Laringofaringeal Reflü (LPR) Nedir? Boğaz Reflüsü Rehberi

Genel Bakış

Laringofaringeal reflü (kısaca LPR), mide içeriğinin ve asidin yemek borusundan yukarı çıkarak boğaza ve ses tellerine ulaşması durumudur. Bu bölgeler mide asidine karşı hassas olduğundan tahriş olur ve çeşitli boğaz belirtileri ortaya çıkar. Halk arasında 'sessiz reflü' olarak da bilinir, çünkü klasik reflüde görülen göğüs yanması (mide ekşimesi) çoğu zaman olmaz.

LPR oldukça yaygındır. Özellikle ses kısıklığı, sürekli boğaz temizleme ve geniz akıntısı şikayetiyle başvuran kişilerin bir kısmında aslında LPR olduğu görülür. Ancak belirtileri başka hastalıklarla karışabildiği için kesin sayıyı söylemek zordur.

Her yaşta görülebilir. Yetişkinlerde daha sık olmakla birlikte bebeklerde ve çocuklarda da reflüye bağlı boğaz belirtileri olabilir. Obezite, hamilelik, bazı alışkanlıklar ve beslenme düzeni riski artırabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ses kısıklığı veya sesin çatallaşması
• Boğazda yumru hissi (globus hissi)
• Sürekli boğaz temizleme ihtiyacı
• Kuru öksürük, özellikle geceleri
• Boğaz ağrısı veya yanma hissi
• Geniz akıntısı veya boğazda balgam hissi
• Yutkunma güçlüğü
• Aşırı tükürük veya ağızda ekşi tat

Çocuklarda belirtiler

• Ses kısıklığı veya hırıltılı nefes
• Sık öksürük veya krup benzeri öksürük
• Beslenme güçlüğü, kusma
• Huzursuzluk ve uyku problemleri
• Kilo almakta zorluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ses kısıklığı ve boğaz temizleme
• Yutma güçlüğü veya yemeklerin takılma hissi
• Aspirasyon riski nedeniyle tekrarlayan zatürre
• Kronik öksürük

Nedenler

Ana nedenler

• Mide ile yemek borusu arasındaki kapak (alt yemek borusu sfinkteri) görevini tam yapmaz ve mide asidi yukarı kaçar.
• Boğaz ile yemek borusu arasındaki üst kapak da zayıfsa, asit boğaza ve ses tellerine ulaşır.
• Mide içeriği, boğazın hassas dokusunu tahriş ederek iltihaplanmaya yol açar.

Risk faktörleri

• Fazla kilo veya obezite
• Hamilelik
• Mide fıtığı (hiatal herni)
• Sigara ve alkol kullanımı
• Kafein, baharatlı, yağlı veya asitli yiyecekler
• Yatmadan hemen önce yemek yeme
• Stres ve yoğun kaygı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani nefes darlığı, boğulma hissi veya şiddetli göğüs ağrısı varsa acil servise başvurun.
• Yutma yeteneğinizin ani şekilde bozulması durumunda da acil değerlendirme gerekir.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Boğaz ve ses belirtileriniz iki-üç haftadan uzun sürüyorsa doktorunuza danışın.
• Sürekli boğaz temizleme, öksürük, ses kısıklığı gibi belirtiler yaşam kalitenizi etkiliyorsa muayene olun.

Tanı

Doktorunuz öncelikle şikayetlerinizi dinler, genel sağlık geçmişinizi sorgular. Ardından boğazınızı, ses tellerinizi ve gırtlağınızı incelemek için küçük bir ayna veya esnek bir kamera ile muayene edebilir. Bu işlem genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer.

Yapılabilecek testler

• Laringoskopi: Burundan ince bir kamera ile boğaz ve ses tellerinin görüntülenmesi.
• pH monitörizasyonu: Mide asidinin boğaza ne kadar ve ne sıklıkla kaçtığını ölçen test.
• Manometri: Yemek borusu kasılmalarını ve kapak basıncını değerlendiren test.
• Endoskopi: Yemek borusu ve mideyi değerlendirmek için uygulanan, sedasyon altında yapılabilen bir işlem.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde bazı testler rahatsızlık verebilir, ancak çoğu işlem kısa sürelidir ve genellikle aynı gün tamamlanır. Doktorunuz, sonuçlara göre size uygun tedavi planı hazırlayacaktır.

