Makula Deliği (Macular Hole) Nedir?

Genel Bakış

Makula, gözün ağ tabakasının (retina) tam merkezinde yer alan ve keskin, net görmemizi sağlayan küçük bölgedir. Makula deliği, bu bölgede oluşan küçük bir yırtıktır. Bu delik, merkezi görüşün bulanıklaşmasına, çarpık görünmesine veya görüş alanının ortasında boş bir nokta oluşmasına yol açabilir.

Makula deliği nispeten nadir bir durumdur. Toplumda her 10.000 kişiden yaklaşık 1'inde görüldüğü tahmin edilir; ancak 60 yaş üstünde bu sıklık artar.

En çok 60-80 yaş arası kadınları etkiler. Yüksek miyopi (kısa görüşlülük) olanlar, göz travması geçirenler veya ailesinde retina hastalığı bulunanlarda da daha sık görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Görüş merkezinde karanlık veya boş bir nokta
• Görüntülerin çarpık, dalgalı veya kırık görünmesi
• Okuma sırasında harflerin kaybolması veya birleşmesi
• Merkezi görme bulanıklığı ve netlik kaybı
• Renklerin soluk veya mat görünmesi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda çok nadirdir; ancak göz travması veya yüksek miyopi sonrası görülebilir. Çocuk, bir gözü kısarak bakabilir, okuma güçlüğü çekebilir veya objeleri çarpık görebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda en sık belirti, okuma sırasında kelimelerin ortasının silinmesi veya düz çizgilerin dalgalı görünmesidir. Görme keskinliği yavaşça azalır, ancak gözlük numarası değişmemiş gibi görünebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yaşla birlikte gözün içindeki vitreus jelinin büzülmesi ve makulaya yapışık olduğu yeri çekmesi
• Göz travması veya künt darbe
• Yüksek miyopi nedeniyle gözün ön-arka uzunluğunun artması ve makulanın incelmesi

Risk faktörleri

• İleri yaş (özellikle 60 yaş üzeri)
• Kadın cinsiyet
• Göz travması veya göz ameliyatı öyküsü
• Yüksek miyopi
• Retina dekolmanı gibi altta yatan retina hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani görme kaybı yaşarsanız
• Işık çakmaları veya uçuşan cisimlerde ani artış varsa
• Görme alanınızda perde gibi bir gölge oluştuysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Merkezi görüşünüzde bulanıklık veya boş nokta fark ederseniz
• Okuma ve yakın işlerde giderek zorlanıyorsanız
• Düzenli göz muayenesi için yılda bir kontrol önerilir

Tanı

Göz doktoru, göz bebeğinizi genişleterek göz dibi muayenesi yapar. Retina ve makula özel bir ışık ile büyütülerek incelenir. Tanı koymak için en güvenilir test optik koherens tomografidir.

Yapılabilecek testler

• Göz dibi muayenesi (oftalmoskopi)
• Optik koherens tomografi (OCT): Makulanın kesitsel görüntüsünü alır, deliğin boyutunu ve evresini net biçimde gösterir
• Görme keskinliği testi (Eşel / Snellen tablosu)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ağrısızdır. Göz bebekleriniz genişletildiği için muayeneden sonra birkaç saat ışığa duyarlılık ve bulanık görme olabilir. Güneşli havada koyu renkli gözlük kullanmanız önerilir. OCT testi sırasında yalnızca çenenizi bir cihaza yaslarsınız; tarama birkaç dakika sürer.

Tedavi

Makula deliğinin tedavisi deliğin evresine, belirtilere ve hastanın genel sağlık durumuna bağlıdır. Erken evre delikler kendiliğinden kapanabilir; ancak çoğu durumda cerrahi tedavi gerekir. Tedavinin amacı deliği kapatmak ve mevcut görmeyi korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Gözlerinizi ovuşturmaktan kaçının.
• Doktor önerisi olmadan göz damlası veya ilaç kullanmayın.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin; sigara retina sağlığını olumsuz etkiler.
• Okuma sırasında iyi aydınlatma sağlayın, büyüteç kullanabilirsiniz.

Tıbbi tedaviler

Makula deliğini kapatmaya yönelik kanıtlanmış bir ilaç tedavisi yoktur. Standart tedavi vitrektomi adı verilen bir cerrahi işlemdir. Bu ameliyatta gözün içindeki vitreus jeli çıkarılır ve gözün içine özel bir gaz veya sıvı verilerek deliğin kapatılması hedeflenir. Gaz verilen hastalardan ameliyat sonrası belirli bir süre belirli bir pozisyonda (genellikle yüzüstü) durmaları istenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Deliğin evresi 3 veya 4 olarak adlandırılıyorsa, yani delik büyümüş ve vitreus makuladan tamamen ayrılmışsa cerrahi çoğunlukla önerilir. Ameliyatın başarı oranı %80-90 arasındadır, ancak sonuçlar kişiye göre değişir.

Bu durumla yaşamak

Tek gözde görme azalması günlük yaşamı etkileyebilir. Okuma, araba kullanma ve yüz tanıma gibi aktiviteler zorlaşabilir. İyi ışıklandırma, büyük puntolu kitaplar ve büyüteç gibi yardımcılar günlük yaşamı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Büyük ekran ve büyük yazı boyutu kullanın.
• Doğrudan güneş ışığından kaçının, UV korumalı güneş gözlüğü tercih edin.
• Spor yaparken veya ev işlerinde koruyucu gözlük kullanarak göz travmalarından kaçının.

Diyet ve egzersiz

Sebze ve meyveden zengin, omega-3 içeren bir beslenme genel göz sağlığını destekler; ancak makula deliğini doğrudan tedavi ettiği bilimsel olarak kanıtlanmamıştır. Doktorunuzun onayıyla yürüyüş gibi hafif egzersizler yapabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme kaybı endişe, kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için aileniz ve arkadaşlarınızla konuşun; gerekirse psikolojik destek alın.

Önleme

Makula deliğini tamamen önleyen bilinen bir yöntem yoktur. Ancak göz travmalarından korunmak, düzenli göz muayenesi yaptırmak ve retina hastalıkları varsa takip etmek, erken tanı şansını artırır.

Tarama programları

60 yaş üzeri bireylerin ve yüksek miyopisi olanların yılda bir kez göz dibi muayenesi yaptırması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Görüş merkezinde kalıcı görme azalması
• Deliğin büyümesi ve makula dokusunun hasarının artması
• Nadiren retina dekolmanı (ağ tabakanın yerinden ayrılması) riski

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilen makula deliklerinde görme düzelmesi genellikle sağlanır; ancak iyileşme aylar sürebilir. Cerrahi başarı oranları günümüzde yüksektir ve birçok kişi günlük aktivitelerini yeniden kazanır. Her hastanın durumu farklıdır; bu nedenle doktorunuzun tahminlerini dinleyerek gerçekçi beklentiler oluşturmanız önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.