Paratiroid Adenomu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Genel Bakış

Paratiroid adenomu, boynumuzda bulunan paratiroid bezlerinden birinde oluşan iyi huylu (kanser olmayan) bir büyümedir. Bu bezler, kalsiyum ve fosfor dengesini düzenleyen parathormon adlı bir hormon üretir. Adenom, bu hormonun fazla üretilmesine yol açar ve kanımızdaki kalsiyum seviyesinin yükselmesine neden olur.

Paratiroid adenomu, toplumda nadir görülmekle birlikte, paratiroid bezine bağlı sorunların en yaygın nedenidir. Yaklaşık 1000 kişiden 1'inde görülebileceği tahmin edilmektedir.

Çoğunlukla 50-60 yaş arası kadınlarda görülür. Erkeklere oranla kadınlarda 2-3 kat daha sıktır. Çocuklarda ve genç yetişkinlerde nadirdir, ancak her yaşta ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Kemik ve eklem ağrıları
• Sık idrara çıkma ve susuzluk
• Böbrek taşı oluşumu
• Unutkanlık ve konsantrasyon güçlüğü
• Kas güçsüzlüğü ve kramplar
• İştahsızlık, bulantı, kabızlık
• Depresif hissetme

Nedenler

Ana nedenler

• Paratiroid bezlerinden birinde hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu adenom oluşur.
• Kesin nedeni bilinmemektedir, ancak genellikle kendiliğinden (sporadik) gelişir.
• Çok nadiren genetik faktörler de rol oynayabilir.

Risk faktörleri

• İleri yaş (özellikle 50 yaş üstü)
• Kadın cinsiyet, özellikle menopoz sonrası
• Baş ve boyun bölgesine radyasyon tedavisi almış olmak
• Ailede paratiroid hastalığı veya çoklu endokrin neoplazi sendromları öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Aşırı susuzluk, çok idrara çıkma ve halsizlik birlikte görülürse
• Şiddetli sırt veya yan ağrısı, idrarda kan varsa (böbrek taşı düşürme)
• Bilinç bulanıklığı veya aşırı uyku hali gelişirse
• Bu durumlarda aynı gün hekime başvurun veya 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süredir devam eden yorgunluk, kas veya kemik ağrısı
• Böbrek taşı, kemik erimesi veya mide ülseri geçmişiniz varsa
• Rutin kan testinde kalsiyum yüksekliği tespit edildiyse

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, muayene eder ve kan testleri ister. Kalsiyum, parathormon ve D vitamini düzeyleri tanıda anahtardır. Görüntüleme yöntemleriyle de adenomun yeri bulunmaya çalışılır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Kalsiyum, fosfor, albümin ve parathormon (PTH)
• 24 saatlik idrar testi: Böbreklerden atılan kalsiyum miktarı
• Boyun ultrasonografisi: Paratiroid bezlerinin ve adenomun görüntülenmesi
• Sintigrafi (nükleer tıp taraması): Adenomun yerinin ve sayısının belirlenmesi
• Böbrek ve kemik sağlığını değerlendirmek için ek testler

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis süreci birkaç hafta sürebilir. Kan testleri yapıldıktan sonra, kesin tanı için görüntüleme istenebilir. Bu süreçte herhangi bir acil belirti yaşarsanız derhal 112'yi arayın. Sonuçlara göre doktorunuz size en doğru tedaviyi önerecektir.

Tedavi

Tedavinin amacı, fazla çalışan paratiroid dokusunu ortadan kaldırarak kalsiyum seviyesini normalleştirmektir. En etkili yöntem cerrahi olarak adenomun çıkarılmasıdır. Hafif seyirli bazı durumlarda ise düzenli takip ve ilaç tedavisi yeterli olabilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde bol su için.
• Tuzlu ve yüksek kalsiyumlu yiyecekleri aşırıya kaçmadan tüketin; beslenme önerilerini doktorunuzdan alın.
• Düzenli hafif egzersiz yapın, ancak kendinizi zorlamayın.
• Sigara ve alkolden kaçının.
• Doktorunuzun önerdiği takip ve kontrol randevularını aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisi, cerrahi uygulanamayan veya henüz gerekli olmayan hastalarda kalsiyum seviyesini dengelemek için kullanılabilir. Bu ilaçlar doktor tarafından reçete edilir ve düzenli kullanım gerektirir. Bazı hastalarda D vitamini ve kalsiyum takviyeleri de gerekebilir; ancak bunlar doktor onayı olmadan kullanılmamalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Paratiroid adenomunun standart tedavisi, adenomun cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Genellikle boyunda küçük bir kesi ile yapılan bu ameliyat, güvenli ve etkilidir. Cerrahi sonrası kalsiyum düzeyi kısa sürede normale döner ve hastaların çoğu aynı gün veya ertesi gün taburcu edilir.

Bu durumla yaşamak

Tedaviden sonra kan kalsiyum seviyeniz düzenli olarak kontrol edilir. İlk aylarda ellerde ve yüzde uyuşma gibi geçici belirtiler olabilir; bunu doktorunuza bildirin. Beslenmenize dikkat edin, ilaçlarınızı düzenli kullanın ve kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde yeterli miktarda su içmeye özen gösterin.
• Dengeli ve düzenli beslenin; kalsiyum alımı konusunda doktorunuza danışın.
• Hafif yürüyüşler gibi aktivitelerle kemik sağlığınızı destekleyin.
• Stresi yönetmek için derin nefes alma, meditasyon gibi yöntemleri deneyebilirsiniz.

Diyet ve egzersiz

Doktorunuz kalsiyum ve D vitamini alımı konusunda size özel tavsiyeler verecektir. Genel olarak dengeli beslenme, bol su içme ve düzenli fiziksel aktivite önerilir. Ağır kaldırma veya yüksek riskli sporlardan ameliyat sonrası bir süre kaçınmalısınız.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik yorgunluk, ağrı ve tedavi belirsizliği bazen kaygı veya moral bozukluğuna yol açabilir. Bu oldukça doğaldır. Duygularınızı ailenizle, arkadaşlarınızla veya doktorunuzla paylaşın. Eğer kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleriniz varsa, vakit kaybetmeden 112'yi arayın.

Önleme

Paratiroid adenomunun kesin olarak önlenmesi mümkün değildir. Ancak düzenli doktor kontrolü ve kan testleri ile erken yakalanması, ciddi komplikasyonları önleyebilir.

Aşılar

Paratiroid adenomuna karşı koruyan bir aşı yoktur.

Tarama programları

Genel toplum için rutin tarama önerilmez. Ancak ailesinde paratiroid hastalığı veya bazı kalıtsal sendromlar olan kişiler için doktorlar düzenli kontroller önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kemik erimesi (osteoporoz) ve kırık riskinde artış
• Böbrek taşları ve böbrek hasarı
• Yüksek tansiyon
• Kalp ritim bozuklukları
• Depresyon ve hafıza problemleri
• Çok ileri durumlarda kalsiyum krizi (bilinç bozukluğu, koma)

Uzun vadeli görünüm

Paratiroid adenomu başarılı bir şekilde tedavi edilebilen bir hastalıktır. Ameliyat sonrası kalsiyum düzeyleri genellikle hızla normale döner; yorgunluk, ağrı ve kemik erimesi gibi sorunlar düzelir. Tedavi edilmeyen hastalarda komplikasyonlar gelişebilse de düzenli takip ile kontrol mümkündür. Genel olarak yaşam süresi ve kalitesi olumlu etkilenir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.