Spesifik Olmayan İnterstisyel Pnömoni (NSIP)

Genel Bakış

NSIP, akciğerlerin hava keseciklerini destekleyen dokunun (interstisyum) iltihaplandığı bir akciğer hastalığıdır. Bu iltihaplanma zamanla akciğer dokusunda sertleşme ve iz (skarlaşma) oluşturabilir. 'Spesifik olmayan' ifadesi, bu iltihaplanma paterninin diğer interstisyel pnömoni türlerine tam olarak uymaması anlamına gelir. Basitçe söylemek gerekirse, akciğer dokusunun iltihaplandığı ve bazı durumlarda sertleşmeye başladığı bir durumdur. Bu durum, oksijenin akciğerlerden kana geçişini zorlaştırabilir.

NSIP, diğer birçok akciğer hastalığına göre nadirdir. Ancak interstisyel akciğer hastalıkları arasında en sık görülen tiplerden biridir.

Her yaşta erişkin görülebilir, ancak en sık 40-60 yaş arasında ortaya çıkar. Kadınlarda biraz daha sıktır. Bazı otoimmün hastalıklarla bağlantısı olduğundan bu hastalıkları olan kişilerde de daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kuru öksürük
• Efor sırasında nefes darlığı (merdiven çıkma, hızlı yürüme gibi)
• Yorgunluk ve halsizlik
• İstem dışı kilo kaybı
• Göğüste hafif sıkışma veya rahatsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda NSIP çok nadirdir, ancak görüldüğünde şunlar olabilir:
• Hızlı nefes alma
• Öksürük
• İyi kilo alamama
• Sık tekrarlayan akciğer enfeksiyonu belirtileri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta nefes darlığı daha belirgin olabilir.
• Kuru öksürük yaşlanmaya bağlanarak gözden kaçabilir.
• Halsizlik, iştahsızlık ve günlük aktivitelerde azalma ön planda olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Otoimmün hastalıklar: Örneğin sistemik skleroz, dermatomiyozit, romatoid artrit gibi
• Kronik aşırı duyarlılık pnömonisi: Küf, mantar veya kuş pisliği gibi solunan maddelere karşı uzun süreli reaksiyon
• Bazı ilaçlar (nadiren) ve bazı viral enfeksiyonlar
• Birçok vakada ise nedeni bulunamaz (idiyopatik)

Risk faktörleri

• Romatoid artrit veya skleroderma gibi bağışıklık sistemi hastalığına sahip olmak
• Orta yaş (40-60 yaş arası)
• Kadın cinsiyet
• İş veya çevrede toz, duman, küf ve kimyasallara uzun süre maruz kalma
• Sigara içmek (bazı vakalarda tetikleyici olabilir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil olarak belirtilen şiddetli nefes darlığı veya göğüs ağrısı yaşarsanız
• Ateşle birlikte kötüleşen nefes darlığı
• Balgamda kan görülmesi
• Günlük aktiviteleri yapamayacak kadar nefes darlığı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kuru öksürük veya nefes darlığınız birkaç haftadır sürüyorsa
• Soğuk algınlığı veya bilinen bir nedenle açıklanamayan yorgunluk, iştahsızlık, kilo kaybı
• Otoimmün hastalığınız varsa ve nefes darlığınız yeni başladıysa

Tanı

Teşhis için doktorunuz detaylı bir öykü alır, akciğerlerinizi dinler ve bir dizi test ister. Kesin tanı için genellikle bir göğüs hastalıkları uzmanına başvurmanız gerekir. Bazen akciğer biyopsisi (küçük bir doku örneği) gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve akciğer oskültasyonu (dinleme)
• Akciğer grafisi (röntgen)
• Yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografi (HRCT) — akciğerlerin detaylı görüntüsü
• Solunum fonksiyon testleri (spirometri) — akciğer kapasitesi ve gaz değişimi ölçümleri
• Kan testleri — otoimmün antikorlar ve iltihap göstergeleri
• Bronkoskopi ve bronkoalveoler lavaj (solunum yollarından sıvı örneği alınması)
• Cerrahi akciğer biyopsisi (bazı durumlarda kesin tanı için)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz sizi bir göğüs hastalıkları merkezine yönlendirebilir. Öksürüğünüz, nefes darlığınız, sigara alışkanlığınız, iş ve ev ortamınızdaki toz ve küf maruziyetiniz ayrıntılı olarak sorulacaktır. Bu tetkikler acı verici değildir; bazıları sadece derin nefes almanızı gerektirir.

Tedavi

Tedavinin amacı iltihabı azaltmak, belirtileri hafifletmek, yaşam kalitesini korumak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaktır. Tedavi planı; altta yatan neden, semptomların şiddeti ve hastalığın evresine göre kişiye özeldir. Nedeni bulunamayan NSIP'de bile tedavi mümkündür.

