Burun Kanaması (Epistaksis)

Genel Bakış

Burun kanaması, burnun iç yüzeyindeki ince ve hassas damarların zedelenmesi sonucu kanın burundan dışarı sızmasıdır. Tıptaki adı epistaksistir.

Evet, burun kanaması çok yaygındır. Yaklaşık her dört kişiden biri hayatının bir döneminde en az bir kez burun kanaması yaşar.

Burun kanaması her yaşta görülebilir. Ancak özellikle 2-10 yaş arası çocuklarda ve 60 yaş üstü erişkinlerde daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burundan kendiliğinden kan gelmesi
• Kanın boğaza doğru aktığını hissetmek
• Kanlı balgam veya tükürük
• Uzun süren kanamalarda baş dönmesi veya halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Kanama genellikle burnun ön kısmındaki damarlardan olur ve kolayca durur.
• Burnu karıştırma, sümkürme veya yabancı cisim sokma çocuklarda sık tetikleyicilerdir.
• Çocuklar için korkutucu olabilir, ancak çoğu ciddi değildir ve sakin kalmak önemlidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kanamanın burnun arka kısmından gelme olasılığı daha yüksektir ve durdurulması daha zor olabilir.
• Tansiyon ilaçları veya kan sulandırıcı ilaçlarla ilişkili olabilir.
• Yaşlılarda kanama daha uzun sürebilir ve tıbbi müdahale gerekme ihtimali artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Burnun içini kaplayan hassas dokunun kuruması (kuru hava, kış ayları, klima veya kalorifer etkisiyle)
• Burnu karıştırma veya sert sümkürme
• Nezle, alerji veya sinüzit nedeniyle burun içinin tahriş olması
• Yüksek tansiyon veya kan sulandırıcı ilaç kullanımı
• Buruna alınan darbe veya travma

Risk faktörleri

• Kuru ev havası veya kuru iklim
• Burunda yabancı cisim (özellikle çocuklarda)
• Hamilelikte hormonal değişiklikler
• Burun eğriliği, burun içi polipler veya tümörler
• Kan pıhtılaşma bozuklukları (hemofili gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanama 20 dakikadan uzun sürüyorsa
• Kanama kafa travmasından sonra başladıysa
• Kanamayla birlikte baş dönmesi, bayılma hissi veya göğüs ağrısı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Haftada birden fazla tekrarlayan burun kanaması yaşıyorsanız
• Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız ve kanamalar sıklaştıysa
• Burun kanamasına ek olarak vücutta kolay morarma veya diş eti kanaması gibi belirtiler varsa

Tanı

Doktorunuz önce size kanamanın ne sıklıkta, ne kadar sürdüğünü ve hangi durumlarda olduğunu soracaktır. Ardından burnunuzun içini özel bir ışık ve aletle muayene ederek kanamanın kaynağını bulmaya çalışacaktır.

Yapılabilecek testler

• Çoğu durumda ek bir test gerekmez; muayene yeterlidir.
• Gerekirse nazal endoskopi (burnun içini ince bir kamerayla inceleme) yapılabilir.
• Kanama şiddetliyse veya altta yatan bir hastalıktan şüpheleniliyorsa kan sayımı veya pıhtılaşma testleri istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle birkaç dakika sürer ve ağrılı değildir. Burnun içine hafifçe bir aletle bakılırken hafif bir baskı veya rahatsızlık hissedebilirsiniz. Doktorunuz kanamayı durdurucu bir işlem yapabilir veya evde uygulamanız için öneriler verebilir.

Tedavi

Burun kanamasının tedavisi; kanamanın şiddetine, sıklığına ve nedenine bağlıdır. İlk basamak her zaman sakin kalmak ve doğru ilk yardım uygulamaktır. Kanama devam ederse veya sıklaşırsa doktor tarafından ek tedaviler yapılabilir.

Evde kişisel bakım

• Dik oturun ve başınızı hafifçe öne eğin; böylece kan boğazınıza akmaz.
• Burnunuzun yumuşak kısmını başparmağınız ve işaret parmağınızla 10 dakika boyunca hiç bırakmadan sıkın.
• Bu süre boyunca ağzınızdan nefes alın ve kanı yutmamaya çalışın.
• Kanama durduktan sonra en az 24 saat burnunuzu zorlamayın; sümkürmekten, burnunuzu karıştırmaktan ve ağır kaldırmaktan kaçının.
• Burnunuzun içini nemli tutmak için doktorunuzun veya eczacınızın önerdiği bir burun nemlendiricisini kullanabilirsiniz.

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedavide doktorunuz kanayan bölgeye baskı uygulayan özel bir bez veya pamuk yerleştirebilir, damarı kimyasal bir maddeyle kapatabilir (dağlama) veya burun içine tampon koyabilir. Altta yatan bir neden tespit edilirse (örneğin yüksek tansiyon) bu nedene yönelik tedavi planlanır. Hangi yöntemin uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, diğer yöntemlerle durdurulamayan veya çok sık tekrarlayan kanamalarda, kanayan damarın kapatılması için cerrahi girişim veya radyolojik bir işlem değerlendirilebilir. Bu seçenek, ilaç ve tampon tedavilerinin yetersiz kaldığı durumlarda gündeme gelir.

Bu durumla yaşamak

Kanama durduktan sonra burnunuz nazik ve hassastır. En az bir gün sıcak duştan, alkol tüketiminden ve burnunuzu karıştırmaktan kaçının. Evdeki havayı nemlendirmek, burnun kurumasını önleyerek iyileşmeyi destekler.

Yaşam tarzı ipuçları

• Burnunuzu yumuşak hareketlerle temizleyin; sert sümkürmekten kaçının.
• Kuru hava varsa yaşadığınız ortamda bir nemlendirici kullanın.
• Doktorunuza danışmadan kan sulandırıcı ilaçlarınızı bırakmayın.
• Burnunuzu karıştırma alışkanlığınız varsa, bunu kırmak için farkındalık geliştirin.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek damar sağlığını destekler. Aşırı sıcak içecekler ve baharatlı yiyecekler bazı kişilerde damarları genişleterek kanamaya zemin hazırlayabilir, ancak doğrudan bir ilişki kanıtlanmamıştır. Kanamayı yeni atlatmışsanız ağır egzersizden kaçınmanız, tekrarlama riskini azaltabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kan görmek özellikle çocuklar ve hassas kişiler için korkutucu olabilir. Sık tekrarlayan burun kanamaları kaygı ve uyku sorunlarına yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin; gerekirse bir doktor veya ruh sağlığı uzmanıyla konuşarak destek alabilirsiniz.

Önleme

Burun kanaması her zaman tamamen önlenemese de sıklığını azaltmak mümkündür. Burnun içini nemli tutmak, tahrişten kaçınmak ve kanamayı tetikleyen alışkanlıkları bırakmak en etkili önlemlerdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nadiren uzun süren veya tekrarlayan kanamalar kansızlığa (anemi) yol açabilir.
• Kanın solunum yoluna kaçması nefes almayı geçici olarak zorlaştırabilir.
• Altta yatan bir hastalık (örneğin yüksek tansiyon veya pıhtılaşma bozukluğu) fark edilmezse ilerleyebilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu burun kanaması kısa sürelidir ve doğru ilk yardımla kendiliğinden geçer. Altta yatan bir neden varsa, uygun tedavi ile kanamalar kontrol altına alınır. Tekrarlayan veya uzun süren kanamaları ciddiye alıp doktorunuza danışmanız, sağlığınız için en güvenli yoldur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.