Yenidoğan Sepsis: Belirtiler ve Tedavi

Genel Bakış

Yenidoğan sepsisi, yaşamın ilk 28 günü içindeki bebeklerde enfeksiyona karşı vücudun verdiği aşırı ve tehlikeli bir tepkidir. Bu durum, kan zehirlenmesi olarak da bilinir. Bakteri veya virüsler kan dolaşımına girdiğinde, vücut onlarla savaşırken organlara zarar verebilir ve bebeğin hayatını tehdit edebilir. Erken fark edilirse tedavi edilebilir.

Yenidoğan sepsisi, özellikle erken doğan bebeklerde ve düşük doğum ağırlıklı bebeklerde görülür. Dünya genelinde her yıl birçok yenidoğanı etkiler, ancak doğum öncesi bakım ve hastane şartları iyi olan yerlerde daha az görülür.

Yenidoğan bebekleri etkiler. Özellikle çok erken doğan bebekler, çok düşük doğum ağırlıklı bebekler, annesinde enfeksiyon bulunan bebekler ve doğum sırasında komplikasyon yaşayan bebekler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek ateş (38°C üzeri) veya vücut ısısının çok düşmesi (36°C altı)
• Hızlı veya zor nefes alma, nefes durması veya hırıltılı solunum
• Aşırı uyku hali, uyandırmakta güçlük
• Beslenme isteksizliği, emmeme veya kusma
• Ciltte renk değişikliği (solukluk, mavilik veya benekli görünüm)
• Kalp atışının çok hızlı veya çok yavaş olması
• Huzursuzluk veya ağlama, sakinleştirilememe
• Bebeğin ağlamasının zayıf veya tiz olması
• Kirli bezi yoksa ve ağlarken gözyaşı yoksa idrar yapmada azalma
• Ciltte sarılık (sarı renk) olması

Çocuklarda belirtiler

• Bu makale yenidoğanlarla ilgilidir. Ancak daha büyük bebeklerde ve çocuklarda sepsis belirtileri arasında yüksek ateş, hızlı nefes alma, ciltte morluk veya beneklenme, aşırı halsizlik, bilinç bulanıklığı ve idrar yapmada azalma sayılabilir. Bu belirtilerde acilen tıbbi yardım alınmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yenidoğan sepsisi konusundaki bu bilgiler yetişkinleri kapsamaz. Yaşlı erişkinlerde sepsis farklı belirtiler gösterebilir; bu nedenle ayrı bir bilgilendirme gereklidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bakteriler, özellikle grup B streptokok (GBS) ve E. coli, anneden doğum sırasında bebeğe geçebilir.
• Doğumdan sonra hastanede bebeğe takılan kateter (damar yolu), solunum tüpü veya diğer cihazlar enfeksiyona neden olabilir.
• Bebeğin bağışıklık sistemi henüz çok gelişmediği için enfeksiyon hızla yayılabilir.

Risk faktörleri

• Erken doğum (37 haftadan önce)
• Düşük doğum ağırlığı (2500 gramın altında)
• Doğum sırasında uzun süre suyunun gelmesi (18 saatten fazla)
• Annenin idrar yolu enfeksiyonu veya doğum kanalında mikrop taşıması
• Doğum sırasında bebeğin sıkıntıya girmesi
• Hastanede kalış süresinin uzun olması ve yoğun bakımda damar yolu gibi girişimler yapılması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki belirtilerden herhangi biri varsa, bebeği derhal en yakın sağlık kuruluşuna götürün veya 112'yi arayın.
• Bebeğin ateşi varsa ve 3 aydan küçükse, bu tek başına acil doktor muayenesi gerektirir.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yenidoğan bebeğinizi düzenli sağlık kontrollerine götürün.
• Ailede bulaşıcı hastalık olmasa bile bebeğin huysuzluk veya halsizliği geçmiyorsa doktorunuza danışın.

Tanı

Doktor önce bebeğin muayenesini yapar ve anneden detaylı öykü alır. Sepsis şüphesi varsa, bebeğin kanında, idrarında ve bazen omurilik sıvısında enfeksiyon olup olmadığı araştırılır. Bu testler hastanede, genellikle yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yapılır.

Yapılabilecek testler

• Kan sayımı: beyaz kan hücreleri ve trombosit sayısına bakılır.
• Kan kültürü: kan dolaşımındaki bakterileri tespit etmek için yapılır.
• İdrar tahlili ve idrar kültürü
• Lomber ponksiyon (belden su alınması): menenjit olup olmadığını kontrol etmek için beyin omurilik sıvısı incelenir.
• Göğüs röntgeni: akciğerlerdeki durumu değerlendirmek için
• CRP ve prokalsitonin gibi enfeksiyon göstergeleri testleri

Randevunuzda neler beklenir

Testler için bebeğin kan alınması ve bazen belden su alınması gerekir. Bu işlemler ağrılı olabilir ancak bebeğin sağlığı için gereklidir. Bebeğin durumu hakkında doktor size her aşamada bilgi verecektir. Test sonuçları genellikle 24-48 saat içinde çıkar; bu süre içinde bebek hastanede gözlem altında tutulur.

