Tiroidit (Tiroid Bezinde İltihaplanma)

Genel Bakış

Tiroidit, boynunuzun ön kısmında bulunan kelebek şeklindeki tiroid bezinin iltihaplanmasıdır. Bu iltihaplanma, tiroid bezinin normal çalışmasını bozar ve vücudunuzun enerji kullanımını düzenleyen hormonların seviyesinde geçici veya kalıcı değişikliklere yol açabilir.

Tiroidit, dünyada oldukça yaygın görülen bir rahatsızlıktır. Özellikle bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırmasıyla oluşan Hashimoto tiroiditi, en sık rastlanan tiroidit türlerinden biridir. Toplumda her 100 kişiden yaklaşık 1-2'sinde bir tür tiroidit görülebileceği tahmin edilmektedir.

Tiroidit her yaşta görülebilir, ancak en sık 20-50 yaş arasındaki kadınları etkiler. Ailesinde tiroid hastalığı olan kişiler, otoimmün hastalık geçmişi bulunanlar ve son dönemde doğum yapmış kadınlar tiroidite daha yatkındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boynun ön kısmında ağrı, hassasiyet veya şişlik
• Yorgunluk ve halsizlik
• Açıklanamayan kilo alma veya kilo verme
• Çarpıntı, sinirlilik, titreme veya huzursuzluk (aşırı hormon durumunda)
• Üşüme, kabızlık, cilt kuruluğu ve depresyon hali (hormon azlığı durumunda)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda tiroidit belirtileri büyüme ve gelişmeyi etkileyebilir.
• Okul başarısında düşüş, aşırı yorgunluk, kilo değişiklikleri veya huzursuzluk görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda tiroidit belirtileri genellikle daha hafif ve belirsizdir.
• Yorgunluk, güçsüzlük, zihinsel yavaşlama veya depresyon gibi belirtiler yaşlılığın normali sanılabilir ve tanı gecikebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Otoimmün tiroidit: Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla tiroid bezine saldırması (örneğin Hashimoto hastalığı)
• Enfeksiyonlar: Viral veya nadiren bakteriyel enfeksiyonlar tiroid bezinde iltihaplanmaya yol açabilir.
• Doğum sonrası tiroidit: Doğum yaptıktan sonraki ilk yıl içinde bağışıklık sistemindeki değişiklikler tiroiditi tetikleyebilir.
• Bazı ilaçlar: Bazı ilaçlar tiroidit gelişme riskini artırabilir.

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede tiroid hastalığı öyküsünün bulunması
• Otoimmün bir hastalığa sahip olmak (örneğin tip 1 diyabet veya çölyak hastalığı)
• Son dönemde doğum yapmış olmak
• Boyun bölgesine radyasyon tedavisi görmüş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Boynunuzda yutmayı veya nefes almayı zorlaştıran bir şişlik fark ederseniz
• Yüksek ateşle birlikte şiddetli boyun ağrınız varsa
• Çarpıntı, terleme, titreme ve ileri derecede huzursuzluk yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Boynunuzun ön kısmında ağrı, hassasiyet veya büyüme fark ederseniz
• Açıklanamayan kilo değişikliği, sürekli yorgunluk veya çarpıntı gibi belirtileriniz varsa
• Ailenizde tiroid hastalığı biliniyorsa ve siz de benzer belirtiler yaşıyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, boynunuzu muayene eder ve ailenizdeki tiroid hastalıklarını sorgular. Ardından kan testleri ve gerekli görüntüleme yöntemleriyle tanıyı netleştirir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: TSH, serbest T3 ve serbest T4 hormon düzeyleri
• Tiroid antikorları: Bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırıp saldırmadığını gösterir
• Tiroid ultrasonu: Tiroid bezinin yapısını, iltihabı ve varsa nodülleri değerlendirir
• Tiroid sintigrafisi: Tiroid bezinin iyot tutma işlevini ölçmek için bazı durumlarda yapılır

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç gün ila birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz sizi takip edecek, kesin tanıya göre tedaviyi planlayacak ve gerekirse bir endokrinoloji uzmanına yönlendirecektir.

