Ağrılı Mesane Sendromu (İnterstisyel Sistit)

Genel Bakış

İnterstisyel sistit, aynı zamanda ağrılı mesane sendromu olarak bilinir. Mesane (idrar torbası) duvarında, herhangi bir enfeksiyon olmadan gelişen iltihap ve tahriş sonucu ortaya çıkan kronik bir durumdur. Mesanede dolgunluk hissi, ağrı, baskı ve sık idrara çıkma gibi belirtilere yol açar.

Toplumda tam olarak bilinmemekle birlikte, tahminen her 100.000 kişiden 10-15'inin bu hastalıkla yaşadığı düşünülüyor. Belirtileri diğer hastalıklarla karışabildiği için birçok kişiye tanı konmamış olabilir.

İnterstisyel sistit kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Genellikle 30-50 yaşlarında başlar, ancak her yaşta ve çocuklarda da ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karnın alt bölgesinde (mesane bölgesinde) sürekli veya aralıklı ağrı, baskı ya da rahatsızlık
• Günde 8-10 defadan fazla idrara çıkma ihtiyacı
• Gece uykudan kalkarak idrara gitme
• İdrara çıkarken yanma veya ağrı hissi
• İdrar yaptıktan sonra ağrının geçici olarak azalması
• Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı
• Kadınlarda pelvik (kasık) bölgede ağrı ile birlikte adet dönemlerinde artan rahatsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirtiler karın ağrısı ve sık idrara gitme yerine altını ıslatma şeklinde görülebilir
• Geceleri uykudan uyanarak tuvalete gitme isteği
• İdrar yaparken huzursuzluk ve ağlama

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ağrı hissi daha silik olabilir; daha çok mesanenin dolu kalma hissi yaşanır
• Belirtiler bazen idrar yolu enfeksiyonu veya erkeklerde prostat büyümesi ile karıştırılabilir
• Kabızlık veya bazı ilaçlar belirtileri kötüleştirebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Mesanenin iç yüzeyini kaplayan koruyucu tabakanın (glikozaminoglikan tabakası) hasarlanmasının, idrarın mesane duvarını tahriş etmesine yol açtığı düşünülür.
• Mesane duvarındaki sinirlerin aşırı duyarlı hale gelmesi, normal miktardaki idrarın bile ağrı olarak hissedilmesine neden olabilir.
• Vücudun bağışıklık sisteminin kendi mesane hücrelerine karşı yanlışlıkla tepki vermesi de rol oynayabilir.
• Bu süreçlerin kesin tetikleyicisi bilinmemektedir; bazı enfeksiyonlar, stres veya travmalar hastalığın başlangıcını kolaylaştırabilir.

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede interstisyel sistit öyküsünün bulunması
• İrritabl bağırsak sendromu, fibromiyalji veya kronik yorgunluk sendromu gibi başka ağrılı durumların varlığı
• Uzun süreli stres ve duygusal zorlanma

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yapamıyorsanız
• İdrarınızda kan görürseniz
• Ateş, titreme ve şiddetli karın ağrınız varsa
• Belirtileriniz birkaç saat içinde şiddetlenirse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık idrara çıkma, pelvik ağrı veya gece uyanma gibi belirtileriniz 2-3 haftadan uzun sürüyorsa
• Ağrının yaşam kalitenizi etkileyebilecek düzeye ulaşması durumunda
• Daha önce idrar yolu enfeksiyonu tedavisi görmenize rağmen belirtileriniz geçmediyse

Tanı

İnterstisyel sistit tanısını koyabilen tek bir test yoktur. Doktorunuz belirtilerinizle ilgili ayrıntılı soru sorar, muayene yapar ve idrar yolu enfeksiyonu gibi benzer tabloya yol açan durumları dışlamak için testler ister. Gerekirse mesaneye kamera ile bakmak (sistoskopi) gibi ileri tetkikler planlanır.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili ve idrar kültürü (enfeksiyon olup olmadığını anlamak için)
• Mesane günlüğü: Ne sıklıkta ve ne kadar idrara çıktığınızı not etmeniz
• Pelvik muayene (kadınlarda jinekolojik muayene, erkeklerde prostat değerlendirmesi)
• Sistoskopi: İnce bir kamera ile mesanenin iç yüzeyinin incelenmesi
• Ürodinami: Mesanenin dolum ve boşalma basıncını ölçen test

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir; benzer belirtileri olan diğer hastalıkların dışlanması gerekir. Endişelerinizi doktorunuzla paylaşın, belirti günlüğü tutun ve sorularınızı sormaktan çekinmeyin.