Evde kişisel bakım

• Sigara ve dumansız sigara dahil tütün ürünlerini bırakın; pasif içicilikten kaçının.
• Grip ve zatürre aşıları hakkında doktorunuzla konuşun.
• Toz, küf, kimyasal buhar ve parfüm gibi solunumu tahriş eden maddelerden uzak durun.
• Doktorunuz önerdiyse dinlenme, egzersiz veya uyku sırasında oksijen tedavisi kullanın.
• Nefes egzersizleri ve enerjiyi düzenleme tekniklerini öğrenmek için fizyoterapist veya solunum terapistinden destek alın.

Tıbbi tedaviler

Tedavi genellikle kortikosteroidler (iltihabı azaltan ilaçlar) veya bağışıklık sistemini baskılayan diğer ilaçlarla (immünsüpresanlar) yapılır. Bu ilaçların dozu ve süresi hastaya göre belirlenmelidir. Otoimmün bir hastalık varsa, ilgili uzmanlarla birlikte ortak bir tedavi planı uygulanır. İlaçlarınızı asla doktorunuza danışmadan değiştirmeyin veya bırakmayın. Hastalığın ilerlediği ve oksijen düşüklüğü görülen durumlarda oksijen tedavisi gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi, nadir durumlarda uygulanan akciğer naklidir. Bu, ilaç tedavisine yanıt vermeyen ve son dönem akciğer yetmezliğine ilerleyen hastalar için düşünülen son seçenektir. Karar, seçkin bir uzman ekip tarafından detaylı değerlendirmeler sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

Herkesin nefes kapasitesi farklıdır; kendi hızınızı öğrenin. Aktivitelerinizi planlayın, ara verin. Sık kullandığınız eşyaları kolayca erişebileceğiniz bir yere koyun. Nefes darlığı hissettiğinizde durun, sakinleşin ve bir fanı yüzünüze doğru tutun. Ailenize ve arkadaşlarınıza ihtiyacınız olan desteği açıkça anlatın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigarayı bırakın ve kapalı alanlarda dumandan kaçının.
• Soğuk algınlığı veya grip olan kişilerden uzak durun.
• Ellerinizi sık sık yıkayın, kalabalık ortamlarda maske takmayı düşünebilirsiniz.
• Hava kirliliğinin yoğun olduğu zamanlarda dışarı çıkmamaya çalışın.
• Bol dinlenin, ancak hareketsiz de kalmayın.

Diyet ve egzersiz

Bağışıklık sisteminizi desteklemek için dengeli, protein ve sebze ağırlıklı beslenin. İştahınız azaldıysa az az sık sık yemeyi deneyin. Tuz alımını azaltmak özellikle oksijen tedavisi alanlarda önemli olabilir. Doktorunuzun önerdiği şekilde yürüyüş veya hafif egzersiz yapın; nefes darlığı çektiğinizde egzersizi bırakın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir akciğer hastalığı ile yaşamak kaygı, stres ve üzüntüye yol açabilir. Bu duygular çok doğaldır. Doktorunuzla ve sevdiklerinizle bu duygularınızı paylaşın. Gerekirse psikolojik destek veya pulmoner rehabilitasyon programlarına katılmak hem solunumunuzu hem de moralinizi güçlendirir.

Önleme

NSIP'in çoğu vakasında neden bilinmediği için tam olarak önlenmesi mümkün değildir. Ancak otoimmün hastalığı olan kişilerin düzenli doktor kontrolünde olması, toz ve kimyasal ortamlardan uzak durulması ve sigara içilmemesi hastalığın gelişim riskini azaltabilir.

Aşılar

Grip ve zatürre gibi enfeksiyonlar NSIP hastalarında daha ağır seyredebileceğinden, güncel aşılarınızı yaptırmanız önerilir. Hangi aşıların sizin için uygun olduğunu doktorunuza danışın.

Tarama programları

Toplum genelinde NSIP için düzenli tarama yoktur. Ancak otoimmün hastalık tanısı olan veya iş yerinde zararlı tozlara maruz kalan kişilerde nefes darlığı gibi belirtiler dikkatle izlenmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İltihap zamanla kalıcı akciğer dokusu hasarına (fibrozis) dönüşebilir.
• Akciğer fonksiyonları azalır, nefes darlığı artar.
• Kanda oksijen düzeyi düşebilir ve kalp üzerinde ekstra yük oluşabilir.
• Akciğer enfeksiyonlarına ve pnömoniye yakalanma riski artar.

Uzun vadeli görünüm

Prognoz kişiden kişiye büyük farklılık gösterir. Bazı insanlar tedavi ile belirgin şekilde iyileşir, hatta hastalık gerileyebilir. Birçok hasta yıllarca stabil kalır ve aktif bir yaşam sürer. Düzenli takip ve uygun tedavi ile umut her zaman vardır. Erken teşhis ve iyi bir sağlık ekibi ile hastalığın etkisi en aza indirilebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.