Nörojenik Mesane

Genel Bakış

Nörojenik mesane, mesanenin (idrar torbası) sinir sisteminden gelen sinyalleri alamaması veya gönderememesi sonucu idrar tutma ve boşaltma kontrolünün bozulmasıdır. Beyin, omurilik ve mesane arasındaki iletişimdeki bozukluk nedeniyle mesane idrarı düzgün depolayamaz veya tam olarak boşaltamaz.

Nörojenik mesane, sanılandan daha yaygındır. Örneğin diyabet hastalarının önemli bir kısmında zamanla mesane fonksiyonları etkilenir. Ancak herkesin hastalığı farklıdır.

Omurilik yaralanması geçirenler, diyabet, Parkinson, multipl skleroz gibi nörolojik hastalığı olanlar, doğumsal omurilik bozukluğu olan bireyler ve bu rahatsızlıklara bağlı olarak her yaşta kişi görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrar yaparken zorlanma
• Sık sık tuvalete gitme
• İdrar kaçırma (özellikle gece)
• Mesane tam boşalmadığı hissi
• İdrar akışının zayıf olması
• Ani idrar sıkışması

Çocuklarda belirtiler

• Yatak ıslatma (erkek çocuklarda daha sık)
• İdrar yolu enfeksiyonlarının tekrarlaması
• Tuvalete gitmeyi geciktirme
• Karnın şiş veya sert olması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İdrar kaçırma, özellikle öksürme veya gülerken
• İdrar yapmada artan zorlanma
• Mesane enfeksiyonlarının artması
• Geceleri sık idrara kalkma

Nedenler

Ana nedenler

• Omurilik yaralanmaları (trafik kazası, düşme gibi)
• Diyabet (şeker hastalığı) sinir hasarına yol açabilir
• Parkinson hastalığı, multipl skleroz gibi nörolojik hastalıklar
• Doğuştan omurilik ve sinir sistemi bozuklukları (örneğin spina bifida)
• Pelvik ameliyatlar sonrası sinir hasarı
• İnme (felç)

Risk faktörleri

• Uzun süre kontrol altında olmayan diyabet
• Alkol kullanımı
• Bazı ilaçlar (idrar kaçırmaya neden olabilecek)
• Omuriliği etkileyen tümörler veya enfeksiyonlar
• Kronik kabızlık – pelvik kasları zorlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yapamama veya çok az idrar yapma
• İdrarda kan görme
• Belde, böbrek bölgesinde ani ve şiddetli ağrı
• Yüksek ateş

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrar alışkanlıklarında değişiklik fark edildiğinde
• Sık idrar yolu enfeksiyonu geçiriyorsanız
• Günlük hayatı etkileyen idrar kaçırma
• Diyabet veya nörolojik hastalık gibi risk faktörleriniz varsa

Tanı

Doktor önce tıbbi geçmişinizi dinler ve fizik muayene yapar. İdrar alışkanlıklarınız, şikayetleriniz ve tıbbi geçmişiniz hakkında detaylı bilgi toplar. Ayrıca alt karın bölgesini muayene ederek mesanede sıkışıklık olup olmadığını kontrol eder.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili ve idrar kültürü
• Ultrasonografi (böbrek ve mesanenin görüntülenmesi)
• Ürodinami testi (mesane basıncını ve idrar akışını ölçer)
• Sistoskopi (mesanenin içine ince bir kamerayla bakılması)
• Nörolojik muayene ve gerektiğinde EMG (sinir testi)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Bazı testler rahatsızlık hissi verebilir ancak genellikle ağrılı değildir. Sağlık ekibi, yapılacak testleri öncesinde anlatacak ve sonuçlara göre size bir plan sunacaktır.

Tedavi

Nörojenik mesanenin tedavisi altta yatan nedene ve şikayetlerinize göre kişiselleştirilir. Tedavi seçenekleri arasında yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavisi, kateterizasyon ve bazı durumlarda cerrahi yöntemler bulunur. Amaç, böbrekleri korumak, idrar kaçırmayı önlemek ve günlük yaşam konforunu artırmaktır.

