Strongiloidiyaz

Genel Bakış

Strongiloidiyaz, Strongyloides stercoralis adlı bir parazitin vücuda girmesiyle ortaya çıkan bir enfeksiyon hastalığıdır. Bu parazit toprakta bulunur ve çıplak ayakla temas ettiğinizde deriden içeri girebilir. Bağırsaklara yerleşerek belirtilere yol açar. Bazı kişilerde hiçbir belirti görülmez.

Dünya genelinde, özellikle tropikal ve subtropikal bölgelerde yaygındır. Türkiye'de nadir görülmekle birlikte, tarım alanlarında ve hijyen koşullarının yetersiz olduğu bölgelerde görülme ihtimali vardır.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Çıplak ayakla toprakta çalışanlar, gübre ile temas edenler, bağışıklık sistemi baskılayan ilaç kullananlar ve organ nakli olan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kaşıntılı, kıvrımlı deri döküntüsü
• Karın ağrısı ve ishal
• Bulantı, kusma
• Kuru öksürük
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve iştahsızlık
• Kilo alamama veya kilo kaybı
• Anal bölgede kaşıntı
• Karın ağrısı ve zaman zaman ishal

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirgin karın ağrısı ve uzun süreli ishal
• Kuvvetli halsizlik
• Beslenme yetersizliği
• Bazı durumlarda idrar yolu şikayetleri

Nedenler

Ana nedenler

• Parazitin larvasının çıplak deriden vücuda girmesi (çoğunlukla ayak tabanından)
• Hijyenik olmayan toprak, su ve gıda koşulları
• Parazitin yaşam döngüsü sırasında vücutta kendini yeniden bulaştırması

Risk faktörleri

• Çıplak ayakla toprakta çalışmak
• Tarım ve bahçe işleriyle uğraşmak
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanmak (örneğin kortizon)
• Kan kanseri, lenfoma gibi kan hastalıkları
• Organ nakli öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil durum belirtilerinden herhangi biri varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya acil servise başvurun.
• Son 48 saat içinde durumunuz hızla kötüleştiyse aynı gün acil sağlık hizmeti alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çıplak ayakla toprakla temas ettikten sonra kaşıntı, döküntü veya sindirim şikayetleri başladıysa
• Belirtiler birkaç haftadır sürüyorsa
• Parazitin yaygın olduğu bir bölgeden döndükten sonra değerlendirme için aile hekiminize başvurun.

Tanı

Doktorunuz tıbbi öykünüzü dinler, fizik muayene yapar ve dışkı örneği ister. Parazit dışkıda mikroskopla aranır. Kan testleri de tanıya yardımcı olabilir.

Yapılabilecek testler

• Dışkı örneğinin mikroskopla incelenmesi (parazitin larvası aranır)
• Dışkı kültürü
• Kan testi (antikor veya eozinofil sayısı)
• Gerekirse endoskopi ile bağırsaktan örnek alınması (nadir)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size dışkı kabı ve laboratuvar bilgisi verecektir. Örneği verdiğiniz sonuç genellikle birkaç gün içinde çıkar. Tanı konulursa doktorunuz size uygun bir antiparaziter ilaç planı başlar. Tedavi genellikle birkaç gün sürer ve ardından kontrol dışkı testi istenir.

Tedavi

Strongiloidiyaz tedavisinde paraziti öldüren antiparaziter ilaçlar kullanılır. İlaçların türü, dozu ve süresi hastanın durumuna göre doktor tarafından belirlenir. Tedavi çoğu zaman hızlı iyileşme sağlar.

Evde kişisel bakım

• Bol su içerek vücudun sıvı dengesini koruyun.
• Tedavi süresince doktorunuzun önerdiği kontrollere tam uyun.
• Ellerinizi yemeklerden önce ve sonra sabunla yıkayın.
• Çıplak ayakla toprağa basmaktan kaçının.
• Evcil hayvanlarınızın dışkılarına eldivenle, korunarak dokunun.

Tıbbi tedaviler

Antiparaziter ilaçlar ağızdan alınır. Bağışıklığı baskılanmış kişilerde tedavi daha uzun ve bazen birden çok kür şeklinde uygulanır. İlaçların adı doktor tarafından belirlenir ve eczaneden reçeteyle temin edilir. Hiçbir zaman kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu hastalık için ameliyat gerekmez. Yalnızca parazitin bağırsakta neden olduğu tıkanma veya delinme gibi çok nadir komplikasyonlarda cerrahi gündeme gelebilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sonrası şikayetler genellikle birkaç gün içinde azalır ve kişi günlük hayatına döner. İyileşme tamamlanana kadar dinlenin ve doktorunuzun tavsiyelerine uyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Kişisel temizliğinize özen gösterin.
• Sebze ve meyveleri bol su ile yıkayın.
• Tuvalet sonrası elleri iyice yıkayın.
• Bağışıklığınızı güçlendirmek için yeterli uyuyun.

Diyet ve egzersiz

İshal döneminde bol sıvı alın; muz, pirinç, elma püresi gibi bağırsak yormayan yiyecekleri tercih edebilirsiniz. Normal iyileşme sürecinde dengeli beslenme ve hafif yürüyüşler sağlığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Parazit hastalıkları bazen rahatsız edici kabul edilir, ancak bu durum tedavi edilebilir. Hissettiğiniz sıkıntıyı yakınlarınızla paylaşın ve doktorunuzdan destek isteyin. Bu hastalığın sizi ve karakterinizi yansıtmadığını unutmayın.

Önleme

Evet, büyük ölçüde korunmak mümkündür. Tarım alanlarında çalışırken mutlaka ayakkabı ve eldiven giyin. Hijyen kurallarına uymak, kaynatma ve uygun su kullanımı enfeksiyon riskini düşürür.

Aşılar

Strongiloidiyaz için şu anda bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Bağışıklık sistemini zayıflatacak bir tedavi planlanan kişilerde (örneğin organ nakli adayları) ve endemik bölgelerden dönenlerde belirtiler olsun olmasın dışkı testi önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bağırsak mukozasında zarar ve demir eksikliği anemisi
• Protein ve besin emilim bozukluğu (malabsorbsiyon)
• Bağırsak tıkanıklığı (nadir)
• Bağışıklığı baskılanmış kişilerde hiperenfeksiyon sendromu ve vücuda yayılan ciddi enfeksiyon

Uzun vadeli görünüm

Uygun tedavi ile strongiloidiyaz çoğu kişide tamamen iyileşir. Bağışıklık sistemi normal olanlarda önemli bir sağlık sorununa yol açmaz. Düzenli doktor kontrolü ile parazitin vücuttan temizlendiği doğrulanır. Geç kalmış ağır vakalarda bile modern tıp etkili çözümler sunmaktadır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.