Anal Kaşıntı (Pruritus Ani)

Genel Bakış

Anal kaşıntı (makat kaşıntısı), anüs çevresindeki derinin kaşınmasıdır. Tıpta 'pruritus ani' olarak bilinir. Cilt tahrişi, enfeksiyon veya başka bir sağlık sorununun belirtisi olabilir.

Evet, çok yaygın bir şikayettir. Birçok kişi bu sorunu utanarak doktora anlatmakta zorlanır, bu yüzden gerçek sayısı bilinmemektedir.

Her yaştan kişiyi etkileyebilir. Ancak hemoroit, diyabet veya bağışıklık sistemi düşüklüğü olanlarda daha sık görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Anüs çevresinde kaşıntı hissi
• Kaşıntının geceleri artması
• Ciltte kızarıklık veya tahriş
• Yanma veya acı hissi
• Ciltte pullanma veya kalınlaşma
• Az miktarda kanama veya akıntı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda özellikle geceleri artan kaşıntı, kıl kurdu (parazit) belirtisi olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda cilt kuruluğu, idrar veya dışkı kaçırma, sık tuvalete çıkma gibi nedenlerle daha sık görülebilir. Cilt bakımına dikkat edilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Tuvalet sonrası yetersiz temizlik veya aşırı temizlik (sert sabunlar, parfümlü ıslak mendiller)
• Hemoroid (basur) ve anüs çatlağı
• Mantar enfeksiyonları
• Parazitler (örneğin kıl kurdu)
• Cilt hastalıkları (egzama, sedef gibi)
• Baharatlı yiyecekler, kafein ve alkolün kaşıntıyı artırması
• Uzun süre oturmak ve terleme
• Diyabet veya karaciğer hastalığı gibi sistemik hastalıklar

Risk faktörleri

• Aşırı kilolu olmak
• Çok terleyen yapı
• Sık ishal veya kabızlık
• Anal bölgede kıl ve nem birikmesi
• Hijyen ürünlerine hassasiyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kanama fark ederseniz
• Ağrı, akıntı veya ateş eşlik ediyorsa
• Kaşıntıya rağmen durum kötüleşiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kaşıntı iki haftadan uzun sürüyorsa
• Evde bakımla geçmiyorsa
• Çocuğunuzda varsa

Tanı

Doktorunuz şikayetinizi dinler ve anüs çevresini muayene eder. Muayene basit ve genellikle ağrısızdır. Nedeni bulmak için bazı sorular sorar, beslenme ve tuvalet alışkanlıklarınızı öğrenir.

Yapılabilecek testler

• Gerekirse gaita testi (kıl kurdu için)
• Anoskopi: Anüs kanalını incelemek için kullanılan kısa bir tüple bakma işlemi
• Gerekirse biyopsi (çok nadir durumlarda bir parça doku alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle birkaç dakika sürer. Doktorunuz size rahat bir pozisyon almanızı söyleyecektir. Çoğu durumda kesin tanı konabilir ve tedavi planlanır. Ağrılı bir işlem değildir.

Tedavi

Anal kaşıntı tedavisinde amaç altta yatan nedeni bulmak ve cildi rahatlatmaktır. Çoğu zaman evde uygulanan basit önlemler yeterlidir. Nedene göre doktorunuz bir ilaç veya krem önerebilir. Tedavi kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Tuvalet sonrası bölgeyi suyla nazikçe temizleyin ve yumuşak bir havluyla kurulayın.
• Parfümlü sabun, ıslak mendil ve sert tuvalet kağıdı kullanmaktan kaçının.
• Pamuklu, gevşek ve nefes alan iç çamaşırı giyin.
• Klozet kağıdını kuru ve kokusuz kullanın; nemlendirici krem veya vazelin ince bir tabaka halinde sürülebilir.
• Kaşımaktan kaçının, tırnakları kısa tutun.
• Baharattan, aşırı çay/kahve ve alkolden geçici olarak uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz nedene bağlı olarak mantar önleyici, parazit önleyici veya hafif kortizonlu kremler önerebilir. Bu kremler yalnızca muayene sonrası ve doktorun önerdiği süre boyunca kullanılmalıdır. Ağızdan alınan ilaçlar da bazen gerekebilir. Kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Anal kaşıntıya neden olan hemoroit veya anüs çatlağı gibi bir sorun varsa ve diğer tedaviler işe yaramazsa, doktorunuz cerrahi bir seçenek önerebilir. Bu karar doktor muayenesi sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

Anal kaşıntı yaşam kalitesini düşürebilir. Tuvalet sonrası temizliğe dikkat etmek, kaşıntıyı anında hissettiğinizde soğuk suyla soğuk kompres uygulamak iyi gelebilir. Uykuda istemsiz kaşımaya karşı tırnaklarınızı kısa tutun ve gerekirse pamuklu eldiven kullanın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli duş alın, ancak çok sıcak suyla değil.
• Uzun süre oturmak zorundaysanız pamuklu bir minder kullanın.
• Terlememek için gün içinde spor yaparken de pamuklu giyinin.
• Stres kaşıntıyı artırabilir, nefes egzersizleri veya yürüyüş gibi aktiviteler deneyin.

Diyet ve egzersiz

Bol su için, lifli gıdalar tüketin (sebze, meyve, tam tahıl). Kabızlık veya ishal kaşıntıyı artırabilir, bu yüzden düzenli beslenme önemlidir. Baharatlı yiyeceklerin kaşıntıyı tetikleyebileceğini unutmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı özellikle geceleri arttığında uykusuzluk, huzursuzluk ve utanç duygusuna yol açabilir. Bu durumun tıbbi bir sorun olduğunu ve doktora söylenebileceğini unutmayın. Destek almak, rahatlamanın ilk adımıdır.

Önleme

Anal kaşıntının birçok nedeni önlenebilir. Temizliğe dikkat etmek, cildi tahriş eden ürünlerden kaçınmak ve düzenli tuvalet alışkanlığı kazanmak en önemli koruyucu önlemlerdir. Ancak altta yatan bir hastalık varsa onun tedavisi gerekir.

Tarama programları

Belirli bir tarama testi yoktur; ancak düzenli doktor kontrolü, özellikle hemoroit gibi rahatsızlıkların erken fark edilmesine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Cildin kaşınması nedeniyle yara ve enfeksiyon oluşabilir.
• Sürekli kaşıma cildin kalınlaşmasına (likenifikasyon) yol açabilir.
• Altta yatan hastalık fark edilmezse ilerleyebilir.
• Uyku bozukluğu ve iş/okul performansında düşme.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu anal kaşıntı vakası basit önlemler ve uygun tedaviyle tamamen iyileşir. Altta yatan neden iyi tedavi edildiğinde kaşıntı büyük ölçüde azalır ve yaşam kalitesi normale döner. Tedavi sabır ve düzen gerektirir, ancak sonuç genellikle çok iyidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.