Anal Fistül: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Genel Bakış

Anal fistül, anüs (makata) ile çevresindeki deri arasında oluşan anormal bir tüneldir. Genellikle anüsteki bir bezin enfeksiyonu sonrası ortaya çıkar. Bu tünel aracılığıyla cilt dışına iltihap veya dışkı sızabilir.

Anal fistül sanılandan daha sık görülebilir. Tam bir sıklık verilemese de her 10.000 kişiden birkaçının hayatının bir döneminde bu sorunla karşılabileceği tahmin edilmektedir.

Her yaşta görülebilir, ancak erkeklerde ve 30-50 yaş arasındaki erişkinlerde daha yaygındır. Crohn hastalığı gibi bağırsak hastalığı olan kişilerde risk daha fazladır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Anüs çevresinde sürekli veya hareketle artan ağrı
• Şişlik ve kızarıklık
• Anüsten iltihap veya kanlı akıntı gelmesi
• Anüs bölgesinde kaşıntı ve tahriş
• Bazen ateş ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda ağrı ve huzursuzluk görülebilir, özellikle tuvalet sonrasında
• Anüs çevresinde kızarıklık ve akıntı fark edilebilir
• Çocuk tuvalet yaparken zorlanabilir veya ağlayabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta belirtiler daha silik olabilir; sadece yorgunluk ve genel rahatsızlık hissi görülebilir
• Anüs çevresinde akıntı veya kızarıklık geç fark edilebilir
• Mevcut kronik hastalıklar nedeniyle iyileşme daha yavaş olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Anüs içindeki bezlerin iltihaplanması ve apse oluşumu
• Apsenin kendiliğinden veya ameliyatla boşalması sonrası tünelin kalması
• Crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi bağırsak iltihabı hastalıkları
• Radyoterapi, bazı enfeksiyonlar veya doğum sırasında oluşan yaralanmalar

Risk faktörleri

• Kabızlık ve uzun süre tuvalette oturmak
• Crohn hastalığı, ülseratif kolit
• Kolon veya anal bölge ameliyatları
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya tedaviler
• Radyasyon tedavisi görmüş olmak
• Doğum, özellikle zor doğum

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil bölümünde belirtilen durumlarda vakit kaybetmeden 112’yi arayın veya acil servise başvurun.
• Anüs çevresinde şiddetli ağrı ve ateş varsa aynı gün doktora görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Anüs çevresinde bir haftadan uzun süren ağrı veya akıntı fark ederseniz
• Şişlik ve kızarıklık tekrarlıyorsa
• Dışkıda kan görüyorsanız, her zaman değerlendirme gerektirir.

Tanı

Doktor önce tıbbi geçmişinizi dinler ve şikayetlerinizi sorar. Ardından anüs bölgesini ve çevresini dikkatlice inceler. Fistülün yerini ve derinliğini belirlemek için bazı görüntüleme veya endoskopik tetkikler gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Rektal muayene: Doktorun parmağıyla anüs içini ve çevresini kontrol etmesi
• Anoskopi: Anüs ve rektumun küçük bir ışıklı aletle incelenmesi
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Fistülün uzantısını detaylı görmek için
• Endorektal ultrason: Fistülün etrafındaki dokuları değerlendirmek için
• Fistül kanalının boyanması (fistülografi): Kanalı görmek için boya enjeksiyonu (bazen uygulanır)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında birkaç dakika rahatsızlık hissedebilirsiniz, ancak işlem kısa sürer. Doktorunuz, gerekli görürse ağrı kontrolü için bölgesel uyuşturma önerebilir. Tanı netleşmeden tedaviye başlanmaz.

