Barrett Özofagusu (Yemek Borusu Değişikliği) Nedir?

Genel Bakış

Barrett özofagusu, yemek borusunun alt kısmının iç yüzeyinde zamanla bir değişiklik oluşmasıdır. Bu değişiklik, mide asidinin uzun süre yemek borusunu tahriş etmesi sonucu ortaya çıkar. Normalde yemek borusu hücreleri, midedeki koruyucu hücrelere benzemez; Barrett özofagusunda bu hücreler bağırsak hücrelerine benzer bir yapıya dönüşür. Bu durum, kanserin kendisi değildir ancak yemek borusu kanseri riskini artırabilir.

Barrett özofagusu, toplumda yaklaşık her 100 kişiden 1-2'sinde görülür, ancak kesin sıklık ülkeden ülkeye değişebilir.

Bu durum daha çok 50 yaş üstü erkeklerde ve uzun süredir reflü hastalığı olan kişilerde görülür. Ayrıca fazla kilolu olanlar, sigara içenler ve ailesinde Barrett özofagus veya yemek borusu kanseri öyküsü bulunanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide ekşimesi veya yanma hissi
• Göğüste veya boğazda yanma ağrısı
• Ağza acı veya ekşi sıvı gelmesi
• Yutma güçlüğü veya yutarken takılma hissi
• Kronik öksürük, ses kısıklığı veya boğaz temizleme ihtiyacı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda Barrett özofagusu oldukça nadirdir. Görülen belirtiler genellikle reflüden kaynaklanır: sık kusma, karın ağrısı, yemek yemede isteksizlik, kilo alamama veya büyümede yavaşlık.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda yutma güçlüğü, istenmeyen kilo kaybı, kansızlık veya kusmukta kan gibi belirtiler daha belirgin olabilir. Bu belirtiler ciddiye alınmalı ve vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Uzun süreli mide reflüsü (gastroözofageal reflü hastalığı)
• Mide asidinin yemek borusunun alt kısmına sürekli zarar vermesi
• Yemek borusunun hasarlı hücrelerinin kendini onarmaya çalışırken bağırsak hücresi görünümüne dönüşmesi (metaplazi)

Risk faktörleri

• Uzun yıllardır süren reflü hastalığı
• 50 yaş üzerinde olmak
• Erkek olmak
• Sigara içmek
• Aşırı kilolu veya obez olmak
• Ailede Barrett özofagusu veya yemek borusu kanseri öyküsü bulunması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yeni başlayan yutma güçlüğü veya yutarken takılma hissi
• Kusmukta veya dışkıda kan görülmesi
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Göğüs ağrısı (kalp kaynaklı olup olmadığı acilen değerlendirilmelidir)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süredir (yıllardır) reflü şikayeti olanlar
• Reflü ilaçları düzenli kullanılmasına rağmen şikayetleri geçmeyenler
• 35-40 yaş üstünde olup risk faktörleri taşıyan bireyler
• Doktorunuz gerekli görürse endoskopi ile değerlendirme yapılır

Tanı

Tanı üst sindirim sistemi endoskopisi adı verilen bir işlemle konur. Doktor, ince ve ışıklı bir tüp (endoskop) ile yemek borusunu görüntüler. Barrett dokusundan şüphelenirse, işlem sırasında küçük bir doku örneği (biyopsi) alır ve bunu mikroskop altında inceler.

Yapılabilecek testler

• Üst gastrointestinal endoskopi (yemek borusu ve mide görüntüleme)
• Biyopsi (mikroskopik inceleme için doku örneği)
• Gerekirse kromoendoskopi veya gelişmiş görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Endoskopi genellikle hafif bir sakinleştirici (sedasyon) ile yapılır ve yaklaşık 10-15 dakika sürer. İşlem sonrası boğazda hafif ağrı, şişkinlik veya uyku hali olabilir, kısa sürede geçer. Sonuçlar genellikle 1-2 hafta içinde açıklanır; doktorunuz sonuçları ve takip planını sizinle detaylı şekilde paylaşacaktır.

Tedavi

Barrett özofagusu tedavisinin ana amacı reflüyü kontrol altına almak, mevcut dokunun daha fazla hasar görmesini önlemek ve kanserleşme riskini azaltmaktır. Tedavi kişiye özeldir; yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavileri ve bazı durumlarda endoskopik müdahaleler uygulanabilir.

Evde kişisel bakım

• Yemeklerden sonra en az 2-3 saat dik durun veya hafif bir yürüyüş yapın; hemen yatmayın.
• Yağlı, baharatlı, asitli yiyeceklerden, kafeinden, çikolatadan, nane ve alkolden uzak durun.
• Büyük öğünler yerine az ve sık yiyerek mide basıncını azaltın.
• Yatak başını 15-20 santimetre yükseltmek için takoz veya yastık kullanın.
• Fazla kilonuz varsa sağlıklı bir şekilde kilo verin.
• Sigara içmeyin ve alkol tüketimini bırakın veya azaltın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz mide asidini azaltan ilaçlar önerebilir. Bu tür ilaçların hangisi, ne dozda ve ne kadar süre kullanılacağı mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir. Burada herhangi bir ilaç adı veya doz önerilmez. Ayrıca, biyopside hücresel değişiklik (displazi) saptanırsa, hasarlı dokunun endoskopik olarak çıkarılması veya özel cihazlarla yakılarak yok edilmesi gibi yöntemler uygulanabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ileri düzeyde hücresel değişiklikler veya erken safhada kanser şüphesi varsa cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Bu durumda yemek borusunun bir kısmı veya tamamı cerrahi olarak çıkarılabilir. Ancak bu durum çok nadirdir; çoğu Barrett özofagusu hastası düzenli doktor kontrolüyle yaşamına güvenle devam eder.

Bu durumla yaşamak

Barrett özofagusu ile yaşam genellikle reflü belirtilerini yönetmek ve düzenli kontrollere gitmekle geçer. Belirtilen aralıklarla endoskopi yaptırmak, doktorunuzun önerdiği yaşam tarzı değişikliklerine uymak ve ilaçları düzenli kullanmak günlük yaşamın bir parçası olmalıdır. Bu şekilde çoğu kişi normal ve kaliteli bir yaşam sürdürebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemeklerden sonra en az 2 saat yatmayın.
• Stresi azaltacak gevşeme egzersizleri, nefes çalışmaları veya hobiler edinin.
• Düzenli uykuya özen gösterin; yatak başını yükseltmeye devam edin.
• Doktorunuza danışmadan yeni bir ilaç veya takviye kullanmayın.

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlar içeren Akdeniz tipi beslenme reflüyü azaltmaya yardımcı olabilir. Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş gibi düzenli egzersiz yapmak kilo kontrolüne katkı sağlar. Karın içi basıncı artıran ağır kaldırma veya şınav gibi egzersizlerden kaçınmak gerekir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir sağlık durumuyla yaşamak kaygı ve stres oluşturabilir. Barrett özofagusunun kanser riskini artırabileceğini bilmek ürkütücü olabilir, ancak bu risk düşüktür ve düzenli takip ile kontrol altında tutulur. Endişelerinizi ailenizle, doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Barrett özofagusu tamamen önlenemeyebilir, ancak reflüyü iyi yönetmek riski önemli ölçüde azaltabilir. Reflü belirtileriniz varsa doktora erken başvurmak, verilen tedaviye uymak ve sağlıklı yaşam alışkanlığı edinmek en etkili koruma yöntemleridir.

Aşılar

Bu durum için önleyici bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Reflü hastalarında Barrett özofagusu taraması kişinin yaşına, reflü süresine ve risk faktörlerine göre doktor tarafından değerlendirilir. Risk grubundaysanız doktorunuza danışarak uygun kontrol sıklığını öğrenmelisiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik reflü nedeniyle yemek borusunda yaralar, iltihap (özofajit) veya darlık gelişebilir.
• Barrett dokusunda hücresel değişiklikler (displazi) zamanla ilerleyebilir.
• Çok nadir olarak, bu değişiklikler erken evre yemek borusu kanserine dönüşebilir.

Uzun vadeli görünüm

Barrett özofagusu olan kişilerin büyük çoğunluğunda hiçbir ciddi sorun gelişmez. Düzenli doktor takibi, gerekli endoskopiler ve reflü kontrolü sayesinde kansere dönüşme riski oldukça düşüktür. Erken yakalandığında başarıyla müdahale edilebilir; bu nedenle umutlu olmak ve kontrolleri aksatmamak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.