Keratokonus: Kornea İncelmesi ve Görme Bozukluğu

Genel Bakış

Keratokonus, gözün ön kısmında yer alan saydam tabaka olan korneanın (gözün renkli kısmının önündeki dış tabaka) incelerek öne doğru koni şeklinde bombeleşmesidir. Bu durum, ışığın gözün içine düzgün odaklanamamasına yol açar ve görüntünün bulanık, çarpık ve gölgeli görünmesine neden olur.

Keratokonus nadir görülen bir göz hastalığıdır. Her 1.000 ila 2.000 kişiden yaklaşık birinde görüldüğü tahmin edilmektedir.

Keratokonus genellikle 10-25 yaş arasında ortaya çıkar ve kadınlarla erkeklerde benzer sıklıkta görülür. Ailesinde keratokonus olanlar, alerjik göz hastalığı bulunanlar ve gözlerini sık kaşıyan kişilerde daha yüksek risk görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bulanık veya çarpık görme
• Işığa duyarlılık ve gece araç kullanma zorluğu
• Gözlük numarasının sık sık değişmesi ve yeni gözlükle bile net görememe
• Gözde kaşıntı, yanma veya yorgunluk hissi
• Tek gözle bakarken bile çift görme (çoklu gölgeler)
• Gözleri kısarak bakma ihtiyacı

Çocuklarda belirtiler

• Okulda tahtayı net görememe ve ödevlerde zorlanma
• Gözlük numarasının hızla artması
• Gözleri ovalama veya kaşıma alışkanlığı
• Işığa aşırı duyarlılık nedeniyle güneşli günlerde rahatsızlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta keratokonus genellikle daha durağandır; mevcut gözlük veya kontakt lenslerle görme büyük ölçüde korunabilir.
• Yaşa bağlı katarakt gibi sorunlar keratokonusla birlikte görülürse görüş daha da bulanıklaşabilir.
• Kontakt lens kullanımının yaşla birlikte zorlaşması nedeniyle bazı hastalarda gözlüğe geçiş gerekebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Keratokonusun kesin nedeni bilinmemekle birlikte, korneadaki kollajen liflerin (korneayı güçlü ve şekilli tutan yapısal protein lifleri) zayıflaması sonucu korneanın direncini kaybettiği düşünülmektedir.
• Genetik yatkınlık önemli bir rol oynar; ailede keratokonus olan bireylerde görülme olasılığı daha yüksektir.
• Sürekli ve sert göz kaşıma alışkanlığı, korneanın şeklini bozarak hastalığın ilerlemesine katkıda bulunabilir.

Risk faktörleri

• Ailede keratokonus veya başka kornea hastalığı öyküsü
• Alerjik göz hastalıkları (alerjik konjonktivit gibi) ve buna bağlı sürekli göz kaşıma
• Down sendromu, Ehlers-Danlos sendromu gibi bazı kalıtsal hastalıklara sahip olmak
• Uyku sırasında dahi gözleri ovuşturmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Görmede birkaç gün içinde hızla kötüleşme fark ederseniz
• Gözde ani kızarıklık, ağrı veya ışık çakması yaşarsanız
• Bir gözde ani görme kaybı olduğunda vakit kaybetmeden bir göz hekimine veya acil servise başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gözlük numaranız sık sık değişiyorsa veya yeni numara ile bile görüşünüz yeterince net değilse
• Gece araç kullanmakta zorlanıyorsanız
• Göz muayenesini uzun süredir yaptırmadıysanız; Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği periyodik göz kontrollerini ihmal etmeyin
• Kontakt lens kullanıyorsanız ve gözünüzde kızarıklık veya rahatsızlık hissi olursa

Tanı

Keratokonus tanısı, bir göz hekimi tarafından yapılan kapsamlı göz muayenesi ile konur. Muayenede korneanın şekli, kalınlığı ve eğriliği özel cihazlarla ayrıntılı olarak değerlendirilir; görme keskinliği ve göz içi basıncı da kontrol edilir.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi: Harf veya sembollerden oluşan tablolarla görüşün değerlendirilmesi
• Yarık lamba muayenesi: Mikroskop benzeri bir cihazla korneanın büyütülerek incelenmesi
• Kornea topografisi: Korneanın yüzey haritasını çıkararak şekil bozukluğunu gösteren cihaz incelemesi
• Kornea tomografisi: Korneanın kalınlığını ve arka yüzeyini üç boyutlu olarak değerlendiren cihaz incelemesi
• Göz haritalaması (pakimetri): Kornea kalınlığının ölçülmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ve yaklaşık 30-60 dakika sürer. Göz bebeklerinizi büyütmek için rahatlatıcı damlalar kullanılabilir; bu damlalar nedeniyle birkaç saat ışığa karşı hassasiyet ve yakını net görememe normaldir. Bu nedenle muayeneye gözlüklü veya lensli gidebilirsiniz, ancak sonrasında araç kullanmanız gerekebileceği için bir yakınınızın eşlik etmesi önerilir.

Tedavi

Keratokonus tedavisinde amaç görüşü düzeltmek, hastalığın ilerlemesini durdurmak ve ileri evrelerde cerrahi seçeneklerle korneayı güçlendirmektir. Tedavi hastalığın evresine ve kişinin ihtiyaçlarına göre planlanır; göz hekiminiz size en uygun seçeneği önerecektir.

Evde kişisel bakım

• Gözlerinizi kaşımaktan kaçının; kaşıntıyı gidermek için soğuk kompres uygulayın
• Kontakt lens kullanırken hekiminizin verdiği temizlik ve saklama talimatlarına aynen uyun
• Lenslerinizi geceleri takılı bırakmayın ve önerilen sürelerden uzun kullanmayın
• Düzenli göz kontrollerinizi aksatmayın
• Güneşli havalarda UV korumalı güneş gözlüğü kullanın

Tıbbi tedaviler

Hastalığın erken evrelerinde gözlük ve özel tasarımlı kontakt lensler görüşü düzeltmek için kullanılır. Hastalığın ilerlediği durumlarda kornea çapraz bağlama (cross-linking) adı verilen bir işlemle kornea güçlendirilip incelmesi durdurulmaya çalışılır; bu işlemde korneaya damla damlatılarak kornea özel bir ışıkla işlenir. Görüşün lenslerle yeterli sağlanamadığı ileri evrelerde sert gaz geçirgen lensler, skleral lensler veya kornea nakli gibi seçenekler değerlendirilir. Hangi tedavinin uygulanacağına göz hekiminiz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kornea çapraz bağlama (cross-linking) işlemi, keratokonusun ilerlediğinin kanıtlandığı hastalarda hastalığı durdurmak amacıyla önerilir. Kornea nakli (transplantasyon) ise korneanın çok incelmesi, yara izi oluşması veya lenslerle görüşün sağlanamadığı son evrelerde tercih edilen bir cerrahi yöntemdir. Nakil gerekip gerekmediği, kapsamlı muayene ve görüntüleme sonrasında göz hekiminiz tarafından belirlenir.

Bu durumla yaşamak

Keratokonus ile yaşam, düzenli göz kontrolleri, doğru gözlük veya lens kullanımı ve gözü kaşımaktan kaçınma alışkanlığıyla büyük ölçüde sürdürülebilir. Görüşünüzdeki değişiklikleri fark ettiğinizde hekiminize bildirmek, hastalığın seyrini yakından izlemek için önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Göz kaşıma alışkanlığını bırakın; bu en önemli yaşam tarzı değişikliğidir
• Kontakt lens ve göz damlası kullanımında el hijyenine dikkat edin
• Ekran karşısında uzun süre kaldığınızda 20-20-20 kuralını uygulayın (her 20 dakikada 20 saniye 20 metre uzağa bakın)
• Yeterli ve düzenli uyuyarak gözlerinizi dinlendirin

Diyet ve egzersiz

Keratokonus için özel bir diyet yoktur; ancak A, C ve E vitamini ile omega-3 içeren dengeli bir beslenme genel göz sağlığını destekler. Bol su için ve sigara dumanından uzak durun. Egzersiz sırasında göze darbe almayı gerektiren sporlardan kaçının veya koruyucu gözlük kullanın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli değişen görüş, kaygı, özgüven düşüşü veya moral bozukluğu yaratabilir; bu duygular yaşadığınız durum karşısında normaldir. Bu hislerle başa çıkmakta zorlanıyorsanız aile hekiminizden veya bir ruh sağlığı uzmanından destek istemekten çekinmeyin. Kriz anlarında, kendinize veya başkasına zarar verme düşüncesi olduğunda 112'yi aramayı unutmayın.

Önleme

Keratokonusun ortaya çıkmasını kesin olarak önlemek mümkün değildir; ancak gözleri kaşımaktan kaçınmak, alerjik göz hastalıklarını düzenli tedavi ettirmek ve düzenli göz muayenesi yaptırmak hastalığın ilerleme hızını önemli ölçüde yavaşlatabilir.

Tarama programları

Ailesinde keratokonus öyküsü olan kişilerin çocukluktan itibaren düzenli göz muayenesi yaptırması erken tanı için önemlidir. Sağlık Bakanlığı'nın okul çağı göz tarama programları ve aile hekimliği muayeneleri, görme sorunlarının erken dönemde fark edilmesine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Hastalığın ilerlemesiyle görüşün giderek bulanık ve çarpık hale gelmesi
• Korneada ani ödem (hidrops) gelişmesi ve buna bağlı ağrı, kızarıklık ve görüşte belirgin bulanıklık
• Kornea yüzeyinde kalıcı iz (skarlaşma) oluşması
• İleri evrede gözlük ve yumuşak kontakt lenslerle yeterli görüşün sağlanamaması

Uzun vadeli görünüm

Günümüzde keratokonus, erken tanı ve uygun tedaviyle büyük ölçüde yönetilebilir bir hastalıktır. Hastaların çoğu gözlük veya kontakt lensle günlük yaşamını sürdürmeye devam eder; cerrahi yalnızca ileri evrelerde gerekir. Düzenli takip ve hekim önerilerine uyum, görüşün korunmasında en belirleyici faktördür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.