Tedavi

Anal fistül tedavisinin amacı, enfeksiyonu ortadan kaldırmak ve bağırsak ile cilt arasındaki anormal kanalı kapatarak fonksiyonu korumaktır. Tedavi planı fistülün tipine, yerine ve altta yatan hastalığa göre kişiye özel olarak belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Günde birkaç kez ılık oturma banyosu yapmak (sıcak su değil, ılık) bölgenin temizlenmesine ve ağrının azalmasına yardımcı olabilir.
• Anüs çevresini her bağırsak hareketinden sonra ılık suyla temizleyin, kuru tutun.
• Pamuklu, rahat iç çamaşırı giyerek ve gerekirse günlük ped kullanarak akıntıyla başa çıkın.
• Tuvalette uzun süre oturmaktan kaçının; ıkınmayın.
• Kabızlığı önlemek için bol su için ve yeterince lifli beslenin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, enfeksiyon varsa antibiyotik tedavisi önerebilir veya altta yatan bağırsak hastalığı varsa inflamasyonu azaltan ilaçlar reçete edebilir. Ayrıca fistül yoluna özel ilaçlar (biyolojik tedaviler gibi) özellikle Crohn hastalığına bağlı fistüllerde kullanılabilir. Bu ilaçların adlarını ve dozlarını doktorunuz belirleyecektir; lütfen eczacınıza ve doktorunuza danışın. Ağrı için bazı basit ağrı kesiciler güvenle kullanılabilir; hangi ilacın uygun olduğunu doktorunuza veya eczacınıza sorun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çoğu anal fistül cerrahi ile tedavi edilir. Ameliyat, fistülün tipine göre fistülün açılması, bir seton (özel bir iplik) yerleştirilmesi veya kanalın çıkarılması şeklinde olabilir. Doktorunuz, sizin için en uygun cerrahi yöntemi anlatacaktır.

Bu durumla yaşamak

Anal fistül ile yaşarken bölge temizliğine ekstra özen gösterin. İyileşme sürecinde doktorunuzun önerdiği pansumanları yapın. Ağrı veya akıntı olursa bu zamanla azalır. Cerrahi sonrası tam iyileşme birkaç hafta sürebilir ve bu dönemde araba kullanma, ağır kaldırma gibi aktiviteler için doktorunuzun yönlendirmesini dinleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yürüyüş gibi hafif egzersizler kan dolaşımını artırarak iyileşmeyi destekler.
• Uzun süre oturmayı gerektiren işlerde her saat başı kısa yürüyüşler yapın.
• Tuvalet ihtiyacınızı ertelemeyin ve tuvalette süreyi kısa tutun.
• Alkol ve sigara kullanımı iyileşmeyi olumsuz etkileyebilir; azaltmak veya bırakmak iyileşmeye yardımcı olabilir.

Diyet ve egzersiz

Yüksek lifli beslenme (tam tahıllar, sebze, meyve) ve günde en az 1,5-2 litre su içmek dışkıyı yumuşatarak ağrıyı azaltır. Kabızlığa yol açabilecek aşırı yağlı ve işlenmiş gıdalardan kaçının. Düzenli egzersiz de bağırsak hareketlerini düzenler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anal fistül gibi mahrem bölge sorunları utanç ve kaygı hissi oluşturabilir. Bu durumun yaygın olduğunu ve tedavi edilebilir olduğunu hatırlamak önemlidir. Duygusal yükünüzü aileniz veya güvendiğiniz biriyle paylaşın. Gerekirse bir psikologdan destek almaktan çekinmeyin. Kendinizi çok kötü hissettiğiniz bir anda 112'yi arayabilirsiniz.

Önleme

Anal fistülü tamamen önlemek her zaman mümkün olmayabilir. Ancak anüs çevresindeki apselerin erken ve doğru tedavi edilmesi, kabızlıktan kaçınılması ve altta yatan bağırsak hastalığının düzenli takibi riski azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tekrarlayan apse oluşumu
• Enfeksiyonun derin dokulara veya diğer organlara yayılması
• Çok nadir de olsa fistül zemininde kanser gelişme riski
• Doğru tedavi edilmezse dışkı kontrolünde bozukluk (inkontinans)
• Kronik akıntı nedeniyle yaşam kalitesinde düşüş

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilebilen bir durumdur. Uygun cerrahi ile birçok hasta tamamen iyileşir. Bazen fistülün tekrarladığı görülse de ikinci bir girişim genellikle başarılı olur. Erken tanı, doğru tedavi ve düzenli takip ile komplikasyon riski belirgin azalır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.