Ağız ve Boğaz HPV Enfeksiyonu

Genel Bakış

Orofarenks, boğazın arka kısmı ve bademcikleri içeren bölgedir. HPV (Human Papilloma Virüsü) adı verilen bir virüs bu bölgeyi enfekte edebilir. Çoğu zaman belirti vermez ve bağışıklık sistemi virüsü kendiliğinden temizler. Bazı HPV tipleri uzun süre kalırsa boğazda siğillere veya çok nadiren kansere yol açabilir.

Oldukça yaygındır. Cinsel yaşamı olan birçok kişi hayatının bir döneminde HPV ile karşılaşır, ancak enfeksiyonun boğaz bölgesinde saptanması herkeste görülmez.

Herkesi etkileyebilir. Ancak ağız ve boğaz HPV enfeksiyonu erkeklerde biraz daha sık saptanır. Bağışıklık sistemi zayıf olanlarda ve çok sayıda cinsel partnerle oral ilişki yaşayanlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu enfeksiyonda hiçbir belirti olmaz.
• Boğaz ağrısı
• Ses kısıklığı
• Yutkunma güçlüğü veya boğazda takılma hissi
• Boyunda veya boğazda lenf bezlerinde şişlik
• Ağız içinde, bademciklerde veya boğazda küçük, kabarık lezyonlar

Çocuklarda belirtiler

• Çok nadir olmakla birlikte, anneden doğum sırasında geçen HPV çocuklarda solunum yolu papillomlarına (siğil benzeri oluşumlara) neden olabilir.
• Ses kısıklığı, ağlama sesinde değişiklik, hırıltı veya nefes alırken zorlanma görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşta belirtiler daha belirgin olabilir.
• İki haftadan uzun süren boğaz ağrısı, ses kısıklığı veya yutkunma güçlüğü durumunda mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• HPV virüsünün yüksek riskli tipleri (özellikle 16 ve 18) ile ağız veya boğaz mukozasının enfekte olması.
• Oral seks sırasında enfekte olan bir kişiyle temas.
• Nadiren ağızdan ağıza temas (öpüşme) ile de bulaşabilir.

Risk faktörleri

• Çok sayıda cinsel partner veya oral ilişkide bulunulan partner sayısının fazla olması
• Sigara kullanımı
• Alkol tüketimi
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• Daha önce geçirilmiş cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almakta zorlanıyorsanız
• Ağrı nedeniyle hiçbir şey yiyip içemiyorsanız
• Boyundaki şişlik hızla büyüyorsa
• Ses kısıklığı veya boğaz ağrısı iki haftadan uzun sürdüyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yeni bir cinsel ilişki öncesinde enfeksiyon taraması yaptırmak isterseniz
• Düzenli kulak burun boğaz muayeneleri sırasında endişelerinizi doktorunuzla paylaşın
• Ağız veya boğazda uzun süre geçmeyen bir yara fark ettiğinizde

Tanı

Doktor öncelikle ağız ve boğazınızı dikkatle muayene eder. Şikayetlerinizi, cinsel öykünüzü ve risk faktörlerinizi dinler. Şüpheli bir durum görürse ileri testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (ışıklı aletle ağız ve boğazın incelenmesi)
• HPV DNA testi (boğaz sürüntüsü veya gargara örneğiyle; bazı merkezlerde yapılır)
• Biyopsi (şüpheli dokudan küçük bir parça alınarak laboratuvarda incelenmesi)
• Endoskopi (kameralı ince bir boruyla boğazın detaylı incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Biyopsi yapılacaksa doktorunuz işlemden önce size bilgi verir ve nasıl hazırlanacağınızı anlatır.

Tedavi

HPV enfeksiyonunun kendisini ortadan kaldıran spesifik bir ilaç yoktur. Çoğu durumda vücut virüsü bağışıklık sistemiyle temizler. Tedavi belirtileri kontrol altına almak, siğilleri gidermek ve nadir görülen kanser öncesi değişiklikleri takip etmek üzerine kuruludur.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin ve dinlenin
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Ağız hijyenine özen gösterin
• Cinsel temas sırasında kondom kullanımı bulaş riskini azaltabilir

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, boğazdaki siğilleri dondurarak (kriyoterapi), lazerle veya küçük bir cerrahi işlemle alabilir. Nadiren lezyonlara doğrudan uygulanan krem veya solüsyonlar da kullanılabilir. Kanser veya kanser öncesi bir durum saptanırsa onkoloji ve kulak burun boğaz uzmanları birlikte tedavi planını yönetir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Siğiller büyükse, yutma veya konuşmayı zorlaştırıyorsa ya da biyopsi sonucunda kanser öncesi hücresel değişiklikler varsa cerrahi olarak çıkarılması önerilebilir.

Bu durumla yaşamak

HPV tanısı almak endişe yaratabilir, ancak çoğu enfeksiyonun kendiliğinden temizlendiğini unutmamak gerekir. Düzenli doktor takibi, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve gerekli olduğunda uygulanan tedavilerle süreç sorunsuz yönetilebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Cinsel sağlık konusunda partnerinizle açık ve dürüst iletişim kurun
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın
• Ağrı veya rahatsızlık olduğunda doktorunuzun önerdiği yöntemleri uygulayın

Diyet ve egzersiz

Bağışıklık sistemini güçlü tutmak için sebze ve meyve ağırlıklı dengeli beslenin, düzenli yürüyüş veya egzersiz yapın. Vücut direnci arttıkça enfeksiyonun temizlenmesi kolaylaşır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

HPV enfeksiyonu ve uzun vadeli kanser riski kaygı oluşturabilir. Bu normaldir. Duygularınızı güvendiğiniz kişilerle veya bir sağlık uzmanıyla paylaşmak rahatlatıcı olur. Kaygı günlük yaşamı etkiliyorsa psikolojik destek alınabilir.

Önleme

Tamamen önlenemese de risk büyük ölçüde azaltılabilir. Cinsel partner sayısını sınırlamak, oral ilişkilerde korunmak ve HPV aşısı yaptırmak en etkili korunma yollarıdır.

Aşılar

HPV aşısı, boğaz ve rahim ağzı kanserine yol açabilen en yaygın yüksek riskli HPV tiplerine karşı koruma sağlar. Aşı, cinsel aktiviteden önce yapıldığında en etkilidir. Sağlık Bakanlığı önerileri doğrultusunda aile hekiminize veya bir sağlık kuruluşuna başvurabilirsiniz.

Tarama programları

Ağız ve boğaz için rutin bir HPV tarama testi önerilmez. Ancak düzenli diş hekimi ve kulak burun boğaz muayeneleri, anormal lezyonların erken fark edilmesine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Boğaz veya ağızda bulunan siğiller büyüyerek yutkunma ve konuşmayı zorlaştırabilir
• Çok nadiren yüksek riskli HPV tipleri uzun yıllar vücutta kalırsa orofarenks kanseri gelişebilir

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki HPV enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu bağışıklık sistemi tarafından temizlenir ve kansere neden olmaz. Düzenli takip, sağlıklı yaşam ve gerektiğinde uygulanan tedavilerle risk kontrol altına alınabilir. Nadir görülen kanser olgularında erken teşhis ile tedavi başarı şansı oldukça yüksektir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.