Avasküler Nekroz (Kemik Ölümü) Nedir?

Genel Bakış

Avasküler nekroz, kemiğe giden kan akışının azalması veya kesilmesi sonucu kemik dokusunun ölmesidir. Bu durum osteonekroz olarak da adlandırılır. Kan akışı olmayan kemik bölgesi zayıflar ve zamanla çökebilir.

Sanıldığından daha sık görülür. Toplumda görülme sıklığı tam bilinmemekle birlikte, her yaşta ortaya çıkabilir. Özellikle 30-50 yaş arası yetişkinlerde daha sık rastlanır.

Avasküler nekroz herkeste görülebilir; ancak uzun süre yüksek doz kortikosteroid kullananlar, aşırı alkol tüketenler, kalça kırığı geçirenler ve bazı kan hastalıkları olan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Etkilenen eklemde ağrı (özellikle kalça, diz, omuz)
• Eklemde hareket kısıtlılığı veya tutukluk
• Ağırlık koyunca veya hareketle artan ağrı
• Dinlenmeyle geçmeyen derin ağrı
• Topallama (kalça etkilenmişse)

Nedenler

Ana nedenler

• Kemik kırıkları veya eklem yaralanmaları nedeniyle kan damarlarının hasar görmesi
• Uzun süre ve yüksek doz kortikosteroid kullanımı
• Aşırı alkol tüketimi
• Radyasyon tedavisine bağlı damar hasarı
• Orak hücreli anemi gibi bazı kan hastalıkları
• Pankreatit, lupus, HIV gibi bazı hastalıklar

Risk faktörleri

• Kortikosteroid ilaç kullanmak
• Alkol bağımlılığı veya aşırı alkol alımı
• Kalça veya diğer eklem yaralanmaları
• Sigara içmek
• Diyabet veya yüksek kolesterol gibi metabolik hastalıklar
• Radyoterapi tedavisi görmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Eklem ağrısı aniden başlıyor veya dayanılmaz hale geliyorsa
• Etkilenen eklemi kullanamıyorsanız veya üzerine basamıyorsanız
• Ağrıya ateş, şişlik, kızarıklık eşlik ediyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eklem ağrınız birkaç haftadan uzun süredir devam ediyorsa
• Ağrı dinlenmeyle geçmiyor veya gece sizi uyandırıyorsa
• Günlük aktivitelerinizi aksatıyorsa

Tanı

Doktor öncelikle belirtilerinizi dinler, fizik muayene yapar ve tıbbi öykünüzü gözden geçirir. Ardından görüntüleme testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Röntgen (X-ray): İlk evrelerde normal olabilir, ancak ilerlemiş durumları gösterebilir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Erken evredeki değişiklikleri gösterebilir ve tanıda en etkili yöntemdir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT): Kemik yapısını detaylı gösterir.
• Kemik taraması: Kan akışını ve hücresel aktiviteyi değerlendirir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz tanıyı koyduktan sonra, avasküler nekrozun evresine ve ekleminizin durumuna göre bir tedavi planı hazırlar. Erken evrede ilaç tedavisi ve hareket kısıtlaması yeterli olabilir; ileri evrelerde cerrahi seçenekler konuşulur.

Tedavi

Avasküler nekrozun tedavisi, hastalığın evresine ve eklemin ne kadar hasar gördüğüne bağlıdır. Amaç: Ağrıyı azaltmak, eklemi korumak ve mümkünse kemik yıkımını yavaşlatmaktır. Tedavi planı doktorunuz tarafından kişiye özel olarak belirlenmelidir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği tanı ve tedavi yaklaşımları doğrultusunda hareket edilir.

Evde kişisel bakım

• Etkilenen ekleme yük bindirmekten kaçının
• Koltuk değneği gibi yardımcı cihazlarla eklemi dinlendirin
• Doktorunuzun önerdiği fizik tedavi egzersizlerini düzenli yapın
• Sigara içiyorsanız bırakın, alkolü sınırlayın
• Düzenli doktor kontrolünü ihmal etmeyin

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisinde amaç ağrıyı kontrol altına almak ve iltihabı azaltmaktır. Doktorunuz ağrı kesiciler ve bazı durumlarda kemik sağlığını destekleyici ilaçlar önerebilir. Fizik tedavi, eklem çevresindeki kasları güçlendirerek ekleme binen yükü azaltabilir. Tedavinin her aşamasında doktorunuzun önerileri esastır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç ve fizik tedavi yeterli gelmezse veya hastalık ileri evredeyse cerrahi seçenekler düşünülebilir. Cerrahide amaç, kemikteki kanlanmayı yeniden sağlamak veya çöken eklemi onarmaktır. İleri evrede eklem protezi ameliyatı gerekebilir. Cerrahi kararı ortopedi uzmanı tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Avasküler nekrozla yaşarken ağrıyı yönetmek ve eklemi korumak önemlidir. Günlük aktivitelerinizi planlarken eklemi zorlamamaya dikkat edin. İş ve ev hayatınızda küçük değişiklikler yapmak, örneğin sık sık mola vermek büyük fark yaratabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve stresten uzak durma
• Sigara ve alkolden kaçınma
• Kilonuzu sağlıklı aralıkta tutmak
• Yüzme ve bisiklet gibi eklem dostu egzersizler yapmak

Diyet ve egzersiz

Kemik sağlığını destekleyen, kalsiyum ve D vitamini açısından zengin beslenmek önemlidir. Süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, balık ve yumurta beslenmenizde yer alsın. Düzenli yürüyüş ve esneme egzersizleri eklem çevresindeki kasları güçlendirir; ancak ekleme şiddetli yük bindiren hareketlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve hareket kısıtlılığı; can sıkıntısı, kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duygular yaşamın doğal bir parçasıdır. İhmal etmeyin; doktorunuzla ve sevdiklerinizle konuşun. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak güçlü bir adımdır.

Önleme

Avasküler nekrozu tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak risk faktörlerini kontrol ederek ortaya çıkma riskini azaltabilirsiniz. Uzun süre kortikosteroid kullanmanız gerekiyorsa, doktorunuz en düşük doz ve en kısa süreyi hedeflemelidir. Alkolü sınırlandırmak ve sigara içmemek de koruyucudur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kemiğin çökmesi (çökme kırığı)
• Eklemde enflamasyon ve şiddetli kireçlenme
• Kalıcı eklem hasarı ve hareket kaybı
• Eklem protezi gerektirecek düzeyde hasar

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedaviyle avasküler nekrozun ilerlemesi durdurulabilir ve eklem fonksiyonları korunabilir. Tedavi süreci sabır ister, ancak çoğu kişi ağrısız veya daha az ağrılı bir yaşam sürebilir. Sağlık ekibinizle iş birliği içinde olmak, sonuçları belirleyen en önemli etkendir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.