Tedavi

LPR tedavisinde amaç, mide asidinin boğaza ulaşmasını önlemek ve boğaz dokusunun iyileşmesini sağlamaktır. Tedavi genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse ilaçlarla birlikte yürütülür. Tedaviye erken başlamak, komplikasyonları önlemek için önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Az ve sık yemek yiyin.
• Yatmadan en az 3 saat önce yemek yemeyi bırakın.
• Yatağınızın baş kısmını 10-15 cm yükseltin veya yüksek yastık kullanın.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Baharatlı, yağlı, asitli ve çikolata, kafein içeren yiyeceklerden kaçının.
• Sık boğaz temizleme yerine su yudumlayın.
• Fazla kilonuz varsa sağlıklı bir şekilde kilo verin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, mide asidini azaltan ilaçlar önerebilir. Bunlar genellikle asit üretimini baskılar veya asidi nötralize eder. Bazı durumlarda mide boşalmasını hızlandıran veya asit koruyucu bariyer oluşturan ilaçlar da kullanılabilir. İlaç tedavisi mutlaka doktor gözetiminde, önerilen şekilde ve düzenli kullanılmalıdır. İlaçları doktorunuza danışmadan bırakmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, ilaç tedavisi ve yaşam tarzı değişikliklerine rağmen belirtiler şiddetli olabilir ve komplikasyonlar gelişebilir. Bu durumda doktorunuz anti-reflü cerrahisi gibi cerrahi seçenekleri değerlendirebilir. Cerrahi kararı kişiye özel olarak verilir.

Bu durumla yaşamak

LPR ile yaşamak sabır gerektirebilir. Belirtilerinizi tetikleyen yiyecekleri ve alışkanlıkları tanıyıp onlardan kaçınmak, şikayetlerinizi büyük ölçüde azaltır. Doktorunuzun önerdiği tedaviyi düzenli uyguladığınızda boğazınız zamanla iyileşir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sesinizi dinlendirin; bağırarak veya uzun süre yüksek sesle konuşmaktan kaçının.
• Gırtlağı nemli tutmak için bol su için.
• Stres yönetimi teknikleri (nefes egzersizi, yürüyüş, meditasyon) deneyin.
• Yemek sonrası kambur durmayın; dik oturun.

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir beslenme düzeni benimseyin. Mide asidini artırabilecek yağlı ve baharatlı yiyeceklerden uzak durun. Düzenli, orta yoğunlukta egzersiz (yürüyüş, yüzme) kilo kontrolüne yardımcı olur ve reflü şikayetlerini azaltabilir. Ancak ağır kaldırma gibi karın içi basıncı artıran egzersizleri sınırlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik boğaz rahatsızlıkları, kişide endişe, huzursuzluk ve sosyal ortamlardan çekinmeye neden olabilir. Sesinizdeki değişiklikler konuşma özgüveninizi etkileyebilir. Unutmayın ki bu belirtiler tedaviyle düzelir; hislerinizi yakınlarınızla paylaşın veya bir uzmandan destek alın. Kendinizi çok kötü hissederseniz veya kendinize zarar verme düşünceleriniz olursa 112'yi arayabilir veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurabilirsiniz.

Önleme

LPR her zaman tamamen önlenemez, ancak sağlıklı beslenme, kilo kontrolü, sigara ve alkolden uzak durma gibi önlemler riski önemli ölçüde azaltabilir. Reflü şikayetleriniz başlarsa erken dönemde doktora başvurmak, ilerlemesini engelleyebilir.

Aşılar

Bu hastalık için özel bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

LPR için rutin toplum taraması önerilmez. Belirtileri olan kişilerin doktor tarafından değerlendirilmesi yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik larenjit ve ses kısıklığı
• Boğazda yara, ülser veya granülom adı verilen iyi huylu oluşumlar
• Yemek borusunda darlık nedeniyle yutma güçlüğü
• Ses tellerinde kalıcı hasar
• Asit kaçağının akciğerlere ulaşması sonucu tekrarlayan zatürre

Uzun vadeli görünüm

LPR belirtileri çoğu kişide doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle belirgin şekilde iyileşir. Boğaz mukozası kendini yenileyen bir dokudur; tedaviye düzenli devam edildiğinde şikayetler haftalar içinde azalabilir. Sabırlı olmak ve doktorunuzun önerilerine uymak, sağlıklı bir boğaza geri dönmenin anahtarıdır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.