Vajinal Kanser: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Genel Bakış

Vajinal kanser, vajina (halk arasında gebelik yolu veya doğum kanalı olarak da bilinen, rahmin altındaki kas ve zarlarla kaplı tüp) içinde başlayan nadir bir kanser türüdür. Bu hastalık, vajina duvarındaki hücreler anormal şekilde büyümeye başladığında ortaya çıkar. Erken fark edildiğinde tedavi başarısı yüksektir.

Hayır, vajinal kanser nadir bir hastalıktır. Kadınlarda görülen jinekolojik kanserler arasında en az görülenlerden biridir. Her yıl milyonda yaklaşık 1-2 kadında teşhis edilir. Buna karşılık rahim ağzı (serviks) kanseri çok daha yaygındır.

Vajinal kanser çoğunlukla 60 yaş üzerindeki kadınlarda görülür. Ancak nadiren daha genç kadınlarda da ortaya çıkabilir. Kadınların büyük çoğunluğu menopoz sonrası dönemde tanı alır. Bununla birlikte, her yaşta kadın belirtilere dikkat etmeli ve düzenli jinekolojik muayene yaptırmalıdır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Menopoz öncesi dönemde adet dönemleri arasında veya cinsel ilişki sonrası vajinal kanama
• Menopoz sonrası her türlü vajinal kanama
• Anormal vajinal akıntı, kötü kokulu veya kanlı olabilir
• Vajinal bölgede kaşıntı, yanma, tahriş veya ağrı
• Vajinada elle hissedilebilen bir kitle veya sertlik
• İdrar yaparken ağrı, sık idrara çıkma veya idrar kaçırma
• Pelvik (kasık) bölgede veya karın alt kısmında ağrı
• Cinsel ilişki sırasında ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Vajinal kanser çocuklarda son derece nadirdir; genellikle anormal vajinal kanama veya kanlı akıntı olarak belirti verebilir. Bu belirtiler başka nedenlere bağlı da olabilir, ancak mutlaka bir çocuk jinekoloğu veya çocuk doktoru tarafından değerlendirilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz sonrası dönemde en sık belirti vajinal kanamadır. Yaşlı kadınlarda bu durum sıklıkla hafife alınabilir veya menopoza bağlanabilir, ancak mutlaka doktor kontrolü gerektirir. Ayrıca vajinal akıntı, pelvik ağrı ve idrar şikayetleri de görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Vajinal kanserin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, en önemli faktörlerden biri insan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonudur. HPV, cinsel yolla bulaşan bir virüstür ve rahim ağzı kanserinde de ana nedenler arasındadır.
• Vajinal hücrelerdeki DNA hasarının zaman içinde birikmesi kanser gelişimine zemin hazırlayabilir.
• Bazı kadınlarda hiçbir risk faktörü olmadan da vajinal kanser gelişebilir.

Risk faktörleri

• HPV enfeksiyonu (özellikle yüksek riskli tipler)
• Sigara içmek
• Daha önce rahim ağzı veya vulva kanseri geçirmek
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması (HIV/AIDS gibi durumlar veya bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanımı)
• Uzun süre vajinal tahriş veya irritan maddelere maruz kalma
• Daha önce pelvik bölgeye radyasyon tedavisi almış olmak (nadir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Menopoz sonrası herhangi bir vajinal kanama
• Şiddetli veya uzun süren pelvik ağrı
• Cinsel ilişki sonrası tekrarlayan kanamalar

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adet döngüsünde ani değişiklikler
• Sürekli vajinal akıntı veya kaşıntı
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Ailede vajinal veya diğer jinekolojik kanser öyküsü olması durumunda düzenli kontroller
• HPV enfeksiyonu tanısı konmuşsa doktor önerisiyle takip

Tanı

Vajinal kanser tanısı öncelikle pelvik muayene ile başlar. Doktorunuz vajina, rahim ve yumurtalıkları muayene eder. Şüpheli bir durum görülürse, vajinadan örnek alınarak (biyopsi) mikroskop altında incelenir. Kesin tanı ancak biyopsi ile konulabilir.

Yapılabilecek testler

• Pelvik muayene: Doktorun vajina ve çevresindeki organları elle ve spekulum adı verilen aletle incelemesi
• Pap smear (smear testi): Vajina ve rahim ağzından hücre örneği alınarak anormal hücrelerin araştırılması
• HPV testi: Yüksek riskli HPV tiplerinin tespiti için yapılır
• Kolposkopi: Vajina ve rahim ağzının büyüteçli bir aletle ayrıntılı incelenmesi
• Biyopsi: Şüpheli bölgeden küçük bir parça alınarak patoloji laboratuvarında incelenmesi
• Görüntüleme yöntemleri: Bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MR) veya PET-BT ile hastalığın yayılımının değerlendirilmesi

Randevunuzda neler beklenir

Pelvik muayene sırasında hafif rahatsızlık hissedebilirsiniz, ancak bu genellikle kısa sürer. Biyopsi yapılacaksa, lokal anestezi uygulanabilir ve küçük bir kramp yaşayabilirsiniz. Sonuçlar genellikle bir hafta içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları sizinle detaylıca paylaşacak ve gerekli görürse ileri tetkikler için sizi yönlendirecektir. Unutmayın, biyopsi sonucu kanser çıksa bile erken evrede yakalanan vajinal kanserin tedavisi mümkündür.

Tedavi

Vajinal kanser tedavisi; kanserin evresine, türüne, kadının yaşına, genel sağlık durumuna ve kişisel tercihlerine göre planlanır. Tedavide genellikle birden fazla yöntem bir arada kullanılabilir. Amaç kanseri tamamen ortadan kaldırmak ve mümkün olduğunca vajinanın işlevini ve yaşam kalitesini korumaktır. Tedaviniz bir ekip tarafından yürütülür: jinekolojik onkolog, radyasyon onkologu ve tıbbi onkolog birlikte karar verir.

