Yemek Borusu Spazmı (Özofagus Spazmı)

Genel Bakış

Yemek borusu (özofagus), ağzınızdan aldığınız yiyecekleri midenize taşıyan kaslı bir tüptür. Normalde bu tüpün kasları dalga hâlinde kasılarak yiyeceği aşağı iter. Özofagus spazmında ise bu kaslar düzensiz ve aşırı şekilde kasılır; bu da göğüste ani ağrıya, yutma güçlüğüne veya yiyeceğin takılma hissine yol açabilir.

Tam olarak ne sıklıkta görüldüğü bilinmemekle birlikte nadir bir durumdur. Ancak hafif ve teşhis edilmemiş kasılma bozukluklarının daha yaygın olabileceği düşünülmektedir.

Her yaşta görülebilir; ancak en sık 50 yaş üstü yetişkinlerde ve kadınlarda ortaya çıkar. Mide reflüsü veya stres bozukluğu olan kişilerde daha sık görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs ortasında veya iman tahtası bölgesinde kramp tarzında ağrı
• Yutkunurken ağrı hissetme
• Yemeğin göğüste takıldığı hissi
• Yutma güçlüğü
• Mide ekşimesi veya yemeğin ağza geri gelmesi

Çocuklarda belirtiler

• Yemek reddi ve iştahsızlık
• Kusma
• Anlamsız ağlama veya huzursuzluk
• Yeterli beslenmeye bağlı tartı alımında yavaşlama

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göğüs ağrısı
• Yutmada takılma hissi
• Kilo kaybı
• Yemekten sonra yemeğin ağza geri gelmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Yemek borusu kaslarının düzensiz ve aşırı kasılması
• Yemek borusunu gevşeten sinyallerin yeterli olmaması
• Mide asidinin yemek borusunu tahriş etmesi
• Nedeni tam olarak bilinmeyen kas fonksiyon bozuklukları

Risk faktörleri

• Mide reflüsü hastalığı
• Anksiyete ve uzun süreli stres
• Çok sıcak veya çok soğuk içecekler tüketmek
• Büyük lokmalar hâlinde hızlı yemek
• 50 yaş üzerinde olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yutma güçlüğü su içmeyi bile engelliyorsa
• Kısa sürede belirgin kilo kaybı varsa
• Göğüs ağrısı şiddetli ve sık tekrarlıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ara ara gelen yutma güçlüğü
• Yemek sonrası tekrarlayan göğüs ağrısı
• Uzun süredir devam eden mide ekşimesi
• Yemek yerken sık sık takılma hissi

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve göğüs ağrısı ile yutma güçlüğünün nedenini araştırır. Kalp kaynaklı sorunlar dışlandıktan sonra sindirim sistemi incelemeleri yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Endoskopi: ince ve esnek bir kamera ile yemek borusunun içine bakılması
• Özofagus manometrisi: yemek borusu kasılmalarının ölçülmesi
• Baryumlu yemek borusu grafisi: yutma sırasında görüntü alınması
• EKG ve kan testleri: kalp kaynaklı göğüs ağrısını dışlamak için
• 24 saatlik asit ölçümü: mide asidi geri kaçışının değerlendirilmesi

Randevunuzda neler beklenir

Öncelikle acil veya hayati riskler ekarte edilir. Testler her zaman atak sırasında yapılamayabilir; bu nedenle tanı zaman alabilir. Doktorunuz bulgularınıza ve şikayetlerinize göre en uygun tetkikleri belirler.

Tedavi

Tedavinin amacı atak sıklığını ve şiddetini azaltmak, ağrıyı hafifletmek ve varsa altta yatan reflü veya stres ile başa çıkmaktır. Tedavi kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Yavaş yemek ve lokmaları iyice çiğnemek
• Küçük porsiyonlar hâlinde sık yemek
• Yemekten hemen sonra uzanmamak
• Aşırı sıcak, soğuk ve gazlı içeceklerden kaçınmak
• Nefes egzersizleri ve gevşeme teknikleriyle stresi yönetmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kas gevşetici etkisi olan ilaçlar, asit baskılayıcı tedaviler veya yemek borusu kaslarına uygulanan enjeksiyonlar gibi girişimsel yöntemler önerebilir. Hangi tedavinin uygulanacağına ve dozuna yalnızca hekiminiz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir ve ciddi durumlarda, diğer tedavilerden fayda görülmediğinde yemek borusu kaslarını gevşetmeye yönelik minimal invaziv cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Bu durumla yaşamak

Özofagus spazmları genellikle ataklar hâlinde gelir. Ataklar birkaç dakika veya birkaç saat sürebilir ve aralarında kişi kendini iyi hissedebilir. Şikayetleri tetikleyen yiyecek ve durumları not almak hayatı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemek günlüğü tutarak tetikleyicileri belirlemek
• Yemekten sonra en az 2-3 saat dik oturmak
• Yatmadan en az 3 saat önce yemeyi bırakmak
• Yatağın baş kısmını hafif yükseltmek
• Düzenli uyumak ve stresten uzak durmaya çalışmak

Diyet ve egzersiz

Küçük lokmalar ve yeterli sıvı alımı yutmayı kolaylaştırabilir. Lifli besinler bağırsak ve sindirim sağlığını destekler. Düzenli yürüyüş gibi hafif veya orta yoğunluklu egzersiz strese iyi gelir; ancak yemekten hemen sonra ağır egzersiz yapılmamalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrarlayan göğüs ağrısı kaygı ve korku yaratabilir. Kaygı da spazmları tetikleyebilir. Güvendiğiniz biriyle konuşmak, nefes egzersizleri yapmak ve gerekirse psikolojik destek almak faydalı olabilir.

Önleme

Özofagus spazmını tamamen önlemek her zaman mümkün değildir; ancak tetikleyicilerden kaçınarak, stresi yöneterek ve sağlıklı beslenerek atak sıklığı azaltılabilir.

Aşılar

Bu duruma karşı koruyan özel bir aşı yoktur.

Tarama programları

Toplumda yaygın bir tarama testi önerilmez; yutma güçlüğü veya reflü şikayeti olanlar düzenli doktor kontrolüne gitmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yemek yemekten kaçınmaya bağlı kilo kaybı
• Yetersiz beslenme
• Sürekli göğüs ağrısı endişesiyle gelişen kaygı
• Yiyeceklerin akciğerlere kaçması sonucu tekrarlayan enfeksiyon riski

Uzun vadeli görünüm

Özofagus spazmı tedavi edilebilir bir durumdur. Çoğu kişi ilaç tedavisi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle belirgin iyileşme yaşar. Göğüs ağrısı kalp hastalığına yol açmaz; ancak bu ayrımın mutlaka hekim tarafından yapılması gerekir. Uygun bakım ile günlük yaşam büyük ölçüde normale dönebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.