düşünülmektedir.
• Bir enfeksiyon, bazı ilaçlar veya çevresel etkenler bu yanlış saldırıyı tetikleyebilir.

Risk faktörleri

• Ailede otoimmün hastalık öyküsü bulunması
• Belirli genetik özellikler
• Sigara içmek
• Bazı enfeksiyonlar ve bazı ilaçlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, kanlı öksürük veya idrar miktarında belirgin azalma
• Yüksek ateşle birlikte genel durum bozukluğu
• Vücutta yayılan cilt döküntüleri
• Şiddetli karın ağrısı veya kusma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftadır devam eden yorgunluk, halsizlik, ateş veya kilo kaybı
• Eklem ve kas ağrılarının sürmesi
• İdrar renginde kırmızı veya kahverengi değişiklikler
• Ellerde veya ayaklarda uyuşma, karıncalanma

Tanı

MPA tanısını koymak için tek bir test yoktur. Doktorunuz önce ayrıntılı bir görüşme yapar, fizik muayene yapar ve belirtilerinizi değerlendirir. Ardından kan ve idrar testleri ister. Bazı durumlarda böbrekten veya akciğerden küçük bir doku örneği alınarak (biyopsi) tanı kesinleştirilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: böbrek ve karaciğer işlevleri, iltihap belirteçleri
• ANCA testi: bağışıklık sistemiyle ilgili özel bir kan testi
• İdrar tahlili: kan, protein veya anormal maddeler
• Göğüs röntgeni ve bilgisayarlı tomografi (BT)
• Doku biyopsisi (genellikle böbrek veya akciğer)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci bazen haftalar sürebilir. Bu süreçte birden çok test yaptırmanız gerekebilir. Doktorunuz testlerin sonuçlarını sizinle paylaşacak ve gerekli açıklamaları yapacaktır. Soru sormaktan ve endişelerinizi dile getirmekten çekinmeyin.

Tedavi

MPA tedavisinde temel amaçlar, damarlardaki iltihabı hızla durdurmak, organ hasarını önlemek ve hastalığı uzun süre kontrol altında tutmaktır. Tedavi genellikle bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlarla yapılır. İlaç seçimi hastalığın şiddetine, tutulan organlara ve hastanın yaşına göre kişiye özel belirlenir.

Evde kişisel bakım

• İlaçlarınızı doktorunuzun tarif ettiği şekilde ve düzenli kullanın.
• Doktor kontrolü ve kan/idrar takiplerini aksatmayın.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın.
• Yorgun hissettiğinizde dinlenin; vücudunuzun sinyallerine kulak verin.
• Yeni belirtiler ortaya çıktığında veya mevcut belirtiler şiddetlendiğinde doktorunuzla iletişime geçin.

Tıbbi tedaviler

MPA tedavisinde bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanılır. Tedavi iki aşamada planlanır: önce hastalığı hızla kontrol altına alan daha güçlü bir tedavi (indüksiyon), ardından hastalığın sessiz dönemini sürdürmeye yardımcı olan daha hafif bir idame tedavi. Bu ilaçların bazı önemli yan etkileri olabilir; bu yüzden düzenli kan takibi ve hekim gözetimi şarttır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

MPA'nın kendisi için ameliyat gerekmez. Ancak böbrek yetmezliği gelişen hastalarda diyaliz işlemi için kolda damar erişimi oluşturulması (fistül) amacıyla küçük bir cerrahi işlem yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

MPA kronik bir hastalıktır; zaman zaman iyi ve kötü dönemler yaşanabilir. Tedaviye düzenli uyum, doktor kontrolleri ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları hastalığın seyrini büyük ölçüde iyileştirir. Kendinize karşı sabırlı ve nazik olun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresle başa çıkmanın yollarını bulun; yürüyüş, nefes egzersizleri veya hobiler iyi gelebilir.
• Yeterli ve kaliteli uyumaya özen gösterin.
• Kalabalık ve hasta ortamlardan uzak durarak enfeksiyon riskini azaltın.
• Doktorunuzun önerdiği aşıları yaptırın.

Diyet ve egzersiz

Böbrek tutulumu varsa tuzu azaltmak, yeterli su içmek ve doktorunuzun önerdiği protein ve potasyum hedeflerine uymak önemlidir. Bir diyetisyenden size özel bir beslenme planı isteyebilirsiniz. Yürüyüş, yüzme ve esneme gibi düzenli egzersizler kas gücünüzü ve ruh halinizi iyileştirebilir; ancak yeni bir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü, öfke ve tükenmişlik gibi duygulara yol açabilir. Bu duygular son derece doğaldır. Duygularınızı sevdiklerinizle paylaşmak, bir psikolog veya psikiyatristten destek almak iyileşme sürecinin önemli bir parçasıdır. Kendinizi suçlamayın; yardım istemek güçlü olmaktır.

Önleme

MPA'yı tamamen önlemenin bilinen bir yolu yoktur, çünkü hastalığın kesin nedeni bilinmemektedir. Bununla birlikte erken teşhis, düzenli tedavi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları organ hasarını önleyebilir ve hastalığın kontrolünü kolaylaştırabilir.

Aşılar

Bağışıklık sistemini etkileyen ilaçlar kullanan hastalar için grip, zatürre ve diğer önerilen aşılar önemlidir. Ancak bu aşılar doktor kontrolünde ve uygun zamanda yapılmalıdır. Aşı olmadan önce mutlaka tedavinizi yürüten doktora danışın.

Tarama programları

Toplum genelinde MPA için tarama testi önerilmez. Ancak hastalığa işaret eden belirtileri olan kişilerin erken dönemde romatoloji veya nefroloji gibi uzmanlık dallarında değerlendirilmesi, erken tanı ve tedavi şansını artırır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek hasarı ve kalıcı böbrek yetmezliği, diyaliz gereksinimi
• Akciğer kanaması ve solunum yetmezliği
• Sinir hasarına bağlı güçsüzlük ve duyu kaybı
• Kalp ve damar sorunları
• Yaşamı tehdit edebilen ciddi organ hasarı

Uzun vadeli görünüm

Günümüzde erken tanı ve doğru tedavi ile MPA hastalarının büyük çoğunluğu uzun yıllar kaliteli ve üretken bir yaşam sürebilir. Hastalık doğru tedaviyle uzun süre sessiz kalabilir. İlaçlarınızı düzenli kullanmanız, doktor kontrollerinizi aksatmamanız ve umudunuzu korumanız en büyük gücünüzdür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.