Kolon (Kalın Bağırsak) Kanseri

Genel Bakış

Kolon (kalın bağırsak) kanseri, kalın bağırsağın iç yüzeyindeki hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla oluşan bir kanser türüdür. Genellikle bağırsak poliplerinden (iyi huylu çıkıntılardan) zamanla gelişebilir. Erken yakalandığında tedavi şansı yüksektir.

Evet, dünyada ve Türkiye'de en sık görülen kanser türlerinden biridir. Hem kadınlarda hem erkeklerde sık rastlanır.

Genellikle 50 yaş üzerindeki yetişkinleri etkiler. Ancak ailede kolon kanseri öyküsü veya bazı bağırsak hastalıkları olanlarda daha erken yaşlarda da görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (kabızlık, ishal veya dışkı incelmesi)
• Dışkıda kan veya koyu renkli dışkı
• Karın ağrısı, kramp veya gaz şikayetleri
• İstemsiz kilo kaybı
• Yorgunluk ve halsizlik
• Bağırsakların tam boşalmadığı hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Kanser hücrelerinin oluşumuna neden olan genetik değişiklikler
• Genellikle bağırsak iç yüzeyindeki poliplerden gelişmesi
• Kesin neden bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel faktörlerin birleşimi

Risk faktörleri

• İleri yaş (50 yaş üstü)
• Ailede kolon kanseri veya polip öyküsü
• İltihaplı bağırsak hastalığı (ülseratif kolit, Crohn)
• İşlenmiş et ve kırmızı etten zengin beslenme
• Sigara ve aşırı alkol kullanımı
• Fazla kilo ve hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dışkıda kan fark ettiyseniz
• Karın ağrısıyla birlikte dışkılama yapamıyorsanız
• Kansızlık ve halsizlik gibi belirtileriniz varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşından sonra düzenli tarama testlerini yaptırmak
• Ailede kolon kanseri öyküsü varsa daha erken yaşta doktorla görüşmek
• Bağırsak alışkanlıklarınız değiştiyse kontrol olmak

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, aile öykünüzü sorgular ve karın bölgesini muayene eder. Ardından dışkıda gizli kan testi, kolonoskopi ve görüntüleme yöntemleriyle tanı kesinleştirilebilir.

Yapılabilecek testler

• Dışkıda gizli kan testi
• Kolonoskopi (bağırsağın bir kamera ile içten incelenmesi)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması
• Gerekirse biyopsi (şüpheli dokudan parça alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Kolonoskopi sırasında genellikle sedasyon (hafif uyutma) uygulanır, bu yüzden ağrı hissedilmez. İşlem öncesinde bağırsak temizliği için özel bir diyet uygulamanız istenebilir. Tanı konulduğunda doktorunuz hastalığın evresine göre bir tedavi planı oluşturur.

Tedavi

Tedavi, kanserin evresine, yayılımına ve kişinin genel sağlık durumuna bağlıdır. Genellikle cerrahi, kemoterapi, radyoterapi ve hedefe yönelik ilaç tedavileri tek başına veya birlikte kullanılır. Amaç hastalığı tamamen yok etmek veya kontrol altına almaktır.

Evde kişisel bakım

• Doktor kontrolünde düzenli takip
• Ameliyat sonrası önerilen bakım kurallarına uymak
• Varsa stoma (bağırsak ağız) bakımını öğrenmek ve düzenli yapmak
• Sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen göstermek

Tıbbi tedaviler

Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmek için kullanılan ilaç tedavisidir. Radyoterapi yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerini hedef alır. Hedefe yönelik tedaviler ve bağışıklık sistemini güçlendiren tedaviler de bazı hastalar için seçenek arasındadır. Tedavi kişiye özel planlanır; doktorunuz sizin için en uygun seçenekleri anlatacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kanserin erken evrelerinde tümörün ve çevresindeki bir miktar sağlıklı dokunun cerrahi olarak çıkarılması en sık uygulanan tedavidir. Gerekirse lenf bezleri de çıkarılır. Bazı hastalarda geçici veya kalıcı stoma (karın duvarına bağırsak ağzı açılması) gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Kolon kanseri tedavisinden sonra düzenli doktor kontrolleri çok önemlidir. Tedavi sürecinde yaşanabilecek yorgunluk ve sindirim değişiklikleri zamanla düzelebilir. İyileşme sürecinde kendinize zaman tanıyın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve aşırı alkolden uzak durun
• Düzenli fiziksel aktivite yapın
• Bol su için ve posa (lif) açısından zengin beslenin
• Önerilen tarama ve kontrol tarihlerini takip edin

Diyet ve egzersiz

Liften zengin gıdalar (sebze, meyve, tam tahıllar) bağırsak sağlığını destekleyebilir. İşlenmiş et, aşırı kırmızı et ve hazır gıdalardan kaçınmak faydalıdır. Haftanın çoğu günü orta yoğunlukta egzersiz yapmak (yürüyüş gibi) hem genel sağlığı hem de yaşam kalitesini artırır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser tanısı almak ve tedavi süreci kaygı, üzüntü ve belirsizlik yaratabilir. Bu hisler çok normaldir. Destek almak, duygularınızı paylaşmak ve gerektiğinde bir psikolog veya psikiyatriste başvurmak yükünüzü hafifletir.

Önleme

Kolon kanseri tamamen önlenebilir bir hastalık olmasa da riski büyük ölçüde azaltmak mümkündür. Düzenli tarama testleri sayesinde polipler kansere dönüşmeden tespit edilip çıkarılabilir. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları da koruyucudur.

Aşılar

Şu anda kolon kanserinden koruyan bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

50 yaşından itibaren herkesin düzenli olarak dışkıda gizli kan testi ve belirli aralıklarla kolonoskopi yaptırması önerilir. Ailede kolon kanseri öyküsü veya risk faktörleri varsa taramalara daha erken başlanabilir. Sağlık Bakanlığı tarama programları hakkında bilgi almak için aile hekiminize başvurabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin karaciğer, akciğer gibi organlara yayılması
• Bağırsak tıkanıklığı
• Dışkıda sürekli kan kaybına bağlı kansızlık
• Tümörün bağırsak duvarını delmesi (perforasyon) ve karın zarı iltihabı

Uzun vadeli görünüm

Kolon kanseri, erken evrede yakalandığında tedavi edilebilir bir hastalıktır. Tedavide önemli ilerlemeler sayesinde birçok kişi uzun ve sağlıklı bir yaşam sürebilir. Tanı ne olursa olsun, umut etmek için güçlü nedenler vardır; doktorunuzun önerilerine uymak ve kontrolleri ihmal etmemeniz çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.