Mastit (Göğüs İltihabı) Nedir?

Genel Bakış

Mastit, göğüs dokusunun iltihaplanması demektir. Genellikle süt veren annelerde görülür. Göğüste ağrı, kızarıklık, şişlik ve bazen ateş yapar. Bazen enfeksiyon olmadan da gelişebilir; bazen de bakteri kaynaklı enfeksiyonla olur.

Evet, özellikle süt veren annelerde oldukça yaygın bir sorundur. Her 5 emziren anneden yaklaşık 1'i mastit veya süt kanalı tıkanıklığı yaşayabilir.

En çok 1-3 aylık bebeği olan emziren annelerde görülür. Ancak süt vermeyen kadınlarda, erkeklerde ve nadiren bazı durumlarda yeni doğan bebeklerde de görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste ağrı, hassasiyet veya yanma hissi
• Göğüste kızarıklık ve sıcaklık
• Göğüste şişlik veya sert hissedilen bir bölge
• Göğüste ele gelen bir yumru veya tıkanmış süt kanalı hissedilmesi
• Ateş, titreme ve genel yorgunluk
• Hasta hissetme, ağrı nedeniyle emzirmenin acı vermesi

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde çok nadirdir, ancak yeni doğanlarda göğüste anneden geçen hormonlara bağlı hafif bezelye büyüklüğünde şişlik ve nadiren iltihap oluşabilir.
• Bebekte göğüs bölgesinde kızarıklık, şişlik, ateş veya huzursuzluk görülürse hemen doktora başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz sonrası kadınlarda veya nadir olarak erkeklerde göğüste kitle, kızarıklık veya akıntı görülebilir.
• Bu yaş grubunda mastit belirtileri başka bir göğüs hastalığının belirtisi olabileceğinden mutlaka doktor muayenesi gerekir.

Nedenler

Ana nedenler

• Sütün göğüste birikmesi: Bebeğin göğsü tam boşaltamaması, emzirmelerin atlanması veya süt kanalının tıkanması iltihaba zemin hazırlar.
• Bakteri girişi: Ciltteki veya bebeğin ağzındaki bakteriler, özellikle çatlak meme uçu veya göğüs ucundaki yaralardan içeri girerek enfeksiyona yol açabilir.
• Tıkanmış süt kanalının iltihaplanması: Tedavi edilmeyen süt birikmesi iltihabı artırabilir.

Risk faktörleri

• Emzirme sırasında bebeğin doğru kavramaması (kötü pozisyon)
• Süt birikimi, örneğin uzun süre emzirmeme
• Çatlak veya hassas meme uçları
• Bebeğin dil bağı veya emme sorunları
• Sigara içmek
• Dar veya sert sütyen kullanmak
• Daha önce mastit geçirmiş olmak
• Aşırı yorgunluk ve stres

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtiler 24 saat içinde kendiliğinden düzelmez veya kötüleşirse
• Ateş 38,5 derece ve üzerindeyse
• Göğüste kızarıklık ve ağrı gitgide artıyorsa
• Göğüste apse hissediliyorsa veya görüntüsü şüpheliyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Emzirme sırasında tekrarlayan göğüs ağrısı veya tıkanmalar yaşıyorsanız
• Göğüste geçmeyen bir kitle veya akıntı varsa
• Süt veriyorsanız ve mastit belirtileri tekrarlıyorsa

Tanı

Doktor öncelikle size belirtilerinizi sorar ve göğsünüzü elle muayene eder. Mastit tanısı çoğu zaman muayene ile konur. Özellikle emziren bir anne iseniz ek test gerekmeden tanı konabilir.

Yapılabilecek testler

• Göğüs ultrasonu: Göğüste apse (irin topluluğu) olup olmadığını anlamak için yapılabilir.
• Süt kültürü: Tekrarlayan veya ağır enfeksiyonlarda süt örneği alınıp hangi bakterinin ürediğine bakılabilir.
• Kan testi: Ateş veya genel durum bozukluğu varsa enfeksiyonun şiddetini değerlendirmek için istenebilir.
• Mamografi: Emzirmeyen kadınlarda, özellikle kitle veya normal dışı akıntı varsa, altta yatan başka bir nedeni ekarte etmek için önerilebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz muayene sırasında göğsünüze dokunacaktır; bu biraz hassas olabilir. Emziriyorsanız doktorunuza bunu mutlaka söyleyin. Tanı sonrası tedavi genellikle evde sürer, ancak apse veya ağır enfeksiyonda hastanede takip gerekebilir.