Evde kişisel bakım

• Tedavi sürecinde dinlenmeye ve uykuya özen gösterin
• Doktorunuzun önerdiği kontrollere düzenli olarak gidin
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek alın
• Cinsel ilişki sırasında ağrı veya rahatsızlık hissederseniz doktorunuzla konuşun
• Tedaviden sonra vajinal sağlığı korumak için doktorunuzun önerdiği nemlendirici veya dilatör kullanımını (eğer önerildiyse) aksatmayın

Tıbbi tedaviler

Kemoterapi ve radyasyon tedavisi genellikle birlikte veya tek başına uygulanabilir. Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmeye yönelik ilaçlarla yapılır ve ağızdan ya da damardan verilebilir. Radyasyon tedavisi ise yüksek enerjili ışınlarla tümörü küçültmeyi hedefler. Bu tedaviler kanserin yayılma riskini azaltmak veya cerrahiye uygun olmayan durumlarda ana tedavi olarak kullanılabilir. Hangi tedavinin uygulanacağına doktorunuz evreye ve sağlık durumunuza göre karar verir. Tedavilerin bazı yan etkileri olabilir; doktorunuz bu yan etkileri yönetmek için size destek olacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erken evre vajinal kanserde tümörün cerrahi olarak çıkarılması (vajinektomi) en sık uygulanan yöntemdir. Tümörün büyüklüğüne ve yayılımına göre sadece tümörün bulunduğu bölge veya vajinanın tamamı çıkarılabilir. Gerekli durumlarda rahim ve çevre dokular da alınabilir. Cerrahinin kapsamı ve sonrasındaki iyileşme süreci hakkında doktorunuz size detaylı bilgi verecektir.

Bu durumla yaşamak

Vajinal kanser tedavisi sonrasında hayat düzeninizde bazı değişiklikler gerekebilir. Düzenli doktor kontrolleri, kanserin tekrarlama riskini izlemek açısından çok önemlidir. Günlük yaşamınıza dönüş zaman alabilir; kendinize sabır gösterin. Günlük aktivitelerinizi yavaşça artırın ve vücudunuzun sinyallerini dinleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden kaçının
• Sağlıklı kiloyu koruyun
• Düzenli uyku ve stres yönetimine özen gösterin
• Doktorunuzun önerdiği egzersizleri düzenli yapın
• Cinsel sağlık konusunda doktorunuzla açıkça konuşun

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve renkli beslenme, vücudunuzun tedaviye ve iyileşmeye güçlü bir şekilde destek olur. Bol sebze, meyve, tam tahıllar ve yeterli protein alın. İşlenmiş gıdaları ve aşırı şekerden kaçının. Haftanın büyük bölümünde yürüyüş, yüzme veya yoga gibi orta düzey egzersizler yapmak fiziksel ve ruhsal sağlığınıza iyi gelecektir. Ancak yeni bir egzersiz programına başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Vajinal kanser tanısı almak; şok, korku, endişe, üzüntü ve öfke gibi duyguları beraberinde getirebilir. Vücut imajı, cinsellik ve kadınlık duygusu üzerinde derin etkiler yaratabilir. Bu duygularla başa çıkmak için bir psikolog veya psikiyatrist ile görüşmek, aile üyelerinden ve arkadaşlardan destek almak önemlidir. Duygusal yükünüzü paylaşmak, tedavi sürecinde güçlü kalmanıza yardımcı olur. Türkiye'de birçok hastanede psikiyatrik onkoloji (kanser hastalarına ruhsal destek) birimleri bulunmaktadır.

Önleme

Vajinal kanserin gelişimini tamamen önlemek her zaman mümkün değildir, ancak riski azaltmak için yapılabilecek bazı önlemler vardır. HPV enfeksiyonundan korunmak, sigara kullanmamak ve düzenli jinekolojik muayeneler yaptırmak bu önlemlerin başında gelir.

Aşılar

HPV aşısı, vajinal kansere yol açabilen başlıca HPV tiplerine karşı koruma sağlar. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği ulusal aşı takviminde HPV aşısı kızlara ve erkeklere uygulanabilmektedir. Aşı hakkında en doğru bilgiyi doktorunuzdan veya aile sağlığı merkezinizden alabilirsiniz.

Tarama programları

Vajinal kanser için ulusal düzeyde yaygın bir tarama testi bulunmamaktadır. Ancak düzenli jinekolojik muayeneler ve smear testleri, kanser öncesi değişikliklerin erken yakalanmasını sağlayabilir. HPV testi de yüksek risk grubundaki kadınlar için faydalı olabilir. Doktorunuz sizin için hangi sıklıkta muayenenin uygun olduğunu belirleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin vajina dışına, çevre dokulara (rahim, mesane, rektum) yayılması
• Lenf düğümlerine ve daha uzak organlara (akciğer, kemik) metastaz yapması
• Şiddetli kanama, idrar ve dışkı yolu kanalında tıkanıklık gibi ciddi olumsuz durumların gelişmesi

Uzun vadeli görünüm

Vajinal kanser, erken evrede yakalandığında tedavi başarı oranı oldukça yüksektir. Tedavideki modern yöntemler, birçok kadının yıllarca sağlıklı yaşamasına imkan tanımaktadır. İleri evrede bile tedavi, hastalığı kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmak için büyük katkı sağlar. Her kadının durumu farklıdır; tedavi sonrası yaşam beklentisi konusunda en doğru bilgiyi doktorunuz sizinle paylaşacaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.