Hipertiroidi (Tiroidin Fazla Çalışması)

Genel Bakış

Hipertiroidi, boynun ön kısmında bulunan tiroid bezinin normalden fazla tiroid hormonu üretmesi durumudur. Tiroid hormonları vücudun enerji kullanımını, kalp atışını, sindirimi ve vücut ısısını düzenler. Bu hormonların fazla salgılanması, vücudun adeta daha hızlı çalışmasına neden olur.

Hipertiroidi toplumda en sık görülen tiroid hastalıklarından biridir. Her yaşta ortaya çıkabilmekle birlikte özellikle 20-40 yaş arasındaki kadınlarda daha sık görülür.

Kadınları erkeklerden daha fazla etkiler; ayrıca ailesinde tiroid hastalığı öyküsü olan kişilerde, otoimmün hastalığı bulunanlarda ve doğum sonrası dönemdeki kadınlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çarpıntı veya kalbin hızlı atması
• Sinirlilik, huzursuzluk ve anksiyete
• Ellerde titreme
• İştah artışına rağmen kilo kaybı
• Sıcağa tahammülsüzlük, aşırı terleme
• Yorgunluk ve uyku güçlüğü
• Saç dökülmesi, cildin nemli ve ılık olması
• İshal veya sık dışkılama
• Adet düzensizlikleri

Çocuklarda belirtiler

• Okul başarısında değişiklik, huzursuzluk
• Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik
• Büyüme hızında artış
• Kalp atışında hızlanma ve çarpıntı
• Kilo alamama veya aşırı kilo kaybı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha silik olabilir; çarpıntı, yorgunluk ve depresyon ön plandadır
• Kiloda azalma, güçsüzlük
• Unutkanlık ve zihinsel bulanıklık
• Kalp ritim bozuklukları daha belirgin olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Graves hastalığı (bağışıklık sisteminin tiroidi uyarması)
• Tiroid nodülleri (bazı nodüller aşırı hormon üretebilir)
• Tiroidit (tiroid bezinin iltihaplanması)
• Aşırı iyot alımı (ilaçlar veya besin takviyeleri nedeniyle)
• Yanlışlıkla yüksek doz tiroid hormonu geçirilmesi

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede tiroid hastalığı öyküsü
• Otoimmün hastalıklar (tip 1 diyabet, romatoid artrit gibi)
• Doğum sonrası dönem
• Sigara içmek (özellikle Graves hastalığı riskini artırır)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma hissi
• Kalp atışının çok hızlı veya düzensiz olması
• Yüksek ateşle birlikte aşırı huzursuzluk

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çarpıntı, kilo kaybı, ellerde titreme gibi belirtilerden birkaçı bir süredir devam ediyorsa
• Boyunda şişlik fark ediyorsanız
• Ailenizde tiroid hastalığı varsa belirtileri fark ettiğinizde

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve boynunuzu tiroid bezi büyüklüğü açısından muayene eder. Ardından kan testleriyle tiroid hormon düzeylerine bakar. Gerekirse görüntüleme yöntemleri ve başka testlerle tanıyı kesinleştirir.

Yapılabilecek testler

• TSH (tiroid uyarıcı hormon) testi
• Serbest T3 ve serbest T4 hormon testleri
• Tiroid ultrasonu (nodül veya büyüme değerlendirmesi)
• Tiroid sintigrafisi (radyoiyot tutulum testi)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı için genellikle basit bir kan testi yeterlidir. Ultrason ve sintigrafi gibi ek testler, hipertiroidinin nedenini netleştirmek için yapılabilir. Muayene ve testler çoğu zaman ayakta yapılabilir; hastane yatışı nadiren gerekir.

Tedavi

Hipertiroidi tedavisinin amacı tiroid hormon seviyelerini normale döndürmek ve belirtileri ortadan kaldırmaktır. Tedavi planı; yaşınıza, hipertiroidinin nedenine, şiddetine ve diğer sağlık durumlarınıza göre uzman hekim tarafından belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerilerine harfiyen uyun.
• Düzenli kontrol muayenelerinize gidin.
• Kafein içeren içeceklerden ve enerji içeceklerinden kaçının.
• Stres yönetimine önem verin; yeterli uyuyun.
• Sıcak ortamlardan kaçının, serin kalmaya çalışın.

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedavide tiroid hormon üretimini azaltan ilaçlar kullanılır. Ayrıca radyoaktif iyot tedavisi ve tiroid bezinin cerrahi olarak çıkarılması gibi yöntemler de uzman hekim tarafından değerlendirilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna, hastalığın nedenine ve kişisel duruma göre karar verilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tiroid bezinde büyük nodül veya kanser şüphesi varsa, ilaç ve radyoaktif iyot tedavisinin uygun olmadığı durumlarda veya hastanın tedaviyi tolere edemediği durumlarda cerrahi önerilebilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sürecinde belirtiler zamanla azalır. Günlük yaşamda dinlenmeye özen gösterin, aşırı fiziksel zorlanmadan kaçının ve kendinizi iyi hissetseniz bile doktor kontrollerinizi aksatmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli ve düzenli uyku
• Stresten uzak durma ve gevşeme teknikleri
• Düzenli ama zorlamayan egzersiz
• Sigara ve alkolden uzak durma
• Radyoaktif iyot tedavisi sonrası doktorunuzun verdiği korunma önerilerine uyma

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmeye özen gösterin. İyot alımı önemlidir; bu yüzden iyot içeren gıdalar ve takviyeler konusunda doktorunuza danışın. Kafeini sınırlandırın. Yürüyüş, yoga gibi hafif egzersizler iyi gelebilir, ancak yoğun egzersizden kaçınmak gerekebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hipertiroidi anksiyete, sinirlilik ve huzursuzluk gibi ruhsal belirtilere yol açabilir. Bu belirtilerin hastalığa bağlı olduğunu ve tedaviyle düzelebileceğini unutmayın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın.

Önleme

Çoğu hipertiroidi türü tam olarak önlenemez. Ancak erken tanı ve düzenli takip ile kalp sorunları, kemik erimesi gibi komplikasyonlar büyük ölçüde önlenebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp ritim bozuklukları ve kalp yetersizliği
• Osteoporoz (kemik erimesi)
• Tiroid fırtınası adı verilen hayatı tehdit edebilen ciddi bir durum
• Gebelikte anne ve bebek sağlığı sorunları

Uzun vadeli görünüm

Hipertiroidi tedavi edilebilir bir hastalıktır. Uygun tedaviyle çoğu kişi normal bir yaşama döner. Tedavi sürecinde biraz sabır gerektirir; özellikle ilaç tedavisi birkaç ay sürebilir. Düzenli doktor takibiyle başarı oranı çok yüksektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.