Giardiasis (Giardia Enfeksiyonu)

Genel Bakış

Giardiasis, ince bağırsakta yaşayan ve ishal, karın ağrısı ve bulantı gibi belirtilere yol açan mikroskobik bir parazit olan Giardia lamblia'nın neden olduğu bir bağırsak enfeksiyonudur. Parazit, kirli su, yiyecek veya enfekte kişi/ hayvanlarla temas yoluyla bulaşır.

Giardiasis dünyada, özellikle temiz suya erişimin sınırlı olduğu bölgelerde oldukça yaygındır. Türkiye'de özellikle çocuklarda, seyahat edenlerde ve hijyen koşullarının yetersiz olduğu ortamlarda daha sık görülür.

Herkes giardiasis olabilir; ancak çocuklar, gelişmekte olan ülkelere seyahat edenler, kamp yapanlar, kreş ortamında bulunanlar ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sulu ve genellikle kötü kokulu ishal
• Karın krampları ve ağrı
• Şişkinlik ve gaz
• Bulantı
• Yorgunluk
• Hafif ateş

Çocuklarda belirtiler

• Sulu ishal
• Kilo alamama veya kilo kaybı
• Gelişim geriliği
• Karın ağrısı
• Bulantı ve kusma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sulu ishal
• Dehidratasyon (vücudun su kaybetmesi)
• Halsizlik ve güçsüzlük
• İştah kaybı
• Bazen hiç belirti olmaz

Nedenler

Ana nedenler

• Göl, nehir veya havuz gibi kirli/klorlanmamış suyun yutulması
• Yıkanmamış çiğ meyve veya sebzelerin yenmesi
• Kirli yüzeylere veya bez değişimine temas ettikten sonra ellerin ağza götürülmesi
• Enfekte kişilerle veya hayvanlarla doğrudan temas

Risk faktörleri

• Hijyen koşullarının yetersiz olduğu bölgelere seyahat etmek
• Kreş veya bakımevi gibi kalabalık ortamlarda bulunmak
• Kamp yapmak veya doğada arıtılmamış su içmek
• Bağışıklık sistemini zayıflatan bir hastalık veya ilaç kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüksek ateş
• Şiddetli karın ağrısı
• 24 saatten uzun süren kusma
• Dehidratasyon belirtileri (baş dönmesi, az idrar, ağız kuruluğu)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İshal 3-4 günden uzun sürüyorsa
• Giardiasis olan biriyle temas sonrasında belirtiler varsa
• Kilo kaybı veya iştahsızlık fark ediliyorsa
• Belirtiler iyileşip tekrar ortaya çıkıyorsa

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi ve olası risk faktörlerini (seyahat, su kaynağı, temas) soracaktır. Kesin tanı için dışkı örneğinde parazitin veya parazit antijeninin aranması gerekir.

Yapılabilecek testler

• Dışkı mikroskobisi (dışkıda parazitin incelenmesi)
• Dışkı antijen testi (parazitin proteinlerini tespit eden test)
• Nadiren birden fazla dışkı örneği gerekebilir

Randevunuzda neler beklenir

Steril bir kaba küçük bir dışkı örneği verirsiniz. Bu işlem ağrısızdır. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar. Gerekirse doktorunuz tekrar örnek isteyebilir; bu, parazit aralıklı olarak dışkıya döküldüğü içindir.

Tedavi

Tedavinin ana amacı belirtileri hafifletmek ve vücudun sıvı dengesini korumaktır. Teşhisi doğrulanan kişilere doktor tarafından antiparaziter ilaçlar verilebilir. Tedaviye doktor kontrolünde başlanmalı ve tamamlanmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (özellikle su ve oral rehidratasyon sıvıları)
• Dinlenin ve vücudunuzu zorlamayın
• Pirinç, muz, tost gibi sindirimi kolay yiyecekler tercih edin
• Ellerinizi sık sık sabunla yıkayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, paraziti yok eden antiparaziter ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçlar genellikle ağızdan alınır ve birkaç gün ila bir hafta sürebilir. Bazı kişilerde belirtiler tekrarlarsa ikinci bir kür gerekebilir. İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın; başkalarının ilacını kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Giardiasis için cerrahi bir işlem gerekmez. Bu hastalık, ilaç tedavisi ve dinlenme ile yönetilir.

Bu durumla yaşamak

Hastalık sırasında bol bol dinlenin ve sıvı alın. Tedaviye başlandıktan sonra belirtiler genellikle birkaç gün içinde iyileşmeye başlar. İshal geçene kadar evde dinlenmek ve işe/okula ara vermek hem sizin hem de başkaları için daha güvenlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tuvalet kullanımından sonra ve yemeklerden önce elleri en az 20 saniye sabunla yıkamak
• İshal geçene kadar başkaları için yemek pişirmekten kaçınmak
• Havuz ve göl gibi ortak su alanlarında yüzerken su yutmamaya dikkat etmek
• Evcil hayvanların dışkılarıyla temastan kaçınmak

Diyet ve egzersiz

Hastalığın akut döneminde muz, pirinç, elma püresi ve tost gibi hafif ve lif oranı düşük gıdalar tüketin. Süt ürünleri bazı kişilerde belirtileri kötüleştirebilir, bu yüzden birkaç gün azaltın. İyileştikçe normal diyetinize kademeli dönün ve egzersize yavaşça başlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren ishal, kilo kaybı ve kronik yorgunluk kişiyi hem fiziksel hem duygusal olarak zorlayabilir. Bu süreçte kaygı veya moral bozukluğu yaşamak normaldir. Duygularınızı bir yakınınızla paylaşın ve doktorunuzdan destek isteyin.

Önleme

Evet, giardiasis büyük ölçüde önlenebilir. Güvenli su içmek, ellerinizi doğru şekilde yıkamak, sebze ve meyveleri temiz suyla yıkamak, kamp suyunu arıtmak ve yüzerken su yutmamak önemli önlemlerdir.

Aşılar

Giardiasis için şu anda bir aşı bulunmamaktadır. Korunmanın en etkili yolu hijyen kurallarına uymak ve güvenli su tüketmektir.

Tarama programları

Herkes için rutin tarama önerilmez. Belirtileri olan kişiler, seyahat sonrası şikâyetleri olanlar ve bağışıklık sistemi zayıf olanlar için test önerilebilir. Bu durumda sağlık kuruluşuna danışmanız yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süreli ishal ve şiddetli dehidratasyon
• Yetersiz beslenme ve kilo kaybı
• Laktoz intoleransı (süt şekerini sindirememe)
• İrritabl bağırsak sendromu (huzursuz bağırsak sendromu) gelişme riski
• Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde kronik enfeksiyon

Uzun vadeli görünüm

Giardiasis tedavi edilebilir bir hastalıktır. Uygun tedavi ile çoğu kişi tamamen iyileşir. Tedavi edilmese bile hafif vakaların çoğu kendiliğinden düzelir. Belirtiler uzun sürerse veya şiddetlenirse doktora başvurduğunuzda etkili ve güvenli tedavi seçenekleri mevcuttur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.