Melanom: Cilt Kanseri Türü, Belirtileri ve Tedavisi

Genel Bakış

Melanom, cildin renk veren hücreleri olan melanositlerden kaynaklanan bir cilt kanseri türüdür. Deride yeni bir ben olarak ya da mevcut bir benin değişmesi ile kendini gösterebilir. Erken fark edildiğinde tedavisi genellikle başarılıdır.

Melanom, diğer cilt kanseri türlerine göre daha az görülür, ancak cilt kanserleri arasında en tehlikeli olanıdır. Sık görülmemekle birlikte, görülme sıklığı dünyada ve Türkiye'de artış eğilimindedir.

Herkesi etkileyebilir. Ancak açık tenli, çilli, sarışın veya kızıl saçlı kişiler; çocukluğunda güneş yanığı geçirenler; çok sayıda beni olanlar ve ailesinde melanom öyküsü bulunanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bir benin asimetrik (iki yarısı birbirine benzemeyen) olması
• Benin sınırlarının düzensiz, girintili çıkıntılı olması
• Benin renginin aynı olmaması, içinde birden fazla renk bulunması
• Benin çapının 6 milimetreden büyük olması
• Benin zamanla büyümesi, renk değiştirmesi, kaşınması veya kanaması

Nedenler

Ana nedenler

• Güneşten gelen morötesi (ultraviyole) ışınlarına uzun süre ve yoğun şekilde maruz kalmak
• Solaryum gibi yapay ultraviyole ışın kaynaklarını kullanmak

Risk faktörleri

• Açık ten, çil veya sarı/kızıl saç rengi
• Çocukluk döneminde yaşanmış güneş yanıkları
• Vücutta çok sayıda ben bulunması
• Ailede melanom öyküsü olması
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya tedaviler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bir benin görünümünde hızlı bir değişiklik fark ederseniz
• Benin kaşınması, ağrıması, kanaması veya kabuklanması durumunda
• Ciltte yeni ve herhangi bir başka bene benzemeyen, 'ördek yavrusu' görünümünde bir oluşum fark ederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ailede melanom öyküsü varsa ve yıllık cilt kontrolü yaptırmadıysanız
• Çok sayıda beniniz varsa ve düzenli dermatolojik kontrole başlamak istiyorsanız

Tanı

Doktor önce benin tamamını ve çevresindeki cildi dermatoskop adı verilen özel bir büyüteçle inceler. Şüpheli bir oluşum görülürse tanıyı kesinleştirmek için biyopsi (küçük bir parça alınması) yapılır.

Yapılabilecek testler

• Dermatoskopi ile benin incelenmesi
• Biyopsi: ciltten küçük bir örnek alınarak patoloji laboratuvarında incelenmesi
• Gerekirse lenf düğümlerinin ultrason ile değerlendirilmesi
• Hastalığın yayılımını anlamak için bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MR) veya PET taraması

Randevunuzda neler beklenir

Biyopsi işlemi genellikle lokal anestezi ile yapılır ve birkaç dakika sürer. Patoloji sonucu ortalama bir hafta içinde çıkar. Sonuçlar hakkında doktorunuz sizinle detaylı olarak konuşur ve gerekirse ek tetkikler planlanır.

Tedavi

Melanom tedavisi, kanserin evresine, bulunduğu yere, hastanın genel sağlık durumuna ve tümörün özelliklerine göre kişiselleştirilir. Tedavi planı doktor tarafından belirlenir; amaç hastalığın tamamen kontrol altına alınması ve tekrar etmesinin önlenmesidir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği aralıklarla cilt kontrollerinizi yaptırın.
• Ben bölgesini kaşımaktan ve tahriş etmekten kaçının.
• Güneş koruyucu kullanın, gölgede kalın ve koruyucu kıyafetler tercih edin.
• Tedavi sonrası yara bakımı için doktorunuzun talimatlarına harfiyen uyun.

Tıbbi tedaviler

Melanomda cerrahi en sık kullanılan tedavidir. Cerrahiye ek olarak, bağışıklık sistemini güçlendiren immünoterapi, tümörün genetik özelliklerine yönelik hedefli tedaviler, radyoterapi ve kemoterapi gibi yöntemler hastalığın evresine göre uygulanabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erken evredeki melanomlarda, tümörün çevresindeki sağlam doku ile birlikte cerrahi olarak çıkarılması en sık ve en başarılı tedavi yöntemidir. Bu işlem genellikle lokal anestezi altında yapılır ve hastanede kalmayı gerektirmez.

Bu durumla yaşamak

Melanom tedavisi sonrası düzenli dermatolojik kontroller hayat boyu önemlidir. Kendi cildinizi her ay benlerinizi izleyerek kontrol edebilir; yeni çıkan veya değişen lezyonları not alabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneşin en yoğun olduğu saatlerde (10.00-16.00) dışarı çıkmamaya özen gösterin.
• Geniş kenarlı şapka, güneş gözlüğü ve koruyucu giysiler kullanın.
• Solaryum ve yapay bronzlaşma cihazlarından tamamen kaçının.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli bir beslenme, bol sebze ve meyve tüketimi, işlenmiş gıdalardan uzak durmak genel sağlığı destekler. Düzenli yürüyüş ve hafif egzersiz, hem bağışıklık sistemini güçlendirir hem de tedavi sürecinde ruh halini iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı almak kaygı, korku ve üzüntü yaratabilir. Bu duygularla başa çıkmak için psikolojik destek almak, bir destek grubuna katılmak veya konu hakkında güvenilir kaynaklardan bilgi edinmek faydalı olabilir.

Önleme

Aşırı güneşe maruziyeti azaltarak, güneş koruyucu kullanarak ve düzenli cilt kontrolleri yaptırarak melanom riskini önemli ölçüde azaltabilirsiniz. Ancak genetik yatkınlık tamamen ortadan kaldırılamaz.

Aşılar

Şu anda melanomdan koruyan bir aşı bulunmamaktadır. En etkili korunma yolu güneş ışınlarından korunmak ve erken tanı için cilt kontrollerini aksatmamaktır.

Tarama programları

Risk grubundaki kişiler için yılda bir kez Dermatoloji uzmanı tarafından cilt muayenesi önerilir. Kendi kendine yapılan düzenli ben kontrolü de erken farkındalık açısından değerlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tümörün deriye derinlemesine yayılması
• Kanser hücrelerinin lenf düğümlerine sıçraması
• Karaciğer, akciğer, beyin veya kemik gibi uzak organlara metastaz yapması
• İlerleyen evrelerde yaşamı tehdit eden komplikasyonların ortaya çıkması

Uzun vadeli görünüm

Melanom erken evrede yakalandığında cerrahi ile tamamen iyileşme oranı oldukça yüksektir. Günümüzde immünoterapi ve hedefli tedaviler sayesinde ilerlemiş melanom hastalarının bile yaşam süresi ve kalitesi giderek artmaktadır. Umutlu olmak için her zaman neden vardır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.