Yuvarlak Solucan Enfeksiyonu (Askariyaz) Nedir?

Genel Bakış

Yuvarlak solucan enfeksiyonu, bağırsaklarda yaşayan bir tür parazit olan yuvarlak solucanların (Ascaris) yol açtığı bir hastalıktır. Bu solucanlar yumurtalarını bağırsaklara bırakır ve dışkıyla dışarı çıkar. Yumurtalar, toprak, yiyecek veya suya karışıp tekrar insanlara bulaşabilir.

Dünya genelinde, özellikle temiz su ve yeterli tuvalet imkânının olmadığı bölgelerde oldukça yaygındır. Türkiye'de altyapı ve hijyen koşullarının iyileşmesiyle daha az görülmekle birlikte, bazı kırsal bölgelerde hâlâ rastlanabilir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Özellikle çocuklar, hijyen kurallarının yeterince uygulanmadığı ortamlarda yaşayan kişiler ve bu tür bölgelere seyahat edenler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın ağrısı veya kramp
• Bulantı ve kusma
• İshal veya kabızlık
• Dışkıda solucan veya yumurta görmek
• Öksürük veya hırıltı (akciğerlere göç ederlerse)
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Kilo alamama veya büyüme geriliği
• İştahsızlık
• Karın ağrısı ve şişkinlik
• Dışkıda solucan çıkması
• Huzursuzluk ve uyku sorunları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bağışıklık sistemi zayıflayabileceği için daha şiddetli karın ağrısı
• Safra yolu tıkanıklığına bağlı sarılık (cilt ve gözlerin sararması)
• Beslenme yetersizliği ve anemi
• Genel sağlık durumunda belirgin bozulma

Nedenler

Ana nedenler

• Yuvarlak solucan yumurtalarıyla kirlenmiş toprak, yiyecek veya suyun ağız yoluyla alınması
• Tuvalet sonrası elleri yıkamadan yemek yemek
• İnsan dışkısının gübre olarak kullanıldığı yerlerde yetişen çiğ sebzeleri yıkamadan yemek
• Kirlenmiş suyun içilmesi veya yemeklerde kullanılması

Risk faktörleri

• Temiz su ve tuvalet imkânlarının yetersiz olduğu bölgelerde yaşamak
• Bu bölgelere seyahat etmek
• Çocuk yaşta olmak
• Kalabalık ve hijyenik olmayan ortamlarda yaşamak
• Çocuk bakım evleri veya kreş gibi ortamlarda bulunmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda belirtilen acil belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
• Dışkıda solucan görürseniz ve şiddetli ağrı veya kusma varsa aynı gün doktorunuza görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Dışkıda solucan fark ederseniz veya karın ağrısı, iştahsızlık gibi belirtileriniz varsa bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Solucan enfeksiyonu olan biriyle aynı evde yaşıyorsanız, diğer aile üyeleri de kontrol edilmelidir.

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi ve seyahat geçmişinizi sorduktan sonra dışkı örneğinizde solucan yumurtası ve parazit olup olmadığını laboratuvarda incelenmesini isteyecektir.

Yapılabilecek testler

• Dışkı örneğinin mikroskopla incelenmesi (en yaygın yöntem)
• Ayrıca, kan testi ile anemi veya enfeksiyon belirtileri değerlendirilebilir
• Nadiren, karın ağrısı gibi belirtiler varsa görüntüleme (ultrason) yapılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak için herhangi bir aç kalmanız gerekmez. Sadece dışkı örneğini küçük bir kaba alarak laboratuvara göndermeniz istenir. Sonuç genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Tedavi, bağırsaktaki solucanları öldüren veya felç eden ilaçlarla yapılır. Doktorunuz sizin yaşınıza ve sağlık durumunuza uygun olan ilacı seçer ve doğru süreyi belirler. Tedavi genellikle tek doz veya birkaç günlük bir kür şeklindedir.

Evde kişisel bakım

• Ellerinizi tuvalet kullanımından sonra ve yemeklerden önce mutlaka sabunla yıkayın.
• Meyve ve sebzeleri bol su ile yıkayın, mümkünse kabuğunu soyarak tüketin.
• Tüm yiyecekleri iyice pişirin.
• İçme suyunuzun temiz olduğundan emin olun.
• Tırnaklarınızı kısa kesin ve ağıza götürmeyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, paraziti öldüren bir ilaç reçete edecektir. Bu ilaçlar ağız yoluyla alınır. Nadiren, solucanların tamamen yok olduğundan emin olmak için 2-4 hafta sonra ikinci bir doz gerekebilir. Ayrıca aile bireylerinin de tedavi edilmesi önerilebilir. İlacı mutlaka doktorunuzun söylediği şekilde kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, solucanlar bağırsakta veya safra kanalında tıkanıklığa neden olursa cerrahi müdahale gerekebilir. Bu durum genellikle acil ve şiddetli karın ağrısıyla ortaya çıkar ve hastanede tedavi edilir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sırasında doktorunuzun talimatlarına uyun ve ilaçları düzenli olarak alın. Hastalığın kolayca bulaşabileceğini unutmayın; bu yüzden evdeki diğer kişilere bulaştırmamak için hijyen kurallarına çok dikkat edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli el yıkama alışkanlığı edinin.
• Çiğ sebze ve meyveleri iyice yıkayın.
• Temiz su kullanın, şüpheli su kaynaklarından kaçının.
• Toprakla uğraşırken eldiven giyin ve sonrasında ellerinizi yıkayın.

Diyet ve egzersiz

Solucanlar beslenme durumunu etkileyebileceği için protein ve demir açısından zengin, dengeli bir beslenme önemlidir. Kırmızı et, yumurta, baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler ve tam tahıllar tüketin. Ayrıca bol su içmeye özen gösterin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bu tür bir parazit enfeksiyonu bazı insanlarda utanma veya endişe duygusuna yol açabilir. Bunun çok yaygın bir hastalık olduğunu ve tamamen tedavi edilebildiğini unutmayın. Duygularınızla başa çıkmakta zorlanıyorsanız, doktorunuzla veya güvendiğiniz bir yakınınızla konuşun.

Önleme

Evet, yuvarlak solucan enfeksiyonu büyük ölçüde önlenebilir. Temiz su kullanmak, elleri düzenli yıkamak, tuvalet hijyenine dikkat etmek ve çiğ gıdaları iyice yıkamak en etkili yöntemlerdir.

Aşılar

Yuvarlak solucan enfeksiyonu için aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Hastalığın yaygın olduğu bölgelerde, çocuklara düzenli olarak dışkı testi yapılması veya koruyucu ilaç verilmesi önerilebilir. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın programları hakkında aile hekiminizden bilgi alabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bağırsak tıkanıklığı
• Safra kanalında tıkanıklık ve sarılık
• Beslenme yetersizliği ve kilo kaybı
• Anemi (kansızlık)
• Nadiren solucanların pankreas veya akciğer gibi diğer organlara göç etmesi

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve doğru tedavi ile yuvarlak solucan enfeksiyonu tamamen iyileşir ve çoğu insan herhangi bir kalıcı sorun yaşamaz. Tedavi edilmeyen vakalarda bile komplikasyonlar nadirdir, ancak ciddi olabilir. Bu nedenle belirtiler fark edildiğinde doktora başvurmak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.