Tedavi

Sepsis tedavisi acilen başlatılmalıdır. Bebek hastaneye yatırılır ve çoğu zaman yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenir. Tedavinin temelini antibiyotikler ve destekleyici bakım oluşturur. Tedavi süresi enfeksiyonun şiddetine göre 7 ile 14 gün arasında değişir.

Evde kişisel bakım

• Sepsis tedavisi evde yapılamaz; mutlaka hastane şartlarında doktor gözetiminde yapılmalıdır.
• Bebek hastanedeyken doktorunuzun tüm önerilerine uyun.
• Bebeğinize dokunmadan önce elleri yıkamak, hastane ortamında enfeksiyondan korunmaya yardımcı olur.
• Bebek taburcu olduktan sonra düzenli kontrolleri aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Sepsis tedavisinde damar yoluyla sıvı ve antibiyotik verilir. Antibiyotik seçimi bebeğin yaşına, kilosuna, enfeksiyonun kaynağına ve kültür sonuçlarına bağlı olarak doktor tarafından yapılır. Ayrıca bebeğin oksijeni ve nefes desteği gerekebilir. Tansiyon düşüklüğünde ilaçlar kullanılabilir. Tüm bu tedaviler yalnızca hastanede, uzman ekip tarafından yapılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, sepsis kaynağının cerahatli bir apseden veya bağırsaktaki bir sorundan kaynaklanması durumunda cerrahi müdahale gerekebilir. Bu durum doktorunuz tarafından belirlenir.

Bu durumla yaşamak

Sepsis tedavisinin ardından bebeğinizin iyileşme süreci birkaç hafta sürebilir. Evde bebeğinizin ateşini düzenli ölçün, beslenmelerini izleyin ve bez sayısını takip edin. Gelişimi ile ilgili endişeleriniz olursa hemen doktorunuza bildirin. Bebeğinizin cildini temiz ve kuru tutmak da enfeksiyon riskini azaltır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bebekle temastan önce ellerin yıkanması alışkanlık edinilmelidir.
• Hasta kişilerle bebeği görüştürmekten kaçının.
• Bebeğin aşırı kalabalık ve havasız ortamlardan uzak tutulması önerilir.
• Emzirme, anne sütü bebeğin bağışıklığını güçlendirir ve hastalıklara karşı korur.

Diyet ve egzersiz

Bebeklik döneminde beslenme anne sütü ile başlar. Doktor önerisiyle takviyeler verilebilir. Bebek büyüdükçe ek gıdaya geçiş doktor kontrolünde olmalıdır. Egzersiz bebeklikte aktif oyun şeklindedir; Sepsis sonrası bebeğin enerjisi yavaş yavaş normale dönecektir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sepsis hem bebek hem ailesi için zorlu bir deneyimdir. Ebeveynler kaygı, korku ve üzüntü hissedebilir. Bu duygular normaldir. Aileler bu süreçte birbirine destek olmalı ve gerekirse psikolojik destek almalıdır. Bebeğinizin sağlıklı günlere kavuşacağına dair umut önemlidir.

Önleme

Yenidoğan sepsisi tamamen önlenemese de riski azaltmak mümkündür. Annenin gebelik takiplerini düzenli yaptırması, doğum sırasında hijyen kurallarına uyulması ve hastanede el hijyenine dikkat edilmesi önemlidir. Ayrıca hamilelik sırasında idrar yolu enfeksiyonu veya GBS taşıyıcılığı tespit edilirse, doğumda uygun koruyucu tedavi uygulanması bebeğin riskini büyük ölçüde azaltır.

Aşılar

Gebelikte bazı aşılar (örneğin tetanos, boğmaca) önerilebilir; çünkü anneden geçen antikorlar bebeği ilk aylarda korur. Bebeklik çağı aşıları da enfeksiyonlara karşı uzun vadeli koruma sağlar. Bu aşılar Sağlık Bakanlığı takviminde yer alır; doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Gebelikte yapılan enfeksiyon taramaları (örneğin idrar kültürü, kan testleri) riskleri ortaya çıkarır. Doğum sırasında bebeğin riski varsa, doktorlar ekstra önlemler alabilir. Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatan bebeklere düzenli olarak enfeksiyon belirtileri açısından bakılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Menanjit (beyin ve omurilik zarı iltihabı)
• Akciğer hasarı veya solunum yetmezliği
• Şok (organlara yeterli kan gitmemesi)
• Hayati organların yetmezliği (böbrek, karaciğer, kalp)
• Kan pıhtılaşma bozuklukları
• Gelişme geriliği veya nörolojik sorunlar (kalıcı olabilir)

Uzun vadeli görünüm

Hızlı ve uygun tedavi ile yenidoğan sepsisi geçiren bebeklerin çoğu tamamen iyileşir. Bazı bebeklerde uzun vadeli etkiler görülebilir, ancak düzenli takip ve erken müdahale ile bu etkilerin çoğu azaltılabilir. Her bebeğin durumu farklıdır; doktorunuz size bebeğinizin özel durumu hakkında en doğru bilgiyi verecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.