Tedavi

İnterstisyel sistitin tam iyileşmesini sağlayan kesin bir tedavi yoktur, ancak belirtileri kontrol etmek ve atakları önlemek için birçok etkili yöntem vardır. Tedavi planı kişiye özeldir; Sağlık Bakanlığı’nın klinik uygulama önerileri doğrultusunda doktorunuz tarafından belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Mesane eğitimi yapın: Gündüz idrara gitme aralıklarınızı kademeli olarak uzatmaya çalışın
• Stres yönetimi öğrenin: derin nefes, meditasyon, yoga veya yürüyüş gibi yöntemlerden faydalanın
• Ağrılı dönemlerde kasık bölgesine sıcak su torbası uygulayın
• Pamuklu, rahat iç çamaşırı tercih edin; sıkı giysilerden kaçının
• Sigara içmeyin; alkol tüketimini azaltın
• Yatmadan 2-3 saat önce sıvı alımını keserek gece uyanmalarını azaltın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağızdan alınan bazı ağrı kesiciler, mesanenin iç yüzeyini koruyucu ilaçlar veya mesane içine damlatılan solüsyonlar (mesane instilasyonu) önerebilir. Bu tedavilerin amacı ağrıyı azaltmak ve mesane duvarını rahatlatmaktır. Ayrıca pelvik taban fizik tedavisi, sinir uyarımını düzenleyen yöntemler ve bazı kas gevşetici tedaviler de faydalı olabilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna yalnızca hekiminiz karar verir. Reçeteli ilaçları doktorunuzun önerdiği biçimde ve sürede kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi yalnızca diğer tüm tedavilere yanıt vermeyen, kişinin yaşamını ciddi şekilde etkileyen ve mesanede organik değişikliklerin geliştiği çok nadir vakalarda düşünülür. Mesane büyütme, ülserlerin çıkarılması veya çok ileri durumlarda mesanenin alınması gibi operasyonlar en son çare olarak tartışılır.

Bu durumla yaşamak

Ağrılı mesane sendromuyla yaşamak, doğru yönetim stratejileriyle günlük yaşamı büyük ölçüde kolaylaştırabilir. Vücudunuzu dinleyin, belirtilerinizi tetikleyen yiyeceklerden kaçının ve doktorunuzun önerdiği takip planına sadık kalın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku düzeni oluşturun
• Gün içinde yeterli ama aşırıya kaçmayan miktarda su tüketin
• Kafeinli, asitli, baharatlı ve yapay tatlandırıcı içeren yiyecek ve içeceklerden kaçının
• Stres seviyesini düşürmek için rahatlama teknikleri uygulayın
• Kendinize yürüyüş, müzik dinleme, kitap okuma gibi keyif verdiği aktivitelere zaman ayırın

Diyet ve egzersiz

Beslenme alışkanlıkları hastadan hastaya farklılık gösterir. Bir yiyecek günlüğü tutarak hangi gıdaların belirtilerinizi artırdığını fark edebilirsiniz. Düzenli, hafif tempolu egzersizler (yürüyüş, yüzme, pilates) ağrıyı azaltmaya yardımcı olurken, aşırı zorlayıcı egzersizlerden kaçınmak gerekir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve sık tuvalete gitme; kaygı, depresyon, utanç ve yalnızlık hissine yol açabilir. Bu durum tamamen normaldir. Duygularınızı ailenizle, arkadaşlarınızla veya bir uzmanla paylaşın. Psikolojik destek almak, başa çıkmanın önemli bir parçasıdır. Ruh sağlığınız fiziksel sağlığınızın bir parçasıdır. Eğer kendinize ya da başkalarına zarar verme düşünceleriniz varsa, lütfen hemen 112'yi arayın.

Önleme

İnterstisyel sistitin kesin bir önlenmesi yoktur, çünkü nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek, bilinen tetikleyicilerden kaçınmak ve belirtiler başlar başlamaz doktora başvurmak hastalığın seyrini hafifletebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik ağrı ve gece idrara çıkmaları nedeniyle uyku kalitesinin bozulması, gündüz yorgunluğu
• İş, okul ve sosyal yaşamda kısıtlılıklar
• Cinsel ilişki sırasında ağrı nedeniyle yakın ilişkilerin olumsuz etkilenmesi
• Depresyon ve kaygı bozukluğu gelişme riskinin artması
• Nadir olmakla birlikte, tedavi edilmeyen ileri vakalarda mesane kapasitesinin daralması

Uzun vadeli görünüm

İnterstisyel sistit kronik bir hastalıktır, ancak sürekli ilerleme göstermez. Uygun tedavi, diyet düzenlemeleri ve yaşam tarzı değişiklikleriyle çoğu kişi ağrısız dönemler yaşayabilir, işine ve sosyal hayatına devam edebilir. Umut verici olan şey, hastalığın her döneminde yeni tedavi seçeneklerinin denenebilmesidir. Kendinize sabır gösterin ve doktorunuzla açık iletişimi sürdürün.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.