Kronik Hastalık Anemisi: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Genel Bakış

Kronik hastalık anemisi, vücudunuzda uzun süreli bir iltihap veya kronik bir hastalık olduğunda ortaya çıkan bir anemi türüdür. Anemi, kanınızda yeterince sağlıklı kırmızı kan hücresi bulunmaması demektir. Bu durumda iltihap, vücudun demiri kullanma yeteneğini bozar ve kemik iliğinin yeterince kırmızı kan hücresi üretmesini engeller. Kansızlık, halsizlik ve nefes darlığı gibi belirtilere yol açabilir.

Evet, kronik hastalık anemisi, kronik böbrek hastalığı, kalp yetmezliği, romatizmal hastalıklar, kanser ve uzun süreli enfeksiyonlar gibi durumlarla birlikte sık görülür. Hastanede yatan hastalarda en yaygın anemi nedeni olarak bilinir.

Bu anemi türü, kronik iltihabi hastalığı olan kişilerde daha sık görülür. Yaşlı yetişkinler, böbrek hastalığı olanlar, otoimmün hastalığı olanlar ve bazı kanser türleriyle mücadele eden kişiler risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Halsizlik ve yorgunluk
• Soluk cilt ve iç dudakların soluk görünmesi
• Nefes darlığı, özellikle eforla
• Baş dönmesi
• Çarpıntı
• Soğuk el ve ayaklar

Çocuklarda belirtiler

• Uyku hali ve az aktivite
• İştahsızlık ve kilo alamama
• Huzursuzluk ve ağlama
• Dikkat dağınıklığı
• Büyüme ve gelişmede yavaşlık

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha belirgin halsizlik
• Kafa karışıklığı veya hafıza sorunları
• Denge kaybı ve düşme riski
• Kalp çarpıntısı ve göğüs ağrısı
• Depresif ruh hali

Nedenler

Ana nedenler

• Kronik iltihabi hastalıklar (romatoid artrit, lupus gibi)
• Kronik böbrek hastalığı
• Kanserler
• Uzun süren enfeksiyonlar (tüberküloz, HIV gibi)
• Kalp yetmezliği gibi diğer kronik hastalıklar

Risk faktörleri

• Yaş (ileri yaşta daha sık)
• Uzun süreli hastanede yatma
• Yetersiz beslenme ve vitamin eksiklikleri
• Böbrek fonksiyonlarının azalması
• Kronik hastalığa ek olarak başka sağlık sorunlarının olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı veya nefes darlığı yaşıyorsanız
• Bayılma hissi veya bayılma olursa
• Kalp çarpıntısı hızlanarak sürekli hale gelirse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kendinizi sürekli yorgun ve halsiz hissediyorsanız
• Cildiniz soluk görünüyorsa
• Günlük aktivitelerinizi yaparken nefes nefese kalıyorsanız
• Kronik bir hastalığınız varsa ve anemi belirtilerini gözlemliyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Anemi belirtilerinden şüphelenirse, tanıyı doğrulamak ve altta yatan nedeni anlamak için kan testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı (hemoglobin ve kırmızı kan hücresi düzeylerini gösterir)
• Demir profili (serum demiri, ferritin, transferrin saturasyonu)
• İltihap göstergeleri (CRP veya ESH)
• Böbrek fonksiyon testleri (kreatinin, GFR)
• Folat ve B12 vitamini düzeyleri (olası eşlik eden eksiklikleri değerlendirmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Kan testleri için kolunuzdan birkaç tüp kan alınır. Sonuçlar genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları altta yatan hastalık bilgilerinizle birlikte değerlendirir ve size duruma uygun tedavi planını anlatır.

Tedavi

Kronik hastalık anemisinin tedavisinde en önemli adım, altta yatan hastalığın etkili şekilde tedavi edilmesidir. Örneğin enfeksiyon kontrol altına alınır, romatizmal hastalık ilaçlarla sakinleştirilir veya böbrek hastalığı yönetilir. Anemi belirtilerini hafifletmek için ek tedaviler de gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Yeterince dinlenin ve gün içinde kısa molalar verin
• Enerjinizi korumak için günlük işleri planlayın
• Düzenli uyumaya özen gösterin
• Susuz kalmamak için yeterli sıvı tüketin
• Sigara ve alkol gibi zararlı alışkanlıklardan kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, demir eksikliği de tespit edilirse demir takviyesi önerebilir. Ayrıca kırmızı kan hücresi üretimini destekleyen ilaçlar (eritropoietin benzeri ilaçlar) veya bazı durumlarda kan nakli düşünülebilir. Hangi tedavinin kullanılacağına ve dozuna yalnızca doktorunuz karar verebilir; asla kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Aneminin kendisi için cerrahi bir müdahale yapılmaz. Ancak altta yatan hastalığın (örneğin bir tümörün) tedavisi için ameliyat gerekebilir. Bu durumda doktorunuz, ameliyat öncesinde aneminin uygun şekilde yönetilmesini planlar.

Bu durumla yaşamak

Kronik hastalık anemisi ile yaşarken günlük işlerinizi enerjinize göre planlamak önemlidir. Sabahları kendinizi daha iyi hissediyorsanız önemli işleri o saatlere denk getirin. Yorgunluk hissettiğinizde ara verin ve vücudunuzu dinleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uyuyun
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri veya gevşeme teknikleri deneyin
• Günlük kısa yürüyüşler yapın, ancak aşırı yorucu aktivitelerden kaçının
• Sigara ve alkol kullanmayın
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın

Diyet ve egzersiz

Demir açısından zengin besinler (kırmızı et, tavuk, balık, baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler) tüketmeye özen gösterin. Ancak kronik hastalık anemisinde demirin emilimi sınırlı olabileceğinden, tek başına beslenme bu sorunu çözmeyebilir. Hafif egzersizler (tempolu yürüyüş gibi) dolaşımı ve enerjiyi artırabilir; ama aşırı yorucu egzersizden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalık ve kansızlıkla uğraşmak hem fiziksel hem duygusal olarak yorucu olabilir. Üzüntü, kaygı ve çaresizlik hissetmeniz normaldir. Bu duyguları aileniz ve arkadaşlarınızla paylaşın; gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın.

Önleme

Kronik hastalık anemisi tamamen önlenemeyebilir, ancak altta yatan hastalığınızı iyi yöneterek anemiyi gelişme riskini azaltabilirsiniz. Düzenli doktor kontrolleri, ilaçlarınızı düzenli kullanmak ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları bu süreçte önemlidir.

Aşılar

Grip ve zatürre gibi enfeksiyonları önleyen aşılar, kronik hastalığın alevlenmesini engelleyerek anemi riskinin azalmasına yardımcı olabilir. Hangi aşıların sizin için uygun olduğunu doktorunuza danışın.

Tarama programları

Kronik böbrek hastalığı, otoimmün hastalıklar veya kanser gibi risk faktörleriniz varsa, düzenli aralıklarla kan sayımı yaptırmanız anemiyi erken dönemde fark etmenizi sağlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalbin daha hızlı çalışması ve kalp büyümesi
• Kalp yetmezliği riskinin artması
• Göğüs ağrısı ve çarpıntı
• Günlük aktiviteleri sürdürememe
• Bilişsel işlevlerde (düşünme ve bellek) bozulma

Uzun vadeli görünüm

Kronik hastalık anemisi, altta yatan hastalık başarıyla tedavi edildiğinde genellikle iyileşir. Tedavi sayesinde halsizlik azalır, enerji geri gelir ve yaşam kalitesi belirgin şekilde artar. Düzenli takip ve uygun tedavi ile anemi kontrol altında tutulabilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.