Seboreik Dermatit (Yağlı Kepek ve Pullanma)

Genel Bakış

Seboreik dermatit, ciltteki yağ bezlerinin yoğun olduğu bölgelerde görülen, kızarıklık, pullanma ve kepeklenme ile kendini gösteren yaygın, kronik bir cilt rahatsızlığıdır. Bulaşıcı değildir ve hijyen eksikliği ile ilgisi yoktur.

Evet, oldukça yaygındır. Toplumda yetişkinlerin yaklaşık %3-5'ini etkiler ve bebeklerde de ilk aylarda sık görülür.

Her yaşta görülebilir; ancak en sık bebeklerde ve 30-60 yaş arası yetişkinlerde ortaya çıkar. Erkeklerde daha sıktır. Soğuk, kuru hava ve stres belirtileri artırabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Saçlı deride beyaz, sarımsı veya gri renkli yağlı kepekler ve pullanma
• Ciltte kızarık, yağlı ve hafif kabarık lekeler
• Kaşıntı (hafif ila orta şiddette)
• Kaşlarda, burun kenarında, kulak arkasında ve göz kapaklarında pullanma
• Göğüs, sırt ve koltuk altı gibi kıvrım bölgelerinde kızarık döküntüler

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde 'konak' denilen kalın, sarımsı, yağlı kabuklanma
• Genellikle kaşıntı yapmaz ve bebeği rahatsız etmez
• Yüz, kulak arkası, boyun ve bez bölgesinde de kızarıklık görülebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha kuru görünümlü pullanma ve yaygın kepeklenme
• Kızarıklık ve kaşıntı kronikleşebilir
• Tedaviye rağmen zaman zaman tekrarlayan ataklar olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni tam bilinmemekle birlikte, ciltte doğal olarak yaşayan Malassezia adlı mayanın aşırı çoğalmasına bağlı iltihabi bir yanıt rol oynar.
• Ciltteki yağ bezlerinin fazla sebum (yağ) üretmesi zemin hazırlar.
• Bağışıklık sisteminin mayaya verdiği tepki kızarıklık ve pullanmayı tetikler.

Risk faktörleri

• Ailede seboreik dermatit, egzama veya sedef hastalığı öyküsü
• Stres, yorgunluk ve uykusuzluk
• Soğuk ve kuru hava koşulları
• Yağlı cilt yapısı
• Parkinson hastalığı, HIV enfeksiyonu gibi bağışıklık sistemini etkileyen durumlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Döküntü hızla yayılıyor ve günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa
• Ciltte iltihap belirtileri (ağrı, şişlik, akıntı, kötü koku) varsa
• Uygulanan bakım ve reçetesiz ürünlere rağmen 2-3 haftada düzelme olmuyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kaşıntı ve pullanma sosyal yaşamı veya uykuyu etkiliyorsa
• Bebekte konak giderek yayılıyor veya aile endişe duyuyorsa
• Tanıdan emin olmak ve doktor önerisiyle uygun bir tedavi planı oluşturmak için

Tanı

Doktor, cilt muayenesi sırasında döküntünün yerini, görünümünü ve yaygınlığını değerlendirerek tanı koyar. Tanı için genellikle ek bir test gerekmez.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (kafa derisi, yüz, kaşlar, kulak arkası ve göğüs incelenir)
• Gerekirse cilt kazıntısının mikroskopla incelenmesi (mantar enfeksiyonunu dışlamak için)
• Nadiren cilt biyopsisi (tanı net değilse örnek alınarak patolojik inceleme)

Randevunuzda neler beklenir

Doktor, şikayetlerinizi ve tıbbi geçmişinizi dinleyecek, ardından cildinizi inceleyecektir. Tanı genellikle aynı muayene sırasında konur; bazı durumlarda ek testler için ikinci bir randevu gerekebilir.

Tedavi

Tedavinin amacı pullanmayı azaltmak, kaşıntıyı hafifletmek, iltihabı kontrol etmek ve tekrarları önlemektir. Tamamen kalıcı bir tedaviden çok, hastalığın yönetilmesi hedeflenir.