Tedavi

Mastit tedavisinde amaç iltihabı azaltmak ve enfeksiyon varsa kontrol altına almaktır. Emziren annelerde çoğu zaman emzirmeye devam etmek önerilir; çünkü süt boşaltılmazsa tıkanıklık ve enfeksiyon artabilir. Tedavi, kendi kendine uygulanan bakım adımları ve gerekirse ilaçlarla yapılır.

Evde kişisel bakım

• Emzirmeye devam edin; genellikle ağrılı bile olsa etkilenen göğsü sıklıkla boşaltın.
• Emzirmeden hemen önce göğse ılık (sıcak değil) bez koymak süt akışını kolaylaştırabilir.
• Emzirme sırasında veya sonrasında göğsü yumrunun olduğu bölgeden hafifçe, parmak uçlarınızla dışarı doğru masaj yapın.
• Emzirmeden sonra kızarık ve ağrılı bölgeye 10-15 dakika soğuk kompres uygulayın.
• Bol sıvı için ve yeterince dinlenin.
• Dar sütyen giymekten kaçının.
• Eğer bebeğiniz göğsü tam boşaltmıyorsa, doktorunuzun önerisiyle göğüs pompası kullanılabilir.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekli görürse, süt veren annelerde kullanılabilen bir antibiyotik önerebilir. Ateş ve ağrı için doktorunuzun veya eczacının önerdiği basit ağrı kesiciler kullanılabilir. Hiçbir ilacı doktor önerisi olmadan kullanmayın. Antibiyotik tedavisi genellikle 10-14 gün sürer ve belirtiler düzeliyor olsa bile ilacın tamamını bitirmek önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer göğüste apse oluşmuşsa, apsenin boşaltılması gerekir. Bu işlem iğneyle (aspirasyon) yapılabilir veya daha büyük apselerde küçük bir kesiyle cerrahi drenaj gerekebilir. Bu işlemler lokal anestezi (o bölgeyi uyuşturma) ile yapılabilir.

Bu durumla yaşamak

Mastit sırasında günlük yaşam zorlayıcı olabilir. Göğsü boşaltmak ağrı verse de, sütü biriktirmemek çok önemlidir. Bol dinlenin, bebeğinizi sık besleyin ve destek alabileceğiniz bir yakınınızdan yardım isteyin. Belirtiler genellikle tedavinin başlamasından sonra 24-48 saat içinde düzelmeye başlar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Bol bol su için; yeterli sıvı süt üretimini ve iyileşmeyi destekler.
• Yorgunluğunuzu artıracağı için ağır işlerden kaçının.
• Sigarayı bırakın; sigara mastit riskini artırabilir.
• Rahat ve destekleyici sütyenler tercih edin.
• Bebeğiniz uyurken siz de uyumaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

İyileşme için özel bir diyet yoktur. Dengeli ve sağlıklı beslenmeye özen gösterin. Hafif hareketler ve kısa yürüyüşler yapabilirsiniz, ancak göğüs ağrısı çok fazlaysa tam dinlenmek daha doğrudur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göğüs ağrısı, emzirme zorlukları ve uykusuzluk sizi üzebilir veya endişelendirebilir. Bu çok normaldir. Ruh halinizin bozulduğunu hissederseniz, eşinizden, ailenizden veya bir destek hattından yardım isteyin. Emzirme danışmanı da size hem pratik hem duygusal destek verebilir.

Önleme

Mastitin tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmasa da riski azaltmak için yapılabilecek şeyler vardır: Bebeğin doğru kavramasını sağlamak, sütün birikmesini önlemek, emzirme sırasında göğsü tam boşaltmak ve göğüs ucunu sağlıklı tutmak önemlidir.

Aşılar

Mastiti önleyen bir aşı yoktur.

Tarama programları

Mastit için rutin bir tarama yöntemi yoktur. Ancak emzirmeyen kadınlarda veya tekrarlayan mastit durumlarında doktor ek görüntüleme isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Göğüste apse (irin birikmesi) oluşması
• Enfeksiyonun yayılması ve kan dolaşımına karışması (nadiren sepsis)
• Mastitin tekrarlaması
• Emzirmenin çok ağrılı hale gelmesi ve erken süt kesilmesi

Uzun vadeli görünüm

Mastit erkenden fark edilip tedavi edilirse çoğu kadın birkaç gün içinde rahatlar. Antibiyotik veya diğer tedaviler sayesinde enfeksiyon genellikle tamamen iyileşir. Göğüs apsesi olsa bile iğne veya küçük bir müdahaleyle başarılı şekilde tedavi edilebilir. Mastit geçirmek kalıcı bir göğüs problemi bırakmaz ve emzirmeye devam etmek çoğu zaman mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.