Evde kişisel bakım

• Belli zamanlarda tuvalete gitmek (programlı tuvalet alışkanlığı)
• Sıvı alımını gün içine yaymak; akşamları azaltmak
• Kafein ve baharatlı yiyeceklerden kaçınmak
• Pelvik taban egzersizleri (Kegel) yapmak
• Kabızlığı önlemek için lifli gıdalar yemek

Tıbbi tedaviler

Doktor, mesanenin idrar depolama ve boşaltma fonksiyonunu düzenlemek için ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar mesanenin kaslarını gevşetmeye veya idrar akışını kolaylaştırmaya yardımcı olabilir. Ayrıca, mesanede kalan idrarı boşaltmak için ince bir tüple (kateter) yapılan kateterizasyon yöntemleri yaygın olarak kullanılır. Bu uygulama hastaya öğretilir ve günde birkaç kez evde yapılabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç ve kateterizasyon yetersiz kalırsa veya altta yatan nedene bağlı komplikasyonlar ortaya çıkarsa cerrahi seçenekler değerlendirilir. Örneğin, mesane büyütme ameliyatı, mesane çıkışını düzeltme veya yapay mesane sfinkteri gibi yöntemler bazı hastalarda uygulanır. Cerrahi karar, üroloji ve nöroloji uzmanlarıyla birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Nörojenik mesane günlük yaşamı etkileyebilir, ancak çoğu insan uygun tedavi ve düzenli takiple iş, sosyal hayat ve egzersiz gibi aktivitelerine devam edebilir. Günlük rutininizi planlamak, çantanızda yedek iç çamaşırı bulundurmak ve seyahatlerde tuvalet molaları ayarlamak gibi basit önlemler yardımcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli idrar yapma saatleri belirlemek
• Kendinize destek olması için aile fertlerini bilgilendirmek
• İdrar kaçırmaya karşı özel iç çamaşırı koruyucuları kullanmak
• Sigara içiyorsanız bırakmak (kronik öksürük idrar kaçırmayı artırabilir)

Diyet ve egzersiz

Yeterli ve dengeli beslenmek, özellikle kabızlığı önlemek için önemlidir. Pelvik taban egzersizleri mesane kontrolünü güçlendirebilir. Ancak yorucu egzersizlerden önce doktorunuza danışmak en doğrusudur, çünkü bazı aktiviteler mesane basıncını artırabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli idrar kaçırma veya tuvalete gitme ihtiyacı, utanç duygusu, kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu durumun bir sağlık sorunu olduğunu unutmamak ve destek aramak çok önemlidir. Psikolojik destek, hastalıkla başa çıkma becerilerini geliştirmede yardımcı olabilir.

Önleme

Nörojenik mesanenin bazı nedenleri tamamen engellenemez (örneğin doğuştan bozukluklar). Ancak, diyabet gibi risk faktörlerini kontrol altında tutmak, düzenli egzersiz yapmak ve kazalardan korunmak, bu durumun gelişme veya kötüleşme riskini azaltabilir.

Tarama programları

Spesifik bir tarama testi yoktur, ancak diyabet veya nörolojik hastalık gibi risk faktörleri olan kişilerin yılda bir idrar tahlili ve böbrek fonksiyon testleri yaptırması önerilir. Sağlık Bakanlığı'nın aile hekimliği programı kapsamında düzenli kontroller bunları içerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek hasarı (idrarın böbreklere geri kaçması sonucu)
• Sık idrar yolu enfeksiyonu ve böbrek enfeksiyonu
• Böbrek taşları
• Mesane taşları
• İdrar retansiyonu (mesanenin tam boşalamaması)

Uzun vadeli görünüm

Nörojenik mesane, uygun tedavi ve düzenli takiple yönetilebilir bir durumdur. Pek çok kişi tedavi sayesinde şikayetlerinde belirgin iyileşme yaşar ve böbrek sağlığı korunarak komplikasyonların önüne geçilebilir. Tedavi, bireyin ihtiyaçlarına göre şekillendirildiğinden moral ve sabır önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.