Tedavi

Tiroiditin tedavisi, iltihabın nedenine ve tiroid hormon seviyelerinize bağlı olarak kişiye özel belirlenir. Tedavinin amacı belirtileri hafifletmek, hormon seviyelerini dengelemek ve iltihabı kontrol altına almaktır. Bazı tiroidit türleri hiçbir tedavi gerektirmez ve zamanla kendiliğinden düzelir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli uyku ve dinlenme, enerjinizi korumanıza yardımcı olabilir.
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyebilirsiniz.
• Boyun ağrınız varsa, doktorunuza danışarak soğuk kompres uygulayabilirsiniz.
• Kullandığınız ilaçları ve belirtilerinizi takip etmek için bir günlük tutabilirsiniz.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, tiroid hormon seviyesinin düşük olduğu durumlarda hormon yerine koyma tedavisi önerebilir. Aşırı aktif tiroid veya ağrılı iltihaplanma durumlarında tiroid bezinin aktivitesini azaltan veya iltihabı baskılayan ilaçlar kullanılabilir. İlaç isimleri ve dozları, size özel olarak doktorunuz tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Tiroidit genellikle cerrahi gerektirmez. Ancak boyunda ciddi basıya yol açan büyük bir guatr (tiroid bezinin büyümesi) veya iğne biyopsisinde kanser şüphesi saptanması durumunda cerrahi değerlendirilebilir.

Bu durumla yaşamak

Tiroidit tanısı konduğunda, çoğu kişi düzenli doktor kontrolü ve gerekli tedaviyle günlük yaşamına normal şekilde devam edebilir. İlaç kullanmanız gerekiyorsa düzenli kullanmanız, kontrollerinizi aksatmamanız ve belirtilerinizdeki değişimleri doktorunuzla paylaşmanız önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü yürüyüş gibi orta tempolu egzersizler yapın.
• Yeterli ve kaliteli uykuya özen gösterin.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı deneyin; sigara tiroid sağlığını olumsuz etkiler.
• Rahatlatıcı aktivitelerle stresinizi yönetmeye çalışın.

Diyet ve egzersiz

Tiroidit için özel olarak kanıtlanmış bir diyet bulunmamaktadır. Dengeli ve sağlıklı beslenmek önemlidir. İyot içeren besinler (örneğin deniz ürünleri) tiroid fonksiyonu için gereklidir, ancak aşırı iyot bazı tiroidit türlerini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle iyot takviyesi kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın. Düzenli egzersiz yapmak enerjinizi artırır ve genel sağlığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tiroidit sırasında yaşanan hormon değişiklikleri yorgunluk, sinirlilik, üzüntü ve kaygı gibi duygusal belirtilere yol açabilir. Bu belirtilerin çoğunlukla geçici olduğunu ve tedaviyle düzeldiğini unutmayın. Kendinizi kötü hissettiğinizde bir yakınınızla veya sağlık çalışanıyla konuşmak size iyi gelebilir. Yaşamınızı ciddi şekilde etkileyen duygusal belirtiler yaşıyorsanız mutlaka profesyonel destek isteyin.

Önleme

Tiroiditin kendisini önlemek her zaman mümkün değildir, özellikle otoimmün nedenli olanlar. Ancak sigara içmemek, dengeli beslenmek, aşırı iyot kullanımından kaçınmak ve genel sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek, bazı tiroidit türlerinin tetiklenmesini önlemeye yardımcı olabilir.

Aşılar

Tiroidite doğrudan koruma sağlayan bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Rutin tiroidit taraması önerilmemektedir. Ancak ailenizde tiroid hastalığı varsa ve belirtiler yaşıyorsanız, doktorunuz tiroid fonksiyon testleri isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmeyen aşırı aktif tiroid durumu kalp ritim bozukluklarına yol açabilir.
• Tedavi edilmeyen tiroid hormon eksikliği kolesterol yüksekliği, kalp hastalıkları ve depresyon riskini artırabilir.
• Çok nadiren bazı tiroidit türleri tiroid fırtınası adı verilen hayatı tehdit eden bir duruma neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Tiroiditli çoğu kişi, uygun tedavi ve takip ile sağlıklı, normal bir yaşam sürdürebilir. Belirtiler genellikle aylar içinde düzelir ve eğer kalıcı bir hormon değişikliği oluşursa bu durum basit bir ilaç tedavisiyle başarıyla yönetilebilir. Doktorunuzun önerilerine uyduğunuz sürece yaşam kaliteniz büyük ölçüde korunur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.