Kistoid Makula Ödemi (Gözün Merkezi Bölgesinde Sıvı Birikmesi)

Genel Bakış

Kistoid makula ödemi, gözün retina tabakasının ortasında bulunan makula adlı bölgede sıvı birikerek küçük kistler oluşması ve bu bölgenin şişmesidir. Makula, keskin ve net görmemizi sağlayan en önemli alandır. Bu şişlik merkezi görmeyi bulanıklaştırır ve görme kalitesini düşürür.

Kistoid makula ödemi, özellikle katarakt cerrahisi sonrası en sık görülen göz komplikasyonlarından biridir. Diyabet hastalarında da yaygın olarak karşılaşılır.

Her yaşta görülebilir; ancak göz ameliyatı geçirenlerde, diyabeti olanlarda, 50 yaş üstü bireylerde ve üveit gibi göz iltihabı hastalarında daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Merkezi görüşte bulanıklık veya dalgalı görme
• Renklerin soluk veya farklı görünmesi
• Görme alanının ortasında karanlık veya boş bir nokta
• Okuma veya yakın işlerde zorlanma
• Işığa karşı hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle göz tembelliği veya genetik retina hastalıkları ile birlikte görülür.
• Çocuklar şikayetlerini ifade etmekte zorlanabilir; okul başarısında düşme, ders çalışmaktan kaçınma veya yakına bakmada isteksizlik fark edilebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Katarakt ameliyatı sonrası oluşan kistoid makula ödemi en sık bu yaş grubunda görülür.
• Genellikle ameliyattan 4-6 hafta sonra başlar ve görme keskinliğinde belirgin azalma ile kendini gösterir.

Nedenler

Ana nedenler

• Katarakt ameliyatı gibi göz içi cerrahiler (en sık neden)
• Diyabete bağlı retina damar hasarı (diyabetik retinopati)
• Göz içi iltihaplanma (üveit)
• Retina damar tıkanıklığı
• Bazı göz damlaları veya ilaçların yan etkisi
• Retina dekolmanı veya lazer tedavisi gibi diğer göz girişimleri

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Diyabet hastalığı
• Yüksek tansiyon
• Damar tıkanıklığı öyküsü
• Üveit veya otoimmün hastalık varlığı
• Katarakt ameliyatının komplikasyonlu geçmesi
• Ailede makula ödemi veya retina hastalığı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Görmede ani veya hızla kötüleşen bulanıklık
• Göz ağrısı, kızarıklık veya ışık çakması ile birlikte görme değişikliği
• Yüz veya göz travması sonrası görme kaybı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Görme bulanıklığının günlük yaşamı etkilemesi
• Diyabet hastasıysanız yıllık göz dibi muayenesi planlanması
• Göz ameliyatı sonrası önerilen kontrol muayenelerinin zamanında yapılması

Tanı

Göz hekimi tarafından yapılan detaylı bir göz muayenesi ile teşhis edilir. Göz bebeği büyütülerek retina doğrudan incelenir; ardından görme keskinliği testi yapılır.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi (E harfi tablosu)
• Yarık lamba muayenesi (gözün ön ve arka kısmının incelenmesi)
• Göz dibi muayenesi (oftalmoskopi)
• Optik koherens tomografi (OCT) – makulanın kesitsel görüntüsü
• Floresein anjiyografi – damarlardaki sızıntıyı gösterme

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ağrısızdır. Göz bebeğini büyütmek için damla damlatılır; birkaç saat ışığa karşı hassasiyet ve yakın görmede bulanıklık olabilir. Bu nedenle yanınızda güneş gözlüğü bulundurmanız iyi olur. OCT ve anjiyografi görüntüleme için kullanılan cihazlarla yapılır ve genellikle aynı gün içinde tamamlanır.