Evde kişisel bakım

• Saç derisini haftada birkaç kez yumuşak bir şampuanla yıkamak ve iyice durulamak
• Pullanmayı nazikçe gidermek için yumuşak bir tarak veya fırça kullanmak
• Bebeklerde konak kabuklarını yumuşatmak için doktor veya eczacı önerisiyle bebek yağı veya vazelin uygulayıp, ardından ılık su ve yumuşak bir bezle temizlemek
• Cildi nemlendiriciyle nemlendirmek ve sert, parfümlü ürünlerden kaçınmak
• Kaşıntıyı ve atakları artırabilecek stresi yönetmek

Tıbbi tedaviler

Doktorlar sıklıkla kepek önleyici/antifungal şampuanlar, losyonlar, kremler veya köpükler önerir. Gerektiğinde kızarıklık ve kaşıntıyı azaltmak için hafif kortikosteroid içeren topikal ilaçlar (cilt üzerine uygulanan) reçete edilebilir. Dirençli olgularda ağız yoluyla alınan antifungal ilaçlar kullanılabilir. Hangi ürünün ne sıklıkta ve ne kadar süre kullanılacağına mutlaka doktor karar vermelidir; ayrıca reçetesiz ürünler kullanmadan önce eczacıya danışılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Seboreik dermatit için cerrahi bir tedavi yöntemi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Seboreik dermatit kronik bir seyir izleyebilir; belirtiler iyi dönemler ve alevlenmeler şeklinde dalgalanabilir. Düzenli cilt temizliği, doktorun önerdiği bakım ürünlerinin düzenli kullanımı ve tetikleyicilerden kaçınma, hastalığın yönetiminde büyük rol oynar. Görünüm kaygısı yaşanabilir, ancak bu durumun bulaşıcı olmadığını ve pek çok kişinin etkili şekilde kontrol altına aldığını bilmek rahatlatıcıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Stresi azaltmak için düzenli yürüyüş, nefes egzersizi veya hobi edinmek
• Yeterli ve düzenli uykuya özen göstermek
• Saç ve cilt bakımında nazik, parfümsüz ürünler seçmek
• Kış aylarında nemlendirici kullanmak ve aşırı sıcak su ile banyodan kaçınmak

Diyet ve egzersiz

Seboreik dermatiti doğrudan tedavi eden özel bir diyet yoktur. Ancak dengeli beslenmek, yeterli su içmek ve düzenli egzersiz yapmak genel cilt sağlığını destekleyebilir. Bazı kişiler alkol veya işlenmiş gıdaların belirtileri artırabildiğini fark edebilir; kendi vücudunuzu gözlemleyerek tetikleyicilerden kaçınmak faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görünür bölgelerdeki kepek ve kızarıklık, özgüveni ve sosyal ilişkileri etkileyebilir. Bu durumun yaygın olduğunu ve tedaviyle kontrol edilebileceğini bilmek psikolojik yükü azaltabilir. Eğer üzüntü, kaygı veya sosyal çekilme gibi duygular günlük yaşamı etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almak önemlidir.

Önleme

Seboreik dermatit tamamen önlenemez; ancak düzenli cilt bakımı, saçlı deriyi temiz tutma, stresi yönetme ve uygun nemlendirme ile atakların sıklığı ve şiddeti azaltılabilir.

Aşılar

Bu hastalığa karşı koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Bu durum için özel bir tarama testi yoktur; cilt muayeneleri sırasında dermatolojik değerlendirme yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli kaşıntıya bağlı ciltte tahriş, çatlak ve yaralanma
• Yaraların mikrop kapması sonucu bakteriyel enfeksiyon gelişimi
• Kronik kaşıntı nedeniyle uyku kalitesinin bozulması
• Görünüm kaygısı nedeniyle sosyal çekilme ve özgüven azalması

Uzun vadeli görünüm

Seboreik dermatit çoğu zaman kronik ve tekrarlayıcı olsa da uygun tedavi ve düzenli bakımla belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Çoğu insan normal, aktif bir yaşam sürdürebilir. Bebeklerdeki konak ise genellikle ilk birkaç ay içinde kendiliğinden iyileşir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.