Akciğer Sönmesi (Pnömotoraks)

Genel Bakış

Akciğer sönmesi, tıp dilinde pnömotoraks olarak bilinir. Akciğerin çevresinde, göğüs boşluğunda hava birikmesi sonucu akciğerin kısmen veya tamamen sönmesi durumudur. Bu hava birikimi akciğere baskı yapar ve nefes almayı zorlaştırır.

Pnömotoraks çok nadir bir durum değildir. Her yıl belirli sayıda kişide görülür ve özellikle genç erkeklerde daha sık ortaya çıkar.

En sık 20-30 yaş arası, uzun boylu ve zayıf yapılı erkeklerde görülür. Ayrıca KOAH, astım gibi akciğer hastalığı olan kişilerde ve göğüs travması geçirenlerde de daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ani başlayan keskin göğüs ağrısı
• Nefes darlığı
• Kuru öksürük
• Göğüste sıkışma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve ağlama
• Hızlı nefes alıp verme
• Beslenme güçlüğü
• Dudaklarda veya ciltte morarma (ağır durumlarda)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığı daha belirgin olabilir
• Göğüs ağrısı hafif veya belirsiz olabilir
• Yorgunluk ve halsizlik
• Bilinç bulanıklığı (ileri durumlarda)

Nedenler

Ana nedenler

• Akciğer zarında hava kabarcığının kendiliğinden yırtılması (spontan pnömotoraks)
• Göğüs travması: kaza, darbe, yüksekten düşme
• Akciğer hastalıkları: KOAH, astım, zatürre veya tüberküloz gibi durumlar
• Dalış, yüksek irtifa uçuşu gibi basınç değişiklikleri

Risk faktörleri

• Uzun boylu ve zayıf vücut yapısı
• Sigara içmek
• Ailede pnömotoraks öyküsü
• Kronik akciğer hastalığına sahip olmak
• Daha önce pnömotoraks geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani başlayan göğüs ağrısı veya nefes darlığı varsa
• Şikayetler kötüleşiyorsa
• Nefes almakta zorlanıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif göğüs ağrısı veya nefes darlığı birkaç gündür sürüyorsa
• Pnömotoraks tedavisi sonrası kontrol randevusu için
• Tekrarlayan akciğer sorunlarınız varsa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve sizi muayene eder. Stetoskopla akciğer seslerinizi dinler. Kesin tanı koymak için genellikle göğüs röntgeni istenir.

Yapılabilecek testler

• Göğüs röntgeni
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Kan oksijen düzeyi ölçümü (nabız oksimetresi)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle hızlıdır ve çoğu zaman aynı gün içinde netleşir. Acil bir durum varsa doktorunuz önce oksijen desteği veya hava boşaltma işlemi yapabilir.

Tedavi

Tedavi, akciğerin ne kadar söndüğüne ve belirtilerinizin şiddetine bağlıdır. Küçük ve belirti vermeyen pnömotorakslar kendiliğinden iyileşebilir; büyük veya semptomatik olanlarda havanın boşaltılması gerekir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde dinlenin
• Ağır kaldırmak ve zorlayıcı aktiviteler yapmaktan kaçının
• Sigara içmeyin
• Uçak yolculuğu yapmadan önce doktorunuza danışın

Tıbbi tedaviler

Tedavide oksijen desteği, ince bir iğneyle havanın boşaltılması veya göğüs tüpü takılması gibi yöntemler kullanılır. Bu işlemler biriken havanın dışarı atılmasını ve akciğerin yeniden açılmasını sağlar. Ağrıyı kontrol altına almak için doktorunuz uygun ilaçları önerebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Pnömotoraks tekrarlıyorsa, göğüs tüpüne rağmen düzelmiyorsa veya iki taraflı akciğer sönmesi varsa cerrahi tedavi gerekebilir. Bu ameliyatta hasarlı bölge çıkarılabilir veya akciğer zarı yapıştırılarak tekrarlama riski azaltılabilir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde kademeli olarak normal aktivitelerinize dönün. İlk haftalarda yorucu egzersizlerden kaçının ve vücudunuzu dinleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigarayı bırakmak en önemli adımdır
• Dalış gibi basınç değişikliği yaratan sporlardan kaçının
• Uçakla seyahat etmeden önce doktorunuza danışın
• Düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenin ve bol su için. Yürüyüş gibi hafif aktiviteler iyileşmeye yardımcı olabilir, ancak koşu, ağırlık kaldırma gibi ağır sporlara doktorunuz izin verene kadar ara verin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Pnömotoraks geçirmek endişe verici olabilir. 'Tekrar olur mu' kaygısı yaşamanız normaldir. Bu duygularınızı ailenizle veya sağlık profesyonelleriyle paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Pnömotoraksın tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmayabilir; ancak sigara içmemek, mevcut akciğer hastalıklarını düzenli takip ettirmek ve riskli aktivitelerden kaçınmak riski önemli ölçüde azaltır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğerin tamamen sönmesi ve şiddetli nefes yetmezliği
• Göğüs boşluğunda basınç artışı (tansiyon pnömotoraks) ve kalbe baskı
• Pnömotoraksın tekrarlaması
• Enfeksiyon veya kanama gibi ek sorunlar

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu kişi tamamen iyileşir. Tedavi sonrası sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve sigarasız bir hayat, tekrarlama riskini azaltır. Çoğu insan normal hayatına geri döner.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.