Tedavi

Tedavinin amacı makuladaki sıvı birikimini azaltmak ve altta yatan nedeni kontrol altına almaktır. Tedavi, ödemin nedenine ve şiddetine göre kişiye özel planlanır. Bazı hastalarda kendiliğinden geçebilir, bazılarında ise ilaç tedavisi veya girişimsel yöntemler gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorun verdiği göz damlalarını düzenli kullanmak
• Kan şekeri ve tansiyon kontrolünü sağlamak
• Düzenli göz muayenelerini aksatmamak
• Ekran kullanırken düzenli ara vermek
• Göz ovuşturmaktan ve ağır kaldırmaktan kaçınmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, gözde iltihabı azaltmak için anti-inflamatuar damlalar veya steroid damlalar reçete edebilir. Bazı durumlarda göz içine enjeksiyon tedavileri uygulanır. Bu enjeksiyonlar, damarlardaki sızıntıyı azaltan veya büyüme faktörlerini baskılayan ilaçları içerebilir. Tedavi seçimi; ödemin nedenine, gözdeki sıvı miktarına ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir. İlaçların adı ve dozu mutlaka doktor tarafından kararlaştırılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç tedavisine yanıt alınamayan uzun süreli (kronik) olgularda vitrektomi adı verilen cerrahi bir işlem düşünülebilir. Bu işlemde gözün içindeki vitreus jeli çıkarılarak ödeme neden olan yapışıklıklar gevşetilir. Karar, göz hekimi ve retina uzmanı tarafından birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Görme bulanıklığı günlük aktiviteleri etkileyebilir. Okuma için büyüteçli araçlar veya kontrast artıran ışık kaynakları kullanmak işe yarayabilir. Araç kullanırken görüşünüzün güvenli olduğundan emin olun; doktorunuzun önerisi olmadan araç kullanmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Göz muayenelerinizi düzenli yaptırın
• Kan şekeri, tansiyon ve kolesterol değerlerinizi takip edin
• Sigara içmeyin, içilen ortamlarda bulunmayın
• Güneş gözlüğü kullanarak gözü UV ışınlarından koruyun
• Stres ve uykusuzluktan mümkün olduğunca kaçının

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme; yeşil yapraklı sebzeler, omega-3 içeren balıklar ve renkli meyveler göz sağlığı için faydalıdır. Tuz, şeker ve işlenmiş gıdalardan uzak durmak damar sağlığını korur. Doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli yürüyüş gibi orta düzey egzersiz yapmak genel kan dolaşımını iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görme kaybı yaşamak kaygı, üzüntü ve çaresizlik hissi yaratabilir. Bu duygular normaldir. Aileniz ve arkadaşlarınızla konuşmak, duygularınızı paylaşmak rahatlatıcı olabilir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almanız güçlülük değil, kendinize bakmaktır. Umutsuzluğa kapılmayın; birçok hasta tedaviyle anlamlı düzelme sağlar.

Önleme

Kistoid makula ödemi her zaman önlenemeyebilir; ancak altta yatan hastalıkların düzenli kontrolü ve göz ameliyatı sonrası önerilen kontrol muayenelerine uymak riski azaltır. Özellikle diyabet ve hipertansiyonun iyi yönetilmesi makula ödemi gelişme olasılığını düşürür.

Tarama programları

Diyabet hastalarının yılda en az bir kez göz dibi muayenesi olması önerilir. 40 yaş üstü herkesin 2-4 yılda bir, göz hastalığı riski taşıyan kişilerin ise doktorun önerdiği sıklıkta göz muayenesi yaptırması gerekir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı merkezi görme kaybı
• Renkli görmede kalıcı bozulma
• Görme alanı ortasında kalıcı karanlık nokta
• Makulada skar (iz) dokusu oluşumu

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis edilip tedavi edilen kistoid makula ödemi vakalarının çoğunda görme büyük ölçüde düzelir. Tedavi süreci birkaç hafta veya ay sürebilir; sabırlı olmak önemlidir. Günümüzdeki tanı ve tedavi yöntemleri sayesinde kalıcı görme kaybı önemli ölçüde azaltılmıştır. Doktorunuzla düzenli iletişimde kalarak en iyi sonucu alabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.