Hiperkalsemi: Kanda Kalsiyum Yüksekliği

Genel Bakış

Hiperkalsemi, kanda normalden fazla kalsiyum bulunması durumudur. Kalsiyum kemikler, kaslar ve sinirler için önemlidir, ancak fazlası vücuda zarar verebilir.

Hiperkalsemi, toplumda çok sık görülen bir durum değildir, ancak özellikle 50 yaş üstü kadınlarda daha sık karşılaşılabilir.

Her yaşta görülebilir, ancak en sık 50 yaş üstü yetişkinlerde, özellikle kadınlarda görülür. Bazı hastalıklara bağlı olarak da ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı susama ve sık idrara çıkma
• Kabızlık
• Mide bulantısı, iştahsızlık
• Yorgunluk ve halsizlik
• Kemik ve eklem ağrıları
• Dikkat dağınıklığı, unutkanlık

Çocuklarda belirtiler

• İştahsızlık, kusma, kabızlık ve huzursuzluk görülebilir
• Gelişme geriliği olabilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha belirsiz olabilir; kafa karışıklığı, uyku hali, depresyon ve düşme eğilimi görülebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Primer hiperparatiroidi: Boyundaki paratiroid bezlerinin aşırı çalışması (en yaygın neden)
• Kanser: Bazı kanser türleri (özellikle akciğer, meme, kan) kalsiyumu yükseltebilir
• D vitamini fazlalığı: Aşırı D vitamini takviyesi
• Bazı ilaçlar: Örneğin lityum ve tiazid grubu idrar söktürücüler
• Uzun süre hareketsiz kalma (örneğin yoğun bakımda yatış)
• Böbrek yetmezliği gibi bazı metabolik hastalıklar

Risk faktörleri

• 50 yaş üstü olmak
• Kadın olmak
• Ailede hiperparatiroidi öyküsü
• Uzun süre yatakta kalmak
• Aşırı kalsiyum veya D vitamini takviyesi kullanmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Eğer yukarıdaki acil belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız hemen 112'yi arayın.
• Yeni başlayan ve geçmeyen mide bulantısı, kusma, şiddetli halsizlik veya kafa karışıklığı varsa aynı gün doktorunuza başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtileriniz hafifse ve risk faktörleriniz varsa (örneğin ailede hiperkalsemi öyküsü) bir iç hastalıkları uzmanına görünün.

Tanı

Hiperkalsemi, genellikle rutin kan testleri sırasında tesadüfen fark edilir. Doktorunuz kanınızda kalsiyum, paratiroid hormonu ve D vitamini düzeylerinizi ölçerek nedeni araştırır.

Yapılabilecek testler

• Kalsiyum ve albümin düzeyi için kan testi
• Paratiroid hormon (PTH) ölçümü
• Böbrek fonksiyon testleri
• D vitamini düzeyi ölçümü
• İdrarda kalsiyum ölçümü
• Gerekirse idrar testi, ultrason, kemik yoğunluğu ölçümü

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce hangi hastalığın bu duruma yol açtığını anlamaya çalışır. Testler genellikle kısa sürer ve çoğu zaman ayakta yapılır. Kesin tanı için bazı görüntüleme testleri de gerekebilir.

Tedavi

Tedavi, hiperkalseminin nedenine ve kalsiyum yüksekliğinin derecesine göre değişir. Amaç, kalsiyumu normale döndürmek ve altta yatan hastalığı kontrol altına almaktır.

Evde kişisel bakım

• Bol su içerek vücudun susuz kalmamasını sağlamak
• Kalsiyum ve D vitamini takviyelerini yalnızca doktor önerisiyle kullanmak
• Eğer takviye kullanıyorsanız doktorunuza danışmadan bırakmayın
• Uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçınmak

Tıbbi tedaviler

Orta ve ağır düzeydeki hiperkalsemilerde tedavi hastanede yapılabilir. Damardan sıvı verilerek böbreklerden kalsiyum atılımı artırılır. Bazı durumlarda kalsiyum düşürücü tedaviler uygulanır. Altta yatan hastalığa göre cerrahi veya onkolojik tedaviler planlanır. Tedavi, her hasta için kişiselleştirilir; hangi ilacın kullanılacağına mutlaka doktor karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer hiperkalseminin nedeni aşırı çalışan bir paratiroid bezi ise, cerrahi ile bu bezin çıkarılması gerekebilir. Bu karar muayene ve testlere göre doktor tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Hiperkalsemi çoğunlukla tedavi edilebilir bir durumdur. Altta yatan hastalığın takibi önemlidir. Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmadan yapın ve kalsiyum seviyenizi düzenli olarak ölçtürün.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az 2-2,5 litre su içmeye çalışın
• Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler yapın
• Alkol ve kafeini ölçülü tüketin
• Takviyeleri doktorunuza danışmadan kullanmayın

Diyet ve egzersiz

Beslenmede aşırı kalsiyum alımından kaçınmaya gerek yoktur, çünkü vücut yiyeceklerden aldığı kalsiyumu normalde iyi dengeler. Asıl önemli olan takviyelerdir. Düzenli egzersiz kemik sağlığını destekler; ancak çok ağır egzersizler doktorunuzla konuşulmadan yapılmamalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanda yüksek kalsiyum, ruh halini olumsuz etkileyebilir; huzursuzluk, sıkılma ve depresyon hissine yol açabilir. Bu durum geçicidir ve tedaviyle düzelebilir. Kendinizi kötü hissederseniz doktorunuzla paylaşın.

Önleme

Hiperkalseminin çoğu nedeni (örneğin paratiroid hastalığı) önlenemez. Ancak aşırı kalsiyum ve D vitamini takviyesi kullanmamak, bol su içmek ve düzenli sağlık kontrollerini yaptırmak bazı vakaları önleyebilir.

Tarama programları

Rutin sağlık kontrolü sırasında kan kalsiyum düzeyine bakılması, özellikle risk grubundaki kişilerde erken tanıya yardımcı olabilir. Sağlık Bakanlığı önerileri doğrultusunda genel tarama önerilmez, ancak doktorunuz gerekli görürse isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek taşları ve böbrek hasarı
• Kemik erimesi (osteoporoz) ve kemik kırılmaları
• Kalp ritim bozuklukları
• Sinir sistemi sorunları: kafa karışıklığı, hafıza kaybı
• Koma ve hayatı tehdit eden durumlar (çok ileri vakalarda)

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedaviyle hiperkalsemi çoğunlukla başarıyla kontrol altına alınır. Altta yatan hastalığın tedavisiyle birlikte kalsiyum değerleri çoğu zaman normale döner. Düzenli takip sayesinde hayat kalitesi korunabilir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.