Trombositoz (Yüksek Trombosit Sayısı) Nedir?

Genel Bakış

Trombositoz, kanınızdaki trombosit adı verilen hücrelerin normalden fazla olmasıdır. Trombositler kanınızın pıhtılaşmasına yardımcı olan küçük parçacıklardır. Trombositoz genellikle başka bir hastalığın veya durumun habercisi olarak ortaya çıkar ve çoğu zaman tehlikeli değildir.

Trombositoz aslında oldukça sık rastlanan bir laboratuvar bulgusudur. Özellikle enfeksiyonlar, demir eksikliği ve iltihaplı hastalıklar gibi durumlarda görülür.

Her yaştan kişide görülebilir. Ancak demir eksikliği, kronik enfeksiyon veya iltihaplı bağırsak hastalığı gibi sağlık sorunları olanlarda daha sıktır. Primer trombositoz denilen türü ise genellikle 50 yaş üstü yetişkinlerde ortaya çıkar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu zaman hiçbir belirti vermez.
• Baş ağrısı, baş dönmesi veya sersemlik hissi.
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bacakta şişlik gibi pıhtı belirtileri.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle geçici bir enfeksiyon sonrası trombosit sayısı yükselir ve çoğunlukla belirti vermez.
• Kan pıhtısı çocuklarda çok nadirdir, ancak karın ağrısı veya baş ağrısı görülürse doktora danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda damar tıkanıklığı riski daha yüksek olduğundan bacak ağrısı, şişlik, geçici görme kaybı veya unutkanlık gibi belirtilere dikkat edilmelidir.
• Yorgunluk ve halsizlik sık görülen belirtilerdir.

Nedenler

Ana nedenler

• Reaktif trombositoz: Enfeksiyon, iltihap, demir eksikliği, kan kaybı veya ameliyat gibi başka bir duruma bağlı olarak trombosit sayısı geçici olarak yükselir.
• Primer trombositoz (esansiyel trombositemi): Kemik iliğinde trombosit üreten hücrelerin kontrolsüz çalışması sonucu ortaya çıkar.
• Kronik iltihaplı hastalıklar, kanser gibi bazı ciddi durumlar da trombositoz yapabilir.

Risk faktörleri

• Demir eksikliği
• Kronik enfeksiyonlar (verem, osteomiyelit gibi)
• Romatoid artrit, iltihaplı bağırsak hastalığı gibi iltihaplı durumlar
• Sigara içmek
• Obezite
• İleri yaş
• Dalak alınması (splenektomi) ameliyatı geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum olarak sıralanan belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Bacakta şişlik, göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi pıhtı belirtileri varsa acilen sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kan testinde trombosit sayınız yüksek çıktıysa doktorunuza danışın.
• Hiçbir belirtiniz olmasa bile, doktorunuzun önerdiği takip ve kontrollere düzenli gidin.

Tanı

Trombositoz genellikle rutin bir kan testi (tam kan sayımı) sırasında trombosit sayısının normalin üzerinde çıkmasıyla fark edilir. Doktorunuz bu durumun nedenini araştırmak için ayrıntılı bir değerlendirme yapacaktır.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (trombosit sayısını ölçer)
• Periferik yayma (kan örneğinin mikroskopla incelenmesi)
• Demir, ferritin ve iltihap göstergeleri (CRP, sedimentasyon) testleri
• Gerekirse kemik iliği biyopsisi (primer trombositoz şüphesinde)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi soracak, fizik muayene yapacak ve kan testleri isteyecektir. Tanı için bazen aynı testin tekrarlanması da gerekebilir. Sonuçlara göre sizi bilgilendirip bir plan oluşturacaktır.

Tedavi

Trombositoz tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. Reaktif trombositozda genellikle asıl hastalık tedavi edilir, trombosit sayısı kendiliğinden normale döner. Primer trombositozda ise pıhtı ve kanama riskini azaltmaya yönelik tedaviler uygulanır.

Evde kişisel bakım

• Bol su için.
• Düzenli egzersiz yapın, ancak aktivitelerinizi doktorunuzla konuşun.
• Sigara içmeyin.
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın.
• Uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, pıhtı riskini azaltmak için kan sulandırıcı ilaçlar veya trombosit sayısını düşürmeye yönelik tedaviler önerebilir. Bu ilaçlar mutlaka bir hekim tarafından reçete edilmeli ve önerilen dozda kullanılmalıdır. Tedavinin türü kişinin yaşı, genel sağlık durumu ve pıhtı riskine göre belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Trombositozun kendisi için genellikle cerrahi bir işlem yapılmaz. Ancak pıhtıya neden olabilecek bir damar sorunu varsa, bu soruna yönelik ameliyat gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Trombositoz ile yaşayan çoğu kişi normal yaşamına devam edebilir. Önemli olan düzenli doktor kontrolü, kan testlerini yaptırmak ve pıhtı belirtilerini tanımaktır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uyku alın.
• Stresi yönetmeye çalışın, gerektiğinde destek isteyin.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Uzun süre hareketsiz kalmayın, özellikle uzun yolculuklarda ara ara yürüyün.

Diyet ve egzersiz

Bol sebze ve meyve içeren dengeli bir beslenme, işlenmiş gıdaları azaltma, haftanın çoğu günü 30 dakika orta düzey egzersiz (yürüyüş gibi) önerilir. Beslenme ve egzersiz konusunda kişisel bir plan için doktorunuza danışabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli bir kan değeri yüksekliği ile yaşamak endişe yaratabilir. Bu endişelerinizi doktorunuzla paylaşmak önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz.

Önleme

Primer trombositoz tam olarak önlenemez. Ancak reaktif trombositozu önlemek için altta yatan nedenlere yönelik önlemler alınabilir: enfeksiyonlardan korunmak, demir eksikliğini tedavi etmek ve kronik hastalıkları düzenli takip ettirmek.

Aşılar

Aşılarınızı güncel tutmak, enfeksiyon sonrası gelişebilecek geçici trombositoz riskini azaltmanın etkili bir yoludur.

Tarama programları

Trombositoz için özel bir tarama testi yoktur. Ancak düzenli sağlık kontrollerindeki kan testlerinde trombosit sayısına bakılarak tesadüfen tespit edilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacak damarlarında derin ven trombozu (pıhtı) oluşabilir.
• Akciğere pıhtı atması (pulmoner emboli) gibi hayati risk taşıyan pıhtılar gelişebilir.
• Beyin damarında tıkanma sonucu inme riski artabilir.
• Trombositlerin işlev bozukluğu nedeniyle kanama eğilimi olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Trombositoz tedavi edilebilir ve yönetilebilir bir durumdur. Reaktif trombositozda altta yatan neden düzeldiğinde trombosit sayısı çoğunlukla normale döner. Primer trombositozda ise doktor kontrolü ve uygun tedavi ile pıhtı riski büyük ölçüde azaltılabilir. Çoğu kişi sağlıklı ve normal bir yaşam sürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.