Pelvik Taban Disfonksiyonu

Genel Bakış

Pelvik taban, leğen kemiğinin altında bulunan ve mesane, rahim, bağırsaklar gibi pelvik organları altta tutan kas ve bağ dokusudur. Pelvik taban disfonksiyonu, bu kasların normal görevini yapamaması durumudur. Bu durum idrar veya dışkı kaçırma, kabızlık, pelvik ağrı veya organ sarkması gibi sorunlara yol açabilir. Belirtiler rahatsız edicidir ancak çeşitli tedavi seçenekleri vardır.

Evet. Pelvik taban sorunları, özellikle kadınlarda oldukça yaygındır. Dünya genelinde her dört kadından yaklaşık birinin yaşamının bir döneminde pelvik taban disfonksiyonu ile ilgili bir sorun yaşadığı tahmin edilmektedir. Erkeklerde de prostat ameliyatı sonrası veya kronik kabızlık nedeniyle görülebilir.

Pelvik taban disfonksiyonu herkesi etkileyebilir. Kadınlarda hamilelik ve vajinal doğum riski artırır; menopozla birlikte de sıklaşır. Erkeklerde prostat cerrahisi geçirenlerde görülebilir. Ayrıca obezite, kronik kabızlık, ağır kaldırma işleri ve yaşlılık da riski artıran durumlardır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrar kaçırma; özellikle öksürürken, gülerken veya zorlanınca
• Ani ve kontrol edilemeyen idrara çıkma hissi
• Dışkı kaçırma veya dışkı çıkışını kontrol etmede zorluk
• Kabızlık ve tuvalette aşırı ıkınma
• Pelvik bölgede ağırlık, basınç veya dolgunluk hissi
• Vajende bir sarkma veya şişlik hissi
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Bel veya kalça bölgesinde açıklanamayan ağrı

Çocuklarda belirtiler

• İdrar kaçırma; gündüz veya gece altını ıslatma
• Kronik kabızlık veya dışkıyı tutma zorluğu
• Tuvalet eğitimi sırasında zorlanma, ağrı veya direnç

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İdrar veya dışkı kaçırma
• Pelvik organ sarkması hissi; vajenden veya anüsten doku gelmesi gibi
• Tuvalete yetişememe
• Kabızlık ve bağırsak hareketlerinde değişiklik
• Yürürken veya ayaktayken pelvik bölgede baskı artışı

Nedenler

Ana nedenler

• Hamilelik ve doğum; özellikle vajinal doğum
• Yaşlanma ve menopoz sonrası kas zayıflığı
• Kronik öksürük veya kabızlık gibi sürekli karın içi basıncı artıran durumlar
• Ağır kaldırma veya zorlayıcı fiziksel aktivite
• Prostat bezi büyümesi veya prostat ameliyatı
• Nörolojik hastalıklar veya omurga sorunları

Risk faktörleri

• Obezite veya aşırı kilo
• Birden fazla doğum yapmış olmak
• Büyük bebek doğurmak
• Uzun süren doğum eylemi
• Sigara içmek
• İleri yaş
• Bazı egzersiz veya spor aktivitelerinde yanlış teknik

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yapamıyorsanız veya mesaneniz tam boşalmıyorsa
• Pelvik bölgenizde şiddetli ağrı veya büyük bir şişlik fark ediyorsanız
• Vajinal veya rektal kanamanız varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrar veya dışkı kaçırma sorununuz varsa ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Pelvik bölgede ağırlık, basınç veya sarkma hissi fark ettiyseniz
• Kabızlık veya tuvalet alışkanlığı değişiklikleriniz uzun sürüyorsa
• Cinsel ilişki sırasında ağrı yaşıyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce ayrıntılı bir görüşme yapar; belirtilerinizi, doğum öykünüzü, günlük yaşamınızı ve tıbbi geçmişinizi sorar. Ardından pelvik bölge muayenesi yapabilir. Bu muayene kısa sürelidir ve herhangi bir acı vermemesi için doktorunuz sizi bilgilendirir.

Yapılabilecek testler

• Pelvik taban kas gücü ve fonksiyon muayenesi
• İdrar ve gaita testleri; enfeksiyon veya başka nedenleri elemek için
• Ürodinamik test: mesanenin dolma ve boşalma fonksiyonunu ölçen testler
• Ultrasonografi veya gerekirse diğer görüntüleme yöntemleri
• Hastanın kendi idrar kaçırma günlüğü tutması; birkaç gün boyunca

Randevunuzda neler beklenir

Muayenede genellikle bacaklarınız bükülü olarak sırtüstü veya sol yan yatmanız istenir. Doktorunuz kaslarınızı kasıp gevşetmenizi isteyebilir. Bu işlem rahatsız edici olabilir ancak birkaç dakika sürer. Tüm muayene ve testler tamamlandıktan sonra doktorunuz size durumunuzu ve önerilen tedaviyi birlikte planlar.

Tedavi

Pelvik taban disfonksiyonunun tedavisi kişiye özeldir. Temel hedef, belirtileri azaltmak ve pelvik taban kaslarının fonksiyonunu tekrar kazandırmaktır. Tedavide önce yaşam tarzı değişiklikleri ve egzersizler önerilir; yeterli olmadığında tıbbi seçeneklere başvurulur.

Evde kişisel bakım

• Pelvik taban kas egzersizlerini düzenli yapmak; doğru tekniği bir fizyoterapist veya doktorunuzdan öğrenin.
• Tuvalete gitme sıklığını düzenlemeye çalışmak; idrarı gereksiz yere tutmamak.
• Kabızlığı önlemek için lifli beslenmek, yeterli su içmek ve zorlamamak.
• Kronik öksürük varsa bunun tedavisini ihmal etmemek.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı denemek; sigara öksürük ve doku zayıflığını artırabilir.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, pelvik taban fizyoterapisi, biofeedback; kas aktivitesini öğrenmeye yardımcı cihazlı egzersiz, veya elektriksel stimülasyon gibi yöntemlere yönlendirebilir. Bazı durumlarda pelvik organ sarkması için vajinal destek halkaları kullanılabilir. İlaç seçenekleri, yalnızca doktorunuzun yapacağı değerlendirme sonrasında belirlenir; bu ilaçları kendi başınıza kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat genellikle konservatif tedaviler; egzersiz, fizyoterapi, destek halkası, yeterli olmadığında veya pelvik organ sarkması ileri düzeydeyse düşünülür. Cerrahi kararı; yaş, genel sağlık durumu ve kişinin beklentileri göz önünde bulundurularak uzman bir ekip tarafından birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Pelvik taban disfonksiyonu ile yaşamak, günlük aktivitelerinizi ve özgüveninizi etkileyebilir. Bu nedenle günlük rutininize kas egzersizlerini ve sağlıklı alışkanlıkları yerleştirin. Acil durumlar için yanınızda bir çanta bulundurmak; iç çamaşırı, ped vb., size güven verebilir. Eşiniz, aileniz veya yakın arkadaşlarınızla durumu paylaşmak yalnız hissetmenizi azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı kiloda kalmak; kilo vermek pelvik basıncı azaltır.
• Ağır kaldırmaktan kaçınmak veya doğru teknikle kaldırmak.
• Uzun süre ayakta kalmak yerine düzenli, düşük etkili aktiviteler seçmek.
• Pelvik tabanı zorlamadan yürüyüş, yüzme gibi aktiviteler yapmak.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar; sebze, meyve, tam tahıllar, tüketmek ve günde en az 6-8 bardak su içmek kabızlığı önler. Aşırı çay, kahve ve asitli içeceklerden kaçınmak mesane tahrişini azaltabilir. Düzenli yürüyüş yapmak, pelvik kasları da çalıştırarak genel sağlığa katkı sağlar. Pelvik taban egzersizlerini günde birkaç kez kısa sürelerle yapmak faydalıdır; ancak doğru formu öğrenmek için bir fizyoterapiste danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İdrar kaçırma veya pelvik ağrı gibi sorunlar utanç, çekingenlik veya kaygı yaratabilir. Sosyal ortamlardan kaçınma eğilimi olabilir. Bu duygular normaldir, ancak yardım almanızı engellememelidir. Gerekirse bir psikolog veya destek grubu, bedeninizle barışmanızı ve başa çıkmanızı kolaylaştırabilir.

Önleme

Pelvik taban disfonksiyonu tamamen önlenemeyebilir, ancak riskini azaltmak mümkündür. Sağlıklı kiloyu korumak, düzenli pelvik taban egzersizleri yapmak, kabızlığı önlemek ve doğum sonrası erken dönemde egzersizlerle kasları güçlendirmek faydalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Pelvik organ sarkmasının ilerlemesi; mesane, rahim veya bağırsakların vajinaya doğru sarkması
• Kronik idrar yolu enfeksiyonları
• Cilt tahrişi ve enfeksiyonlar
• Sosyal izolasyon ve yaşam kalitesinin düşmesi

Uzun vadeli görünüm

Pelvik taban disfonksiyonu çoğu zaman tedavi edilebilir. Erken teşhis, düzenli takip ve doğru tedaviyle belirtiler kontrol altına alınabilir; birçok kişi günlük yaşamına kesintisiz dönebilir. Her yaşta tedavi mümkündür; umutlu olmak